سرویس تئاتر هنرآنلاین: گروه تئاتری "کوانتوم" گروه انشعاب شده گروه "شایا" است که همکاری حمیدرضا نعیمی و آرش دادگر نمایش‌های ارزنده ای مثل "آژاکس"، "مکبث"، "داستان کارور"، "صبحانه برای ایکاروس"، "لیرشاه" و "ده دقیقه" را روی صحنه برده بود. اغلب نمایش‌های این گروه قرائت و بازخوانی جدید و متفاوتی از متن‌های کلاسیک و شناخته شده جهانی است. دنیایی که در این نمایش‌ها ارائه می‌شود زاییده ذهن خلاق حمیدرضا نعیمی و آرش دادگر بود و دنیای متفاوت، جذاب و پر چالشی را در پیش روی مخاطب قرار می‌دهد. نمایش " کالون و قیام کاستلیون" نیز درتداوم چنین نگاهی است.

نگاه رپراتوری

اجرای رپراتوری دراین چند سال اخیر بدجوری رواج پیدا کرده است. از منظری این اجراهای رپراتوری فرصت به صحنه بردن نمایش‌نامه‌های جدید و ناشناخته شده در ایران را با توجه به ظرفیت‌های محدود نمایشی از بین می‌برد؛ اما از منظر دیگر برخی از این اجراهای رپراتوری مثل "جن گیر" کوروش نریمانی و یا اجرای "فاوست" نعیمی آثار موفقی بودند و چند نمونه دیگر در ارتباط با مخاطب نتوانستند توفیقی کسب کنند. نمایش " کالون و کاستلیون " پیش از این دو اجرا در سالهای 1385 و 1386 در تالار مولوی و تالار وحدت داشت. در اجرای جدید این نمایش جای بزرگانی مثل خسرو شهراز خالی احساس می‌شود.

نگاه کمال‌گرا و ریاضتی آرش دادگر

ذهنیت آرش دادگر به پدیده نمایش یک پدیده کمال‌گرایانه توام با تحمل سختی و ریاضت است. گویی در پروسه تحمل رنج و سختی بازیگران نمایش از هیچ به روح کلی نمایش در ذهنیت ارش دادگر می‌رسند. رویه و روشی که چالش و سوتفاهمات خاص خودش را دارد و بازیگران و گروه در یک پروسه سه، چهار ماه با پالایش روحی و جسمی در تمرینات آماده می‌شوند و دنیای نمایش را برای مخاطب به عینیت تبدیل می‌کنند. در اغلب اجراهای این گروه تم‌های مشترکی نظیر: حسادت،بخل، شهوت قدرت، نادرستی، ریاکاری، جهل و خرد وجود دارد و تقابل این اندیشه و مفاهیم درام نمایش‌ها را به وجود می‌آورد. دنیای نمایشی دادگر را می‌توان دوست داشت و در آلام روحی، درگیری‌ها و چالش شخصیت‌های نمایش درگیر و سهیم شد. در دنیای نمایشی دادگر مرزهای استاندارد و کلاسیک از بین می‌روند و در برخی از آثارش با افلیای سیاهپوست (درنمایش هملت) روبه‌رو می‌شویم. در نمایش‌های دادگر یک میل نهان به خویش آزاری البته از نوع هنرمندانه و خردآمیزش برای تزکیه و رسیدن به هنرناب دیده می‌شود که تلاشی ستودنی است.

شخصیت‌ها

در دنیای نمایش" کالون و قیام کاستلون" سه گروه شخصیت وجود دارند. ژان کالون اسقف اعظم و نماد حکومت، کشیش گیوم فارل، کشیش تئودوردوبز در قطب شر، میشل سروه در قطب مثبت و سباستین کاستلیون سرگردان و مردد درمیان قطب خیر و شر.

به اعتقاد نگارنده قهرمان اصلی نمایش میشل سروه روشنفکر و نویسنده دانا و خردمند است که یک تنه در برابر جریان حکومت و جهالت کلیسای کاتولیک ژنو مبارزه می‌کند و در دادگاه فرمایشی کلیسا با حرف‌های خردمندانه‌اش کلیسا و ایادیش را وارد چالش جدی می‌کند. گویی به حقانیت اندیشه و افکارش تحت هر شرایط سختی حتی درسردابه‌های نمور و شکنجه‌های دهشتناک مومن و معتقد است.

