سرویس تئاتر هنرآنلاین: در سال‌های اخیر نمایش‌های زیادی با مضمون دینی و بررسی سیره ائمه اطهار روی صحنه رفته‌اند و بیشتر کارهای مناسبتی خاص ایام شهادت و ولادت بوده‌ و اغلب هم کارهای سفارشی بودند که از ارگان و یا نهاد دولتی به هنرمندان سفارش اجرا داده می‌شد و در این فرآیند هم کارگردان چون تعهدی برای بازگشت سرمایه و قراردادهالی مالی ندارد و دستمزدش را دریافت می‌کند؛ بدون استفاده از عناصر خلاقانه و نو صرفا نمایش با پایبندی بر کلیشه‌های رایج را روی صحنه می‌برد. اما اعظم بروجری کارگردانی که در کارهایش دغدغه بیان این مسائل را با تلفیق مسائل روز اجتماعی دارد، بدون چنین نگاه‌ و بدون حمایت خاصی نمایش‌های ارزنده وخوبی را اجرا کرده است و نمایش " راز" هم در تداوم سبک کاریش است.

نگاه ویژه کارگردان

اعظم بروجردی جزو کارگردان‌هایی است که در کاری نوشتاری و صحنه‌ایش یک وحدت رویه و تم کما و بیش واحد به چشم می‌خورد. آدم‌ها در شرایط قرار می‌گیرند و تلاش می‌کند با تکیه بر توانایی و داشته‌هایشان که گاهی کافی و در مواقعی ناکافی و الکن است درباره موضوع مورد بحث واکنش و موضع داشته باشند. آدم‌هایی که ممکن است در راه‌شان دچار تردیدهایی هم بشوند. "آواز شن زار"، "زائر" و "توکی شنیدی صدای مرا" نمایش‌هایی صحنه‌ای بروجردی تلاش می‌کنند با چنین رویه‌ای با مخاطبان ارتباط برقرار کنند. اغلب شخصیت‌های نمایش‌های بروجردی در باورها و اهداف‌شان دچار تردید، شک و دو دلی می‌شوند و در بیشتر مواقع با تکیه براعتقادات راسخ و راستین دینی به سلامت از این تردیدها عبور می‌کنند. ویژگی مهم دیگر آثار نمایشی اعظم بروجردی دوری از رسم و رسومات رایج در تئاتر است و هیچ‌گاه به قیمت جلب تعداد بیشتری مخاطب از بازیگران مطرح استفاده نمی‌کند. او بازیگران را بر مبنای توانایی و تناسب‌شان با نقش‌ها انتخاب می‌کند و هدفش جلب نظر سلیقه سطحی مخاطب نیست.

شخصیت شناسی نمایش

شخصیت‌های نمایش "راز" پنج جوان دانشجو هستند که رشته تحصیلی‌شان جامعه‌شناسی است و انتخاب این رشته در حقیقت تاکیدی دارد بر بن مایه اجتماعی اثر کارگردان.

بی‌تفاوتی نسبت به سرنوشت سایرین که این روزها در جامعه زیاد دیده می‌شود و گسترش چنین خصیصه‌ای در بین افراد جامعه‌ای که در سال‌های نه چندان دور حتی نگران سرنوشت هم محله‌ای خودشان بودند و با عزم جدی تلاش می‌کردند در مواقع گرفتاری به داد هم برسند؛ زنگ خطر جدی است که عاقبت این بی‌تفاوتی و عدم مسئولیت‌پذیری جمعی چه تبعات منفی می‌تواند داشته باشد. گویی رشد مدرنیته کاذب و غیرمنطقی و دور شدن تدریجی نسل‌های جوان‌تر از مبنای سنت، آئین و احکام دینی چه آسیب‌هایی را می‌تواند در پی داشته باشد.

محسن یکی از شخصیت‌های نمایش در اصل نماد وجدان بیدار با فطرت پاک و حقیقت جو است. البته او هم در هنگام تصمیم گرفتن دچار تردیدهایی می‌شود. مهرداد جوان دانشجوی دیگر نمایش شخصیت خاکستری و تا حدی گرایش به منفی بودن دارد. آدمی زنباره و اهل خودنمایی و بدون دانش کافی است. به هرچیز برای پیدا کردن وجه و اعتبار و کلاس نگاه ابزاری دارد ( گیتاری دارد ولی اصلا بلد نیست آن را بنوازد) البته عمل پایانیش در نمایش کمی شخصیتش را تلطیف‌تر می‌کند. محمود جوان آذری زبان نمایش هم با نامزدش دچار چالش و اختلافات فکری عمیقی است. سهیلا نامزد محمود هم مثل سایرین خودخواهی خاص خودش را دارد و رویا نامزد سابق مهرداد آزرده خاطر از رفتار و منش مهرداد، کینه را به جای علاقه چاشنی روابطش با او کرده است. شخصیت‌هایی که رساله پایان ترم‌شان درباره فلسفه قیام امام حسین(ص) است و با این چالش مواجه‌اند که اگر امام حسین شرایط را می‌پذیرفت و به کوفه نمی‌رفت آیا کسی در سال‌های بعد عباراتی نظیر ایثار، راسخ قدمی در احقاق حق و مقابله با ظلم و جفارکاری را متوجه می‌شد؟

کلبه خودشناسی

داستان نمایش "راز" در یک مکان دور افتاده جنگلی در اطراف تهران با ویژگی‌های راز آلود و وهم آورش رخ می‌دهد و گویی قرار است در این محیط رمز آلود رازها و اسرار فاش شوند و بروجردی با تاکید برجغرافیایی دور افتاده کلبه تلاش می‌کند شخصیت‌های نمایش را در مرز بین تردید و انتخاب قرار دهد و اینکه آدم‌ها علی رغم اینکه در حین حرف زدن خیلی آرمانی و اخلاقی صحبت می‌کنند. آیا در عمل هم می‌توانند به اعتقادات و آرمان‌هایشان پایبند باشند و یا مثل رویا، محمود و مهرداد در شرایط دشوار تلاش می‌کنند از موقعیت رخ داده فرار کنند؟. پایان بندی

بروجردی در نمایشش تاکیدی به ارزش‌ها و سنن و تکریم کرامت انسانی دارد و نگاه نقادانه‌اش به حاکم شدن شرایط زندگی غربی بین جوان‌ها و ایجاد رابطه‌های سست و بی‌پایه است. درست عین رابطه‌ای که میان رویا و مهرداد وجود داشت و رابطه آزادشان و شرکت در مجالس بیهوده عاقبت تلخی داشت و این مطلب که رازهای ناگفته هر آدمی باعث می‌شود مدام دچار عذاب وجدان و کابوس باشند و اینکه انسان به عنوان اشرف مخلوقات باید قدرت مهار نفسش را داشته باشد و کارگردان برای روایت جذاب نمایشش به سراغ روایت رئالیستی باضافه فضای سوررئال و وهم آور رفته تا حرفش به عنوان یک هشدار جدی تلقی شود.

نمایش " راز " در حقیقت تاکید تفکر برانگیزی بر جمله معروف، تلخ و تراژیک امام حسین (ع) در عاشورا دارد که آدم‌های حق طلب را به یاریش فرا خواند اما در آن مقطع تاریخی همین بی‌تفاوتی و جهالت مردم باعث شد دستی برای یاری امام مظلوم دراز نشود و این سیر تاریخی در سال‌های بعد هم با ابعاد و اشکال دیگری دوبار در تاریخ تکرارشد و مظلومان دست کمک‌خواهان‌شان را دراز کردند اما مردم هم عصرشان باز هم در پیله خودشان و خودخواهی‌های‌شان غرق بودند و دست یاری‌گری دراز نشد.

انتهای پیام/

احمد محمد اسماعیلی