ویژگیهای دختر یانکی چه بود که شما را بر آن داشت با همه این مشکلاتی که گفتید این نمایش را به صحنه ببرید؟ به هر حال ما نیل سایمون را به عنوان طناز منتقد شرایط اجتماعی آمریکا می شناسیم .
بهرام تشکر: سال 1967 است و آمریکا درگیر جنگ ویتنام و به شدت درگیر فقر و بیکاری و بیماری . رهبر کشور هم دارد به جنگ دامن میزند و مردم از این وضعیت راضی نیستند. این وسط نیل سایمون به عنوان نویسنده توقعی را به وجود میآورد از روشنفکران اواخر دهه شصت که این وضعیت در دنیا هست و این وظیفه شماست که هم به حکومت کمک کنید هم به مردم تا این وضعیت روشن تر بشود .اما روشنفکران در سکوت دارند این وضعیت را رصد میکنند و خفقان گرفتهاند،بدون هیچ بیانیه یا اعتراضی .این داستان برایم جذابیت دارد و به نظرم اتفاقهایی که در این برهه زمانی میافتد برای روشنفکران ما در یک مقطع تاریخی افتاده است و متاسفانه آنجایی که روشنفکران باید به مردم کمک میکردند به وضع و روند بهبود اوضاع سیاسی جامعه و حتی روابط بین الملل خانه نشین شدند یا خانه نشینشان کردند و هیچ عکس العملی از خود نشان ندادند.به طور قطع نقطه تلاقی ذهن من و نیل سایمون در دختر یانکی این مسئله است.
تحلیل بهنام تشکر از متن چیست؟
بهنام تشکر : خود متن واضح و مبرهن این مسائل را میگوید به اضافه همه اینها فضای داخل متن به لحاظ درام و ارتباط آدمها با همدیگر به شکل کاملا جدی کمدی است. ممکن است در جاهایی درونمایه جدی بودن را طنز کنیم ولی به شدت جدی است. مخصوصا موقعی که درباره سیاستهای آمریکا بحث میشود و مناظرهای که بین دختر یانکی و اندی هوبارد صورت میگیرد. ولی همه اینها و فضای طنازانه که به نظر من نیل سایمون دست خودش نیست وقتی این فضا را مینویسد و کمیک مینویسد به اضافه احاطهای که خود ما به متن داریم کار را تبدیل به یک کمدی جدی میکند. البته این متن قرار بود پارسال اجرا شود که خوشبختانه نشد.
کیانوش اخباری: نقدی که نیل سایمون به وضعیت جامعه دارد و آن را شبیه جامعه ما میکند. در واقع درباره سه آدم است که دوتای آن ها روزنامه نگار چپاند و یکی ناسیونالیستی که از آرمانهای کشور دفاع میکند. سایمون در این جا میگوید نابغهای داریم که در مجلهای مقاله مینویسد و اصلا آن را نمیشناسد و صرف اینکه نابغه است دارد مینویسد. اندی هوبارد هم که آرمانگرای چپی است که روح خودش را به زن صاحبخانه فروخته تا آپارتمانش را نگه دارد.دختر هم که شیفته یک روشنفکر چپ میشود و زندگی اش را تغییر میدهد. گویا نیل سایمون دارد میگوید این جا چه خبر است؟ نه روشنفکر، روشنفکر است نه ناسیونالیست ...و همه چیز در جذابیت جسمی پایان مییابد و هیچ چیز سر جای خودش نیست و این آن چیزی است که بهرام تشکر را حساس به انتخاب این متن کرده است و شبیه جامعه ما است. کاری که نیل سایمون میکند این است که فانتزی یک روشنفکر نابغه یک دختر بلوند لوند است . او میخواهد بگوید روشنفکرانی که آرمانهایی دارند، در ذهنشان فانتزیهایی دارند که اگر محقق شود همه آن آرمانها بر باد میرود و همه چیز پوشالی از آب در میآید.
می شود این نتیجه را گرفت که نیل سایمون دارد همه جناحهای ماجرا را به شدت مورد نقد قرار میدهد و میگوید روشنفکری واقعی روشنفکری آمریکایی نیست و ناسیونالیسم هم سمبلش یک دختر سبکسر کم سواد است که نماینده افراطیون جناح راست است و غیره... در مورد ویژگی های عناصری که در صحنه وجود دارد بگوئید...ماشین تحریر، توالت فرنگی، مرلین مونرو...
بهرام تشکر : البته بهنام از ابتدا با آوردن توالت فرنگی مخالف بود.
بهنام تشکر : ولی حالا هر وقت که میخواهم شعار بدهم روی آن نشستهام.
بهرام تشکر: این توالت در جایی قرار داد که یک طرف آن منتهی میشود به آشپزخانه، یک طرف اتاق خواب و طرف دیگر جامعه و مردم است؛ در وسط قرار گرفته و از هر جایی که بخواهی بروی باید از آن عبور کنی. در طراحی لباس از آیدا یزدانی ممنونم که در انتخاب طراحیهای لباس در خدمت فضای اصلی نمایشنامه است و هرچه تابلوی اندی وارهول و موسیقی الویس پریسلی به فضا کمک می کند و در لباس سوفی تک تک نشانه های جمهوری خواهی در لباس او آمده است.
