سرویس استانها هنرآنلاین؛ تنظیم تفاهم نامه اخیر مابین معاونت هنری وزارت ارشاد و آموزش و پرورش مبنی بر توسعه همکاریهای مشترک در زمینه توسعه و حمایت از تئاتر در مدارس کشور را میتوان در صورت تثبیت و مداومت، نقطه آغازی بر ضرورتی به حساب آورد که مغفول ماندن آن از سوی نهادهای آموزشی کشور تا کنون بسیار جای پرسش دارد. این تفاهم که برای نخستین بار در نوزدهمین جشنواره بینالمللی تئاتر کودک و نوجوان همدان و از سوی برگزارکنندگان آن در مرحله نخست در محدوده استان همدان تعریف شد، در بیست و چهارمین جشنواره تئاتر منطقه ای استان لرستان را نیز به این محدوده اضافه کرد و پیش بینی میشود در ادامه نقاط دیگر کشور نیز به آن بپیوندند.
اما آنچه که میتواند پیوستن مراکز آموزشی کل کشور را به این مهم شتاب بخشد، بازخوانی مجدد سرفصلهای این ضرورت است.
ظرفیتهای آموزشی تئاتر مدرسه به عنوان دومین اجتماع خاص بعد از خانه، حساسترین محل برای فراگیری رفتارهای اجتماعی و کاربردی کردن علوم با هدف بهبود کیفیت زندگی است. به همین علت، توجه به این تلاش فرهنگی و هنری خاص، به موازات آنچه از سوی مدرسان و مربیان در کلاسها آموزش داده میشود، اهمیت ویژه ای دارد. واقعیت آن است که حجم و جدیت دروس، فرصت کافی برای پرداختن به رفتارهای اجتماعی دانش آموزان را کاهش میدهد.
تئاتر و کشف تواناییهای دانش آموزان مدرسه همواره به عنوان یکی از بهترین مراکز برای شکوفایی استعدادها و کشف تواناییهای بالقوه دانش آموزان از دیرباز مورد توجه بوده است. هنر تئاتر به عنوان یک رشته جذاب مورد توجه دانش آموزان و هنری است که جای کار فراوان دارد و جذب بچهها در این رشته باعث به کارگرفته شدن انرژی سرشار آنان در راه مثبت و هدفمند کردن فعالیتها میشود چرا که این رشته در ذات خود باعث جلب توجه دیگران میشود، یکی از نیازهای مهم انسان که همان نیاز به توجه است را برآورده میکند.
خلاقیت دانش آموزان نکته ای است که متأسفانه در مدارس نادیده گرفته شده است ، مسئله ای که گریبان مدارس ما را در حال حاضر گرفته عدم علاقه مربیان و معلمان و به طور کلی اولیای مدارس به مسائل این چنینی است که باعث هدر رفتن استعدادها و تواناییهای بچهها است.
سهلالوصول بودن فعالیتهای تئاتری در مدارس تشکیل یک گروه تئاتر در مدرسه نیاز به تخصص بالایی ندارد،بلکه صرفاً نیازمند به علاقه است. فقط کافی است مربی تربیتی مدرسه علاقهمند به تئاتر باشد و اعلام کند کسانی که تئاتر دوست دارند برای ثبت نام به دفتر ترتیبی مراجعه کنند و آن وقت خواهند دید که چه استعدادهایی جذب آن شده و چه کسانی از دل این گروه به جامعه هنری کشور معرفی خواهند شد.
نقش اجراهای دانش آموزی در توسعه تئاتر مدارس در سالهای اخیر افت شدیدی را در نمایشهای دانش آموزی شاهد بودهایم تا جایی که سال گذشته در یکی از مناطق آموزش و پرورش شهر تهران فقط یک گروه تئاتر از یک مدرسه ابتدایی شرکت کرده بود! از منطقه ای که یک میلیون نفر جمعیت دارد و فقط دانش آموزانش اندازه کل یک استان است فقط حضور یک گروه تئاتر از مقطع ابتدایی نشان دهنده این است که متأسفانه مقوله تئاتر در مدارس به طور کلی تعطیل است، مسئولین و متولیان آموزش و پرورش واقعاً چه پاسخی برای این گونه مسامحه خواهند داشت! به هر روی این مطلب میتواند هشداری باشد برای به هرز رفتن یک استعداد و توان بسیار عظیم که اگر از آن استفاده نشود مطمئناً ضررهای بسیار سنگینی در آینده به جامعه جوان و در حال توسعه ما وارد کند.
محورهای تربیتی در تئاتر مدارس تعلیم و تربیت به کمک نمایش در چند محور مطرح میشود. اول از همه باید به رفتارهای نمایشی والدین و مربیان توجه کرد که در فرآیند آموزش میتواند راهگشا باشد. آمیختن آموزش با نمایش میتواند دیوارهای میان آموزگار و آموزش پذیر را بردارد و تعلیم و تربیت را از حالت خشک و نصیحت گونهاش خارج کند.
در آموزش و پرورش نوین، تئاتر و فعالیتهای هنری به موازات دروس دیگر و شاید برتر از آنها مطرح هستند.
همچنین فعالیتهای نمایشی دانش آموزان در تصمیم گیری معلمان و مربیان درباره ادامه تحصیل بچهها تعیین کننده است.
امروز، سازمان جهانی یونسکو هم که طی چند سال اخیر تربیت شهروند موفق را سرلوحه فعالیتهایش قرار داده است، تئاتر را به عنوان یکی از بهترین و مؤثرترین امکانات تربیتی میداند.
کارکردهای روانشناسانه تئاتر در آموزش و پرورش در حوزه تربیتی دانش آموزان هم باید به کارکردهای روانشناسانه و اجتماعی تئاتر توجه کنیم. برای مثال کودکی که خودخواه است، در تئاتری که حتی نقش اول را بازی میکند، یاد میگیرد باید در زمانها و مواقعی کنار بایستد و فرصت را به دیگران بدهد یا کودکانی که خجالت میکشند، با مشارکت در تولید یک تئاتر، این عارضه را از خودشان دور میکنند.
بسیاری از معضلات اجتماعی وقتی در قالب یک داