به گزارش خبرنگار هنرآنلاین، علی مظفر قهرمانی نژاد کارشناس و پژوهشگر تئاتر کاربردی؛ از جمله افرادی است که به صورت تخصصی در این زمینه مشغول به تدریس و به صورت عملیاتی در این حوزه مشغول به فعالیت است و از جمله در چهارمین جشنواره تئاتر خیابانی لاهیجان، کارگاه هایی با عنوان "تئاتر کارگاهی و شورایی" با سرپرستی وی برگزار شد. بر این اساس؛ گفت وگویی در همین زمینه با وی انجام شده که در ادامه می خوانید.

*لطفا تئاتر کاربردی و ویژگی های آن را تشریح کنید. شما از چه زمانی به بررسی و تدریس آن پرداختید؟

تئاتر کاربردی جریانی است که در طی چهار سال گذشته به صورت عملیاتی تلاش کردیم در جاهای مختلف به خصوص مکان های مردمی استان ها، مانند فرهنگسراها، سراهای سالمندان، کانون های صلاح و تربیت و... آن را ترویج کنیم .هدف آن است که فاکتورهایی را در اختیار مردم قرار بدهیم که بتوانند روابط شان را تقویت کنند؛ تا مهارت ها و الگوهای جدیدی برای یک زندگی بهتر کسب کنند. هدف این شیوه ها آنست خودشان آموزش بدهند، درمان کنند، قانون گذاری کنند تا جامعه بهتری شکل بگیرد و روابط با کیفیت تری را تجربه کنند. بنابراین بیشتر حکم ابزارهای ارتباطی را دارند. این ابزارها به دلیل ذات تئاتری لذت بخش است، موقعیت های آزمایشگاهی به وجود می آورد؛ تا مردم طرح هایی که در ذهن شان است را محک بزنند و برای زندگی بهتری با یکدیگر آماده بشوند.

*چه موضوعاتی را دنبال می کند؟

تئاتر کاربردی تم های مختلفی را دنبال می کند؛ شامل آموزش گری، درمانگری، تئاتر با کودکان، تئاتر با اجتماعات، تئاتر برای توسعه، تئاتر خاطره، تئاتر موزه و...است. تمام اینها با پروژهایی تعریف می شوند و اهداف آن حوزه را می تواند متحول کند؛ اتفاقی که رخ می دهد مرز بین تماشاگر و اجراگر را برمی دارد و فضا را تعاملی و مشارکتی می کند. یکی از مواردی که انگیزه شد بچه های تئاتر خیابانی را با این شیوه آشنا کنم، آنست که تئار خیابانی سرمایه و پتانسیل مشارکتی با تماشاگر را دارد.

*آیا شیوه های مشارکت گیری روند درستی را طی می کند؟

متاسفانه، افراد با الگوهای درست مشارکت گیری آشنا نیستند، به این مباحث علاقه مند هستند اما نتایج آن جذاب نیست؛ و تاثیر مثبتی ندارد حتی در بعضی موارد دافعه ایجاد می کند. یکی از چیزهایی که در تئاتر مشارکتی آسیب زاست و من شاهد آن هستم، مشارکت گیری "زورکی" است؛ یعنی به جای اینکه بگذارند تماشاگر ناخواسته تصمیم بگیرد، روی صحنه می آید و مجبور می شود که کاری را انجام بدهد. این مشارکت گیری نه تنها کمکی به او نمی کند، بلکه احساس توهین به وجود می آورد، گویا از آن استفاده ابزاری می کند برای پیشبرد طرح خیلی تاثیر مثبتی ندارد. تماشاگر زمانی تن به مشارکت می دهد که براش لذت بخش باشد و احساس کند یه معضی که باید کاری براش انجام داد. مشارکت باید برای تماشاگر یک پیشنهاد، یک فرصت برای تصمیم گیری و انتخاب باشد. تئاتری ها با این مسئله کمتر آشنا هستند و بنابراین آن را به سمت شوخی و ملغمه سوق می دهند و سعی می کنند با ترکیبی از اینها تماشاگر را نگه دارد.

