سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: به‏‌راستی، نان این نوستالوژی تا کی در روغن است. "کارتون‏‌های زمان ما" را تا کی باید دید و آه و دریغ و دردا و حسرتا سر داد؟ مگر آن کارتون‏‌ها واقعاً همه‏‌چیزشان اوکی بود؟ آن همه بار عظیم غم که بر دل‏‌های معصوم کودکان دهه شصت فرود می‏‌آمد چرا باید جذاب باشد؟ طهرانِ قدیم، چرا هنوز روی دست تهرانِ جدید بلند می‏‌شود. آن طهران، غیر از دسته‏‌اش که البته کلی خاطره خوش‏‌خوراک دارد، چه‏‌قدر جای بازتولید خواهد داشت؟

نکته این‏جاست که سیستمِ مبتنی بر یادآوری و تداعی، جز حسرت ایام رفته چه عایدی داشته است؟ مگر ما شده است یاد خاطره‏‌ای حتا خوش و خرّم بیفتیم و آه از نهاد برنیاوریم. نکند این نوستالوژی، اساساً، خون‏ به‏ جگر کن است؟

گذشته از این، مثلاً این بستنی کیم‏‌ها که بود که مزه شیرخشک می‏‌داد، یا پشمک‏‌هایی که انگار شکر می‏‌خوردی یا چیپس‏‌های دست‏‌ساز که بوی روغن سوخته می‏‌داد... یادتان هست؟ چرا آن‏ها را هنوز هم از بهترین ورژن‏‌های تازه‏‌اش با انواع و اقسام و تنوعی که دارند بیش‏تر دوست می‏‌داریم؟ فکر می‏‌کنید می‏‌خواهم بگویم ما اسیر دام خاطره‏‌بازی شده‏‌ایم؟ می‏خواهم به شما بگویم کاملاً درست فکر می‏‌کنید، به‏‌راستی همین‏طور است. این نوستالوژی، خیلی مواقع، چشم و دلمان را کور کرده.

یکی از این نوستالوژی‏‌ها، که دست‏‌بردارش هم نیستیم مربوط به خاطره‏‌های بصری ماست؛ این‏که هی می‏‌رویم به مرکز فروش این سریال‏‌های قدیمی و پک‏‌های‏ش را تهیه می‏‌کنیم و وقت می‏‌گذاریم و با آن‏ها به گذشته می‏‌رویم. کم‏تر کسی است که شک داشته باشد بسیاری از محصولات تصویری ما در آن زمان که الان سرش قسم می‏‌خوریم و می‏‌گوییم شاهکار بوده‏‌اند، دچار بزرگ‏ترین ایرادهای اولیه در کار تدوین و کارگردانی‏‌اند و حالا دیگر صرفاً خاطره‏‌انگیزند تا قابل بررسی. هر چند هستند مجموعه‏‌هایی که هنوز الگو هستند برای ما در برنامه‏‌سازی و تولید سریال و این‏ها. "ساعت خوش" را به یاد بیاورید. هنوز می‏‌توان گفت موفق‏‌ترین ساخته تلویزیون در طنز آیتمی بوده است، هر چند اولین هم بوده در این نوع طنز. پس از این بود که طنز آیتمی، جای خوش‏مزگی‏‌های دیگر بی‏‌مزه تلویزیونی و رادیویی را گرفت؛ طنزهایی که حتماً باید به نتایج اخلاقی منجر می‏‌شدند و مثلاً می‏‌گفتند کارمند خیلی بدبخت است و کارفرما خیلی ظالم و این‏ها.

بعد از این هم که طنز آیتمی، طنز غالب سیما. همه آمدند و از روی دست مهران مدیری ساختند و تلویزیون پخش کرد. مدیری اما چند برنامه خوب دیگر به تجارب آیتمی‏‌اش اضافه کرد. اما از اواخر دهه هفتاد تا ده‏‌سال بعد از آن، دوره افول طنز آیتمی بود و دل‏سپردن به مجموعه‏‌سازی داستانی. چندسال پیش بود که "خنده‏‌بازاری‏"ها با اتکا بر همان سیستم تداعی خاطره‏‌ها دوباره رفتند سراغ طنز آیتمی و نه تنها نتوانستند آن را بازتولید کنند بلکه زدند هر چه قابلیت در آن نوع طنز بود را نیست و نابود کردند. آن‏ها صرفاً یک ویژگی از طنز آیتمی "ساعت خوش" را احضار کرده بودند و آن این‏که می‏‌شود شخصیت‏‌های معروف را دست انداخت و مردم را خنداند؛ رویکردی که خیلی سریع جوابش را پس داد و تکراری شد. حالا اما مهران مدیری که خودش، اولین راوی قصه طنز آیتمی بوده به سرآغاز روایتش بازگشته و دوباره با "شوخی کردم" در فرصت‏‌های کوتاه و بریده‏‌بریده خواسته لبخند را به لب‏‌های شهر بازگرداند. شاید آقای مدیری که همواره طنز را خیلی جدی گرفته، این بار پای در راه سخت و پرریسکی گذاشته، ریسکی که به زعم بسیاری، جواب نداده و این را از استقبال سرد از "شوخی کردم" نیز می‌توان دریافت. البته اگر مدیری همان مدیری هوشمند و مخاطب‏‌شناس گذشته باشد، حتماً تمهیداتی برای شوخی جدیدش اندیشیده که بتواند طنز آیتمی را نه تکرار بلکه احیا کند. البته این احتمال را نیز سودای بازگشت او به تلویزیون کمرنگ کرده است.

انتهای پیام/

صابر محمدی