سرویس تجسمی هنرآنلاین : جرات نوشتن این نوشته را به دستِ هنوز به رنگ مانده‌ام پیدا می‌کنم و به نگاه کردن و البته خوب دیدنِ نقاشی‌های احمد وثوق‌ احمدی، اما به نقشی که بی‌پرده هم به جان و ذهن من نقش بسته است و سال‌هاست... و این نقش‌بستگی و شناخت، شگفتی و تحسین مرا از نقاشی‌ها پیوند می‌زند به شعر‌ها، غزل‌ها و در ‌‌نهایت شرافت انسانی او.

شرافتی که از جان او می‌جوشد چون چشمه‌یی زلال و رنگ‌های جاری پرده‌هایش به پای درخت و جنگل و آسمان و سنگ‌ها جاری می‌شود.

جهانی به شفافیت نور که حتا به سایه‌ها و تاریکی‌ها بی‌راه نیست! چرا که سنگ‌ها و صخره‌هایش با همه سخت‌سنگیشان به جان موجود است و زنده به اعجازِ حیات.‌گاه دیده‌ام آن‌سوی سنگ‌ها پیداست، آن‌سوی جنگل‌ها، ابر‌ها و در ‌‌نهایت آن سوی پرده‌هایش که نقشِ نقــاش است و یکی شدنش را به آینه نسبتی‌ست.‌‌ همان یگانگی به یکی شدنش در صداقتی که هر چه نقــش می‌زند بازتاب از اوست. درختی که اوست، سنگی که اوست و رودی و صحرایی که اوست و آیینه، رفتار تمام قد اوست از رنگ و آب و نقش که راهی به دایرهٔ واژگانش می‌برد‌‌ همان طور که به زندگی. تمــایز گاهی به تنـــاسب، حقیقتی‌ست صـــادقانه.

با مطالعه‌ احوال شعر‌ها می‌توان دریافت که گاهی نقاشی‌ها به رفع غمِ غزل‌ها می‌کوشد و این به سند شعر‌ها آشکار است، به رنج انسان، به درد تنهایی او. تنهایی که میراث انسان است تا همیشه. به دردی که درمان نشود مگر به درد، که جز این آتش است به علاج. واژه‌هایی که درد می‌کشند تنهایی را و نقاشی‌هایی که به دوش می‌کشند دردِ تنهایی را، به رنج، به رنگ، به زندگی. درد است که درمان را می‌خواند همان‌گونه که غم، شادی را و مرگ، زندگی را. نقاشی که بند می‌زند، زخم‌های زندگی را. دردِ شکافندهٔ انسان را. ارتباطِ شعر و نقاشی در تنهاییِ طبیعتِ بی‌انسان مانده است.

تنهایی که تنها می‌بیند و یک نفر تنها حضور دارد در همه نقاشی‌ها که در کادر دیده نمی‌شود، که نگاه از اوست و تنها اوست که می‌بیند، نظاره می‌کند منظره را از نگاه ناظر. نقلِ قول نیست، شهادتِ منظر است به منظره. پنجره‌ای باز شده به طبیعتی که تنهاست. چون او با خویش چون او با شعر‌هایش.

نقاشی‌هایی که‌گاه بِکرند و دور از دسترس، درامان شاید به دستِ نرسیده. البته بی‌تردید بی‌گمانم که هیچ حکمی در آثار هنری مبنا نخواهد بود چون حرف آخر. هر که از ظن خود راه می‌برد و از نگاهِ خودش می‌شود یار و مسافرش و اینکه طبیعت در نقاشی‌ها به شکل عجیبی در سکوتی بیشتر دور از دسترسِ انسان می‌پاید تنهایی خویش را، نکته‌یی‌ست که مرا جذب می‌کند به نبودنِ خویش، یعنی عدم حضور انسان و فقدانش. غیبتِ انسان است که حس می‌شود در بیشتر آثار و این به گمان من و شاید خودآگاه و حتا ناخودآگاهِ نقاش، عدمِ حضور انسان را فقدانی‌ست در طبیعتی که دست‌کارِ انسان نیست. در تخریبی که هنوز از دست نرفته به دستی. چرا که حضور انسان هر چه به دست زمان می‌رود تنها اشغال است، تخریب طبیعت است، حتا به ناگزیر و ناگریزِ زندگی، به شهر که در ثانیه چون قارچ‌های آهنی نمی‌شکفد. شکافنده‌ست به هر جای زمین. زمینِ مادر که به دست انسان - این خلف فرزند که به خلافِ طبیعت آباد می‌کند - مگر به خرابی.‌‌ همان گونه که انسان، را انسان می‌کُشد برای زندگی و می‌جنگد به خاطر صلح!

می‌بینم در پنجره‌های نگاهِ نقاش که به کوشش، نگاه‌بانی می‌کند طبیعت بکر را، نه از کشتنِ درخت‌ها و ویرانی جنگل‌ها خبری‌ست، نه آبی به دستی گل‌آلود می‌شود و ناخودآگاه سهراب در گوشم زمزمه می‌کند که "خوب می‌دانم سبزه‌ای را بکَنم خواهم مرد" و باز می‌گویم، آبی که اگر گل‌آلوده نمی‌شد از چشمهٔ روزگار و زمان به دستِ انسان، دیگر سرخ هم نمی‌شد به خون وکشتار، به جنگ و نسیان. نمی‌خواهم غیبتِ انسان را به از یاد بردنِ انسان بگذارم در نقاشی‌هایی که بی‌تفاوت، نقش گل گیاه و رود و آب و کوه می‌شود و گمانم نقاش به کارِ عالمی‌ست دیگر و از نو آدمی. این زلالی بکر، در طبیعتی به غایت درست از "آب" و "رنگ" که به‌‌ همان آب می‌دهد به رنگ. "آب‌رنگ" تنها واژه نیست در ترکیب دو حرف، نشانهٔ زندگی‌ست در آب و حرفِ رنگ است به رنگ و نقش.