کیانوش اخباری : در متن نمایش یک عمارت قدیمی آمده که ما زیاد تلاش نداشتیم صحنه رئالسیتی باشد یک سری از المانها قرار بود صرفا اتمسفر فضا را نشان بدهد که ما با سمبلیزه کردن المانها سعی کردیم دهه شصت آمریکا را به صحنه ببریم.
درباره شخصیت ها صحبت کنیم. سوفی که همه ویژگیهای مطلق را دارد آمریکایی و پیشاهنگ است و نقطه مقابل دو شخصیت دیگر که پر از تضادها و تناقضهاست .اندی خیلی درگیری دارد و نورمن که نابغه است گویا نگاه جری لوییسی به آن شده است..
بهنام تشکر: ارتباط آدم ها همیشه برایم مهم است و در متن ها از ارتباط آدم ها به خلوت آن ها میرسم. این ارتباط مبرهن است و ما می بینیم که چه چیزهایی بین این ها رد و بدل میشود. شناسنامه ای که شما دادید خیلی درست است و اندی شاید اصلا عاشق سوفی بشود که در متن اصلی هم وا میدهد و ما حتی داریم اتود میزنیم که پایان نمایش اینگونه بشود. در جنس بازیها وقتی تماشاگر المان ها را میبیند و شناسنامه ای که داده میشود ما تلاش کردیم آمریکایی و یا ایرانی بازی نکنیم .چون ما در ایران داریم کار میکنیم و چیزی را کار کنیم که هم برای تماشاگر قابل درک باشد هم ما را باور کند. سعی کردیم به متن وفادار باشیم و ترجمه شهرام زرگر هم که فحوای کلام را میگویدو چقدر این ترجمه به ما کمک کرد . این جا بهتر است گریزی به ترجمه بزنیم.ترجمه ابزاری را در اختیار بازیگر قرار میدهد که کلام را به بدن انتقال دهد.اندی جدی بودنش خنده دار است ممکن است ما در جوانی آرمان هایی داشته باشیم که بعدها به آن بخندیم و واقعا این جدی بودن اینقدر لازم نیست .در ابتدا قرار بود این شخصیت را فرهاد قائمیان یا وحید جلیلوند بازی کنند که نشد.
بهرام تشکر : ما سه آدم داریم با افکار مختلف و با شخصیتهای مختلف که هر سه اهدافی جدی دارند . نورمن برای رسیدن به سوفی،سوفی برای اندی و اندی هم درکارش جدی است و همه برای رسیدن به اهدافشان یکدیگر را قربانی میکنند و هیچکدام برای هم اهمیتی قائل نیستند.برای رسیدن به شخصیت باید نگاهی جدی میداشتیم که برای رسیدن به نورمن ،کیانوش اخباری کمکم کرد تا نقش را جدیتر اجرا کنم.
کیانوش اخباری: بهنام بازی رو به جلویی داشت که او را سنگین تر جلوه دهد ولی برای بهرام به عنوان یک نابغه دیوانه،بازی رو به عقب را طراحی کردیم تا تضادی را در صحنه بوجود آوریم و سوفی هم شق و رق ایستاده . تلاش داشتیم تا در میزانسنها به لحاظ زیبایی بصری شکل داده شود. نیل سایمون تاکیدی بر قهرمانی خاص ندارد. همه شخصیتها را به یک اندازه مورد نقد قرار میدهد و هیچ کسی یک سر و گردن از دیگری بالاتر نیست.
بهنام تشکر : این یکسان بودن را در نمایشنامه های دیگر سایمون میبینیم که کسی را شاخص نمیکند. آدم ها قهرمان نیستند و اتفاق قهرمان اصلی است و مثل چخوف آثارش هم قهرمان دارد هم ندارد.
آن چیزی که به عنوان نکته قوت کار وجود دارد ریتم اثر است که نمیافتد و متوازن است در مورد آن توضیح بدهید.
بهرام تشکر: نیل سایمون درباره دختر یانکی معتقد است که سرعت بیش از حد تصمیمگیریهای افراد باعث حماقتها میشود. پس به عنوان کارگردان به عنصر ریتم خیلی حساس بودم و ریتم بالا و جذابیت بصری برایم مهم بود.
بهنام تشکر: یکی دو شب ریتم کار افتاد و ما آن را جمع کردیم. ملودی این ریتم خیلی تند است و اگر بیفتد خیلی سخت است هم به لحاظ دیالوگی هم به لحاظ تصمیمگیری . ضمن این که ترجمه خوب باعث شده ریتم اثر نیافتد. تماشاگر در این ریتم با هوش است و ضد ریتم را بلافاصله میفهمد و من فکر میکنم تماشاگران از این ریتم راضی هستند.
کیانوش اخباری: تماشاگر تپق را میبخشد. افتادن اشیا را میبخشد ولی افتادن ریتم خطرناک است چون اگر تماشاگر از کار جدا شود برگرداندن او راحت نیست و ما همیشه بعد از اجرا درباره اولین چیزی که حرف میزنیم ریتم است.
تنظیم: سارا سالک