سرویس تجسمی هنرآنلاین //

"در عجبم که چرا در نوروز با بیشترین حجم تعطیلی به جای رونق اجراهای هنری، هیچ خبری از هنر نیست؟"

اول

جمله‌های بالا را یکی از میهمان‌های ویژه هنرآنلاین پای سفره هفت سین و گفت‌و‌گوی نوروزی با ما مطرح کرد و چقدر به جا. اصل مطلب هم همین است. بقیه‌اش تکاپویی ذهنی است در خصوص چرایی این مسئله و در واقع این معضل.

لوریس چکناواریان آهنگساز و رهبر ارکستر برجسته که در یکی از آخرین روزهای اسفند ۹۲ میزبانش بودیم، میان گپ و گفت‌ها درباره نوروز و رسومات آن و از این دست، انگار منتظر فرصتی برای طرح دغدغه‌ای دیرین باشد درآمد و جمله بالا را گفت. در هیاهوی ادامه گپ و گفت و عکس یادگاری و امضا گرفتن از استاد از کنار موضوع گذشتیم اما با گذشت روزهای تعطیلی و احساس کمبود هنر در روز‌هایمان بار دیگر با خودمان فکر کردیم که واقعا چرا؟

دوم

تا آنجا که یادمان می‌آید تعطیلات عید به جز سینما واقعا خبری از اجراهای موسیقی و تئا‌تر و تجسمی نیست و انگار برای بیشتر از دوهفته درهای سالن‌ها و نمایشگاه‌های هنری چنان مهر و موم می‌شود که انگار پیش از این هم اصلا چنین فعالیت‌هایی وجود نداشته و هیچکس هم به روی خودش نمی‌آورد که اصلا چیزی به اسم موسیقی و تئا‌تر و نقاشی هم وجود دارد و عده‌ای از این راه نان می‌خورند و زندگی می‌گذرانند.

سوم

اصلا چه کسی گفته که تعطیلات نوروزی فقط مختص دید وبازدید و به اصطلاح صله رحم‌های فامیلی است؟ اصلا مگر در این دوره و زمانه بی‌تعارف چقدر با اقواممان ارتباط داریم. خیلی که همت کنیم خانواده و فامیل نزدیکمان را سر خواهیم زد.

چهارم

بالاخره بین همه رفت و آمدهای نوروزی و به اصطلاح گرفتاری‌های ویژه عید ساعت‌هایی هم فراغتی حاصل می‌شود که اغلب می‌مانیم با آن‌ها چه کنیم. با این ساعت‌های موذی کشدار که فقط تورا به چرت زدن‌های وقت و بی‌وقت و اغلب ناکام و در نتیجه بطالت به معنای واقعی کلمه می‌کشاند. واقعا با این ساعت‌ها باید چه کرد؟

پنجم

تازه در اکران نوروزی سینما‌ها مگر چند فیلم را نمایش می‌دهند. خیلی که بشود حداکثر ۴-۵ فیلم که شاید اصلا هیچ کدام باب میل و سلیقه‌ات هم نباشد و در واقع انتخاب زیادی برای تماشایشان نداشته باشی. در حالی که مسئله اصلی همین است فرصت‌های بیشتر برای انتخاب‌های بهتر.

ششم خلوتی خیابان‌های پرترافیک تهران به تجربه ثابت کرده که مسافرت و گشت و گذار در شهرهای دیگر عمده‌ترین فعالیت شهروندان ساکن تهران است اما نکته همین جاست. اگر در سفرهای نوروزی به شهرهای دیگر علاوه بر دیدنی‌های تاریخی و طبیعی، فرصت شنیدن موسیقی یا دیدن نمایش خاص آن منطقه دست ندهد پس چه موقع دست خواهد داد؟

هفتم

آمارهایی که معمولا از گردشگری نوروزی ارائه می‌شود مبتنی بر این است که مکان‌های فرهنگی هنری‌ای مثل موزه‌ها و ابنیه که در طول تعطیلات فعال و پذیرای مخاطب‌اند چندان خالی از بازدیدکننده هم نیستند. راست و دروغ این آمار به عهده خود آماردهندگان اما چرا باید سالن‌های تئا‌تر و موسیقی را خارج از این قاعده دانست و به بهانه نبود مخاطب در‌هایشان را بست؟

