به گزارش هنرآنلاین، فاطمه قمری روز گذشته، هشتم آذرماه در نشستی با عنوان مطالعه تطبیقی هنر تذهیب و تشعیر سنتی ایران با پنج هنر صناعی به منظور انتقال مفاهیم عرفانی اسلامی معاصر که در محل پژوهشکده هنرهای سنتی ـ اسلامی اصفهان برگزار شد، با بیان اینکه سرچشمۀ هنر اسلامی را باید در وجه درونی یا باطنی سنت اسلامی پیدا کرد، اظهار کرد: با دقیق شدن در این آثار در می‌یابیم که منبع فیاضی خالق این هنر و حافظ آن در طول قرون و اعصار بوده و وحدت خیره کننده و وجه باطنی سُکرآمیز این هنر را ممکن می‌سازد.

وی با اشاره به این که قرآن یکی از منابع دوگانه معنویت اسلامی با حقیقت درونی و حضور آیینی‌اش است، ادامه داد: حقیقت روح پیامبر(ص) یکی دیگر از منابع معنویت اسلامی است که نه تنها از طریق احادیث و سنت او حضوری دائمی و نامرئی دارد، بلکه به نحو نامحسوسی در جان و دل کسانی که در جست‌و‌جوی معبود الهی بوده و هستند، دوام یافته است.

این پژوهشگر هنرهای سنتی با تاکید بر اینکه قرآن اصل توحید را بازگو می‌کند و حضرت محمد (ص) نیز تجلّی این وحدت در کثرت به شمار می‌رود و شاهد این وحدت در میان خلقت خداوند است، تصریح کرد: هر کجا برکت محمدی جاری است، در آن جا باید سرچشمه کنش خلاقه‌ای را یافت که به هنر قدسی اسلام مجال بروز می‌دهد.

وی با اشاره به وجود سلسله مراتب حقیقت بیان کرد: فلسفه اسلامی اصطلاح حقیقت به معنی مفهوم باطنی وحی و در نتیجه معنای روحانی آن است، بنابراین برای ادراک چیستی هنر از این منظر ابتدا باید به علت خلق عالم توسط خداوند پرداخت تا مفهوم زیبایی و آفرینش هنری قابل بیان باشد.

قمری ادامه داد: اگر بخواهیم درباره مبانی متافیزیکی هنر بحث کنیم، باید از خداوند آغاز کنیم.

وی اضافه کرد: در عرفان اسلامی، عالم هستی با نظمی سلسله مراتبی از وجود یک حقیقت بر می‌خیزد که او را ابتدایی نیست و نهایتی نیز ندارد که در این باره می‌توان بیان کرد «هو الاول و الاخر و الظاهر و لباطن» حقیقت هستی غیب مطلق است که هیچ‌گونه تعین یا جلوه‌ای ندارد.

این پژوهشگر هنرهای اسلامی یادآور شد: در جای دیگر نیز آمده است "کنت کنزا مخفیا وأحببت ان اُعرف، فخلقت الخلق لکی اعرف" یعنی من گنجینه‌ای پنهان بودم که دوست داشتم شناخته شوم پس خلق کردم برای آن که شناخته شوم.

وی ادامه داد: هنر اسلامی بر آیه ذکر شده و حدیث قدسی "حقیقت پنهان" به عشق دیدن زیبایی و شناساندن خویش با حرکتی دوری از وحدت به سوی کثرت روی می‌آورد که نتیجه آن آفرینش عالم و ظهور تجلیات مختلف اوست.

قمری اظهار کرد: از آن جائی که منشأ هنر سنتی به خداوند و حقیقت هستی باز می‌گردد، آثار هنر سنتی تجلی رویت هنرمند از حقیقت در مراتبی بالاتر از عالم محسوس است.

وی گفت: هنر اسلامی هنری است سراسر رمز و راز که در پرده گشایی خویش، روایتگر جهانی دیگر و عالمی فراتر از عالم ماده، یعنی عالم خیال می‌شود.

این پژوهشگر هنرهای سنتی اسلامی با بیان اینکه بزرگ‌ترین دستاوردهای هنر اسلامی این است که این هنر توانسته برای کسانی که در دنیای انسانی زندگی می‌کنند، حقیقتی از آن حقیقت بی کران را که ورای تمامی صورت‌هاست را بیرون آورد، افزود: با برگزیدن زبان صوری برای بیان کلام خدا، به این زبان جلوه بیکرانگی بخشد.

وی در ادامه صحبت‌های خود به بیان نقوش مختلف چون دایره‌ها و نقوش گیاهی در هنر اسلامی و کار مایه آنها اشاره کرد و ادامه داد: نقوش اسلیمی در اصل باز آفریننده فرایندهای کیهانی آفریدگار از طریق طبیعت هستند و همان‌گونه که نواخت (ریتم) بنیاد طبیعت است، اسلیمی‌ها نیز معنای نواخت دارند.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: هر اسلیمی بازنمای تحرکی است که تکرر منتظم ویژگی‌ها، عناصر و پدیده‌ها بر آن دلالت می‌کنند هم از این روی دارای تناوب است و این نواخت حکایت از زمان دارد.

انتهای پیام/31