تقلب و به بی‌راهه نرفتن در زندگی هم مستثنا از زندگیِ نقاش نیست. رعایت نوعی از زندگی در موجودیت به ذاتِ "آب و رنگ" که پیداست وفاداری به ریشه‌های در نَم‌ماندهٔ هنوز زنده در تاریخ نقاشی‌ها و نگارگری‌های این سرزمین و در نقاشی‌های "احمدوثوق‌احمدی". وفاداری به اصل تکنیک در آب‌رنگ‌هایی که خیسند همیشه به آب و زنده به جادوی رنگ. این وفاداریِ از تکنیک، تا زندگی را بیشتر در آثار بی‌بدیلِ "استاد علی اکبر صنعتی" می‌توان دید. مهارتِ کنترلِ آب‌رنگ‌های ایشان را در کار پرتره، با منظره‌های "احمدوثوق‌احمدی" قیاس می‌توان کرد که در جسارت و قوت و مهارت، کم نظیرند. خاصه در ابعادِ بزرگ‌تر از معمول - آبرنگ کار‌ها خوب می‌دانند! - یک دستی آسمان و ابرهای نرم و آرام و‌گاه طوفانی، لغزش رنگ در آب و سقفِ بلندِ آسمان‌، بدون لغزشی و بدونِ به قولِ آبرنگ کار‌ها "داغ افتادگی". بی‌گمان نقاشی‌های بسیارِ نقاشانی را دیده‌ام که تکنیکِ آب‌رنگ را به شیوه‌هایی چون مداد رنگی، رنگ و روغن و یا گواش کار می‌کنند که دیگر نشانی از حیاتِ روانِ آب‌رنگ در کار نیست. آنان بی‌خبر از فلسفهٔ وجودی آب‌رنگ‌اند و بی‌اعتنا به ماهیتِ آن.

سُریدن و سُر نخوردن، لغزیدن و نلغزیدن، دقت و مهارت در عین رهایی و عصیان که نه تنها ثمرِ دقت است به دست، بل‌که با آمیزش روح و روان و حال می‌سر است. خلوت و درونِ پخته می‌باید که بباید و بشاید. تمرکزِ پرداخته از نشیب و‌گاه فراز زندگی‌ست که آن سلوکِ درون است و این سیاحتِ بیرون. گراییده به معنا، سکوتی که صداست، غیابی که خود شهود است و عیان به دیدار که پدیدار می‌شود و این‌جاست خاست‌گاهِ هنرِ مشرق‌زمین.

از چین، تا هند و ایران که با جهان بیرون و خلوت درون هنرمند گره می‌خورد. جایی‌ به یکی شدن انسان و طبیعت. همان‌گونه که با مطالعه هنر و فلسفهٔ غرب، به سوی جهان بیرون و عینی شدن محض پیش می‌رویم تا "ماده" به جرم، حجم اشیاء، تا لمسِ جسم و محسوسات ملموس.

آمیخته شدنِ تفکر در جهان‌بینیِ "اومانیسم" که مدار است جهان به هیئتِ "انسان" و در هنرهای تجسمی به جسمیت بدل می‌شوند. میل و گرایش به ماده و جرم در رنگ‌گذاری‌های چند لایه که بیشتر در تکنیک‌ها و شیوه‌های رنگ و روغن مرسوم است و بیانش می‌سر بدین روش. این‌جاست که می‌توان دریافت ماهیتِ هر تکنیکی را در شیوهٔ برخوردش که بخشی از نگاهِ هنرمند را با این ابزار ترجمه می‌کند در شکل پدیدار شدنش و دوباره مرور می‌کنم چنین بینش و دانش و مهارتی را در کار دشوارِ آب‌رنگِ چون لحظه‌ها روان و بی‌بازگشت.

بی‌اختیار لذت تماشای این نگارخانه مرا از هر تعریفی باز می‌دارد. دوباره دیدن و محو شدن و با طبیعت یکی شدن را با نقاشی‌های استاد "احمدوثوق‌احمدی" تجربه می‌کنم که هرچه هست، هست، در کار و قائم به ذاتِ کار. تعریفی نیست که تنها گزارشی‌ست از این همه. پس نگاه می‌کنم سنگ‌ها، رود‌ها و ابر‌ها را تا در این سیر و سلوکِ شاعری که به آب می‌دهد واژه‌هایش را تا نقش شود، نقاشی را که شاعری می‌کند در سپیدیِ بوم و کاغذ خویش هم‌راه شوم. آرام و رام در این روانِ آب و رنگ، به آغاز زمین نزدیک می‌شوم. به سرابی که قطره قطره آب می‌شود در نقش‌های پدیدارشده.

انتهای پیام/

امیرمحمد قاسمی‌زاده