"تاریخ پر از واقعیت است" سروه با بیان این جمله در دادگاهش تاکید دارد که حقیقت در تاریخ هیچ‌گاه پشت جهل و تاریکی باقی نمی‌ماند و آشکار می‌شود. تردید درونی سباستین کاستلیون در قبال قبول و یا عدم قبول دفاعیات ژان سروه علی رغم تهدیدی که کلیسا درباره زن باردارش انجام می‌دهد قابل نقد است. گویی کاستلیون با تردیدهایش نمی‌تواند در دادگاه فرمایشی در برابر سیستم توتالیته دادگاه و کلیسا در کنار سروه باشد و بعد از محکومیت سروه اعتراضش ناکافی والکن است. درجایی از نمایش وجدانش هم به او نهیب می‌زند که تا کی می‌خواهد فکر کند و چه موقعی عمل خواهد کرد. شاید ریشه‌های تردید کاستلیون در تعلیماتی است که سال‌ها در کلیسا آموخت و نمی‌تواند مثل سروه عمل‌گرا و متهور باشد.

دوران جهالت و تاریکی

در تاریخ به ظاهر باشکوه غرب دوران قرون وسطی در قرون 15 و 16 لکه سیاه و ننگی است که فساد دینی تا خرخره مردم اروپا را در منجلاب جهالت و نادانی غرق کرده است. دورانی که هر نوع تفکر نو و اندیشمندانه با برچسب الحاد، مهر تکفیر و نابودی می‌خورد و کشیشان فاسد با دریافت مشتی پول از عوام بهشت را برای آنها تضمین می‌کردند!. آدم‌ها در چنین سیستم وحشتناک و ضد انسانی آدم‌های بیمار، خود آزار و روان پریشی می‌شوند. در نمایش جایی که ژان کالون از دردهای جانکاه جسمیش در شکم، معده و جسمش می‌گوید. دکتر که خود نیز جزو همین سیستم فاسد است. صراحتا به او می‌گوید با روش خود ویرانگرانه و خود آزارانه‌ای که کالون ( 15 سال با هیچ جنس مخالفی ارتباطی نداشته ) در پیش گرفته راهی به جز تحمل این دردهای جسمانی ندارد. نمونه قابل اشاره روان پریشی اسقفان کلیسا، گیوم فارل است که انگار فقط در وجودش کینه و نفرت انباشته شده و با شقاوت با سگ دوزخ و همسر کاستلیون برخورد می‌کند. غرب از این دوره سیاه تاریخی به درستی درس عبرت گرفت و تلاش کرد خرد و آگاهی را در اداره حکومت جایگزین کند. تلاشی که حداقل برای رفاه مردمش مثمرثمر بوده است. همانطوری که در انتهای نمایش می‌بینم شیوع طاعون باعث می‌شود سیاهی و جهالت توامان از بین برود و دوره جدیدی آغاز شود.

بازی‌ها

به جرات می‌توان ادعا کرد در شیوه مکتب بازیگری گروه "کوانتوم" بازیگری در راس هرم قرار دارد و این بازیگران هستند که رنج مقدسی را با تمرینات مستمر و کشنده تحمل می‌کنند تا دنیای نمایش را خلق کنند. کافی است به بازی اعجاب‌آور و خود ویرانگرایانه کامبیز امینی در صحنه تک‌گوی پایانیش در صحن دادگاه دقت کنید که با رگ و پی و گوشت و پوست و خونش با نقش میشل سروه و فضای نمایش عجین شده و یا بازی درونی و موثر فرید قبادی را با بازیش در سریال‌های تلویزیونی مقایسه کنید. مهران امام‌بخش مثل همیشه درخشان، پرتحرک و جذاب نقش را درخودش تحلیل کرده است. حسام منظور بازیگر جوان نمایش نیز با لحن و گویش محکم و آمرانه‌اش به خوبی خباثت درونی این شخصیت را عیان می‌کند.

پایان بندی

اگر دلتان برای دیدن یک فضای دوزخی، پر از سوسپانس، ایهام و تردید و سیاهی تنگ شده می‌توانید نمایش "کالون و قیام کاستلیون " را برای دیدن انتخاب کنید. همه اجزا نمایش به دقت مهندسی و کارگردانی شده است. اوج و فرودهای نمایش با همراهی موسیقی کلیسیایی فضای قرون وسطا را برای مخاطب زنده می‌کند. با دیدن نمایش در حقیقت ارزش‌گذاری می‌کنیم به رنج مقدسی که گروه تئاتر کوانتوم برای اجرای این نمایش متحمل شده‌اند.

انتهای پیام/

احمد محمد اسماعیلی