هشتم

اصلا چرا به این نکته توجه نمی‌کنیم که همیشه تعدادی از ساکنین تهران در طول تعطیلات نوروز به سفر نمی‌روند و مثل همه روزهای سال در همین شهر حضور دارند. بالاخره در میان این عده‌‌ همان علاقمندان و مخاطبین همیشگی اجراهای هنری هم هستند و شاید در این تعطیلات طولانی دلشان لک زده برای یک نمایش، موسیقی و نمایشگاه خوب.

نهم شما بگویید آیا این مقایسه بی‌ربطی است؟ چطور می‌شود که در تعطیلات نوروزی همه رستوران‌ها و فست فودی‌ها برپا هستند و از قضا مشتری هم از سرو کولشان بالا می‌رود اما همین شهروندان را از حضور در برنامه‌های هنری در تعطیلات نوروز بی‌نیاز می‌دانیم. واقعا چرا؟ مگر حکیمان نمی‌گویند که هنر غذای روح است؟

دهم

اصلا حکیمان هم انگار نوروز را به معنی تعطیلی مطلق فرهنگ و هنر مملکت گرفته‌اند و در این روز‌ها صدا از سنگ در می‌آید و از آن‌ها نه.

یازدهم

فکر این را هم بکنیم که تعطیلی طولانی مدت نوروزی تنها به ۱۳ روز اول فروردین ختم نمی‌شود. تا هنرمندان و فعالین هنری از رخوت شیرین نوروزی برخیزند و تکانی به خودشان بدهند شده آخرهای فروردین و به همین راحتی یک ماه از سال گذشته. هنرمند‌ها هم که کارمند دولت نیستند که بابت تعطیلات هم حقوقشان به راه باشد و آسوده خاطر. پس هنرمندان را چه می‌شود؟

دوازدهم

گفتیم کارمندی و انگار به اصطلاح بدون شوخی که بخواهیم به موضوع نگاه کنیم، واقعی‌ترین و جدی‌ترین علت و عامل خاموشی هنر در اولین ماه سال همین نظام کارمندسالاری و بوروکراتیک است که حقیقتا سایه‌ای سنگین بر جریان فرهنگ و هنر کشور انداخته. واقعا باید کاری کرد. چرا مکانیزم فعالیت‌های هنری در ایران تا بدین حد وحشتناک به بود و نبود و تمکین و عدم تمکین کارمندان، به خصوص در بخش دولتی وابسته است؟ و بالاخره چرا باید رونق یا رخوت رویدادهای هنری متکی و تابعی از روز‌ها و ساعت‌های از پیش تعیین شده و غیرمنعطف دیوان‌سالارانه همچون تقویم‌های دیواری آویخته بر دیوار باشد. تا کی و با چه استدلالی؟

سیزدهم

این طور‌ها هم نیست. بالاخره تعطیلات نوروزی هم سرمی آید و آرام آرام یادمان می‌آید که چه روز‌ها و ساعت‌هایی را بدون بهره بردن از غنای هنر گذراندیم. و بالاخره شاید از حکیمان صدایی دربیاید که در کشوری که بحران مخاطب هنر امری جدی و غیرقابل انکار است چنین وقفه‌ها و خلاءهایی تا چه اندازه می‌تواند آسیب زننده باشد. از استاد چکناواریان صمیمانه ممنونیم که چنین تلنگری به ما زده و در همین جا پیشنهاد برنامه ریزی برای رونق اجراهای هنری در تعطیلات را به نام نامی او ثبت می‌کنیم.

توضیح: استاد چکناواریان در‌‌ همان گپ و گفتی که اشاره شد صریحا به لزوم برنامه‌ریزی فعالیت‌های هنری برای تعطیلات تاکید کرد و حتی از ما خواست تا زبان گویای او در انتقال این خواسته به مسئولین و متولیان فرهنگ و هنر کشور به ویژه معاونت هنری ارشاد به عنوان متولی اصلی فعالیت‌های هنری کشور باشیم.

انتهای پیام/

روزبه صدر