سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: بهراستی، نان این نوستالوژی تا کی در روغن است. "کارتونهای زمان ما" را تا کی باید دید و آه و دریغ و دردا و حسرتا سر داد؟ مگر آن کارتونها واقعاً همهچیزشان اوکی بود؟ آن همه بار عظیم غم که بر دلهای معصوم کودکان دهه شصت فرود میآمد چرا باید جذاب باشد؟ طهرانِ قدیم، چرا هنوز روی دست تهرانِ جدید بلند میشود. آن طهران، غیر از دستهاش که البته کلی خاطره خوشخوراک دارد، چهقدر جای بازتولید خواهد داشت؟
نکته اینجاست که سیستمِ مبتنی بر یادآوری و تداعی، جز حسرت ایام رفته چه عایدی داشته است؟ مگر ما شده است یاد خاطرهای حتا خوش و خرّم بیفتیم و آه از نهاد برنیاوریم. نکند این نوستالوژی، اساساً، خون به جگر کن است؟
گذشته از این، مثلاً این بستنی کیمها که بود که مزه شیرخشک میداد، یا پشمکهایی که انگار شکر میخوردی یا چیپسهای دستساز که بوی روغن سوخته میداد... یادتان هست؟ چرا آنها را هنوز هم از بهترین ورژنهای تازهاش با انواع و اقسام و تنوعی که دارند بیشتر دوست میداریم؟ فکر میکنید میخواهم بگویم ما اسیر دام خاطرهبازی شدهایم؟ میخواهم به شما بگویم کاملاً درست فکر میکنید، بهراستی همینطور است. این نوستالوژی، خیلی مواقع، چشم و دلمان را کور کرده.
یکی از این نوستالوژیها، که دستبردارش هم نیستیم مربوط به خاطرههای بصری ماست؛ اینکه هی میرویم به مرکز فروش این سریالهای قدیمی و پکهایش را تهیه میکنیم و وقت میگذاریم و با آنها به گذشته میرویم. کمتر کسی است که شک داشته باشد بسیاری از محصولات تصویری ما در آن زمان که الان سرش قسم میخوریم و میگوییم شاهکار بودهاند، دچار بزرگترین ایرادهای اولیه در کار تدوین و کارگردانیاند و حالا دیگر صرفاً خاطرهانگیزند تا قابل بررسی. هر چند هستند مجموعههایی که هنوز الگو هستند برای ما در برنامهسازی و تولید سریال و اینها. "ساعت خوش" را به یاد بیاورید. هنوز میتوان گفت موفقترین ساخته تلویزیون در طنز آیتمی بوده است، هر چند اولین هم بوده در این نوع طنز. پس از این بود که طنز آیتمی، جای خوشمزگیهای دیگر بیمزه تلویزیونی و رادیویی را گرفت؛ طنزهایی که حتماً باید به نتایج اخلاقی منجر میشدند و مثلاً میگفتند کارمند خیلی بدبخت است و کارفرما خیلی ظالم و اینها.
بعد از این هم که طنز آیتمی، طنز غالب سیما. همه آمدند و از روی دست مهران مدیری ساختند و تلویزیون پخش کرد. مدیری اما چند برنامه خوب دیگر به تجارب آیتمیاش اضافه کرد. اما از اواخر دهه هفتاد تا دهسال بعد از آن، دوره افول طنز آیتمی بود و دلسپردن به مجموعهسازی داستانی. چندسال پیش بود که "خندهبازاری"ها با اتکا بر همان سیستم تداعی خاطرهها دوباره رفتند سراغ طنز آیتمی و نه تنها نتوانستند آن را بازتولید کنند بلکه زدند هر چه قابلیت در آن نوع طنز بود را نیست و نابود کردند. آنها صرفاً یک ویژگی از طنز آیتمی "ساعت خوش" را احضار کرده بودند و آن اینکه میشود شخصیتهای معروف را دست انداخت و مردم را خنداند؛ رویکردی که خیلی سریع جوابش را پس داد و تکراری شد. حالا اما مهران مدیری که خودش، اولین راوی قصه طنز آیتمی بوده به سرآغاز روایتش بازگشته و دوباره با "شوخی کردم" در فرصتهای کوتاه و بریدهبریده خواسته لبخند را به لبهای شهر بازگرداند. شاید آقای مدیری که همواره طنز را خیلی جدی گرفته، این بار پای در راه سخت و پرریسکی گذاشته، ریسکی که به زعم بسیاری، جواب نداده و این را از استقبال سرد از "شوخی کردم" نیز میتوان دریافت. البته اگر مدیری همان مدیری هوشمند و مخاطبشناس گذشته باشد، حتماً تمهیداتی برای شوخی جدیدش اندیشیده که بتواند طنز آیتمی را نه تکرار بلکه احیا کند. البته این احتمال را نیز سودای بازگشت او به تلویزیون کمرنگ کرده است.
انتهای پیام/
صابر محمدی