*هدف از ترویج تئاتر کاربردی چیست؟

هدف از ترویج تئاتر کاربردی آنست که الگوهای رفتاری متنوع تر بشود. متاسفانه الگوهای ما رفتارگرا است؛ یعنی یک الگوی رفتاری مشخص را به ما تحمیل می کنند، در بهترین حالت القاء می کنند؛در صورتیکه درست انجام شود پاداش می گیرد و درغیر اینصورت حذف می شود. این الگو از خانواده آغاز می شود؛ در مراحل مختلف ادامه پیدا می کند و به صورت کلی امر ارتباط را به یک مانع تبدیل میکند و در عمل هیچ لذتی از آن نمی توان برد. چیزی که تئاتر کاربردی به عنوان الگوی جدید پیشنهاد می دهد وقتی اتفاق می افتد که ابتدا در خود تئاتر اتفاق بیفتد؛ یعنی تئاتر الگوهای رفتارگرا را کنار بگذارد. کاری که ما انجام می دهیم آنست که تماشاگر توانمند کنیم که فرصت های تعامل گیری را کسب کند. اتفاقی که امیدواریم درتربیت خانواده ها به وجود بیاید. اگر به جای اینکه الگویی را در بست قبول کنیم و همان را تحمیل کینم به فرزندانمان، که در واقع تاریخ را تکرار کردیم، فرصت های

تمرین، انتخاب و تصمیم گیری بهتر را بدهیم آموزش متحول می شود. این اتفاق باید در همه مراحل رخ دهد، همه چیز مسیر صحیحی پیدا می کند مانند ارتباط میان مردم و مسئولین، به جای آنکه برای آنها تصمیم بگیریم فرصت مشارکت در زمینه های خرد و کلان را ایجاد کنیم، به این طریق مردم احساس شهروند بودن می کنند. زمانیکه این اتفاق رخ بدهد، و این الگوها در تئاتر خیابانی ایجاد شود، افراد متوجه می شوند مردم ابزار نیستند آدم های صاحب فکر هستند و بهترین کار آن است که شما انگیزش بدهید فکرها گسترش پیدا کند، با هم تبادل تجربه کنند، یاد بدهند و یاد بگیرند، در آن زمان فضای مشارکتی پویا ایجاد می شود.

*ارزیابی شما از وضعیت تئاتر خیابانی چیست؟

در تمام دنیا به این گونه نمایشی" تئاتر در محیط باز " می گویندو به نظرم عنوان تئاتر خیابانی محدود کننده است. زیرا افراد دوست دارند تجربه های مختلف داشته باشند.گاهی اوقات میان یک صحنه می سازند. این اصطلاحات بازی با کلما ت است. یک کلمه فراگیری که وجود دارد "تئاتر در محیط باز" شامل اجراهای پرفورمنس، محیطی و... می شود و یکی از گونه های این حوزه تئاتر خیابانی است. الزاما تئاتر خیابانی این نیست که در خیابان اتفاق بیفتد. اگر عنوان را باز بگیرند باعث ایجاد خلاقیت بیشتر می شود اما این محدودیت سبب شده به یک فرمول هایی برسند و در اجراهای متعدد تکرار شودمانند اینکه اجراها غالبا احساسی هستند در صورتیکه فلسفه اجرایی تئاتر خیابانی آن است که توان عقلانی مردم را بالا ببرد. جشنواره ها نیز به این مسئله پرو بال داده اند؛ هیچ گاه در این رخدادهای هنری میزگردی برای آسیب های خیابانی نگذاشته اند، الگوهای متنوع را آموزش نمی دهند. جشنواره ها تنها دبیرخانه دارند که در هنگام جشنواره فعال است، اجراها می بایستی را درسراسر سال باشد و به جای فضای رقابتی که خشونت زا است، هزینه ها می تواند بر روی اجراهای بیشتر تمرکز پیدا کند.

انتهای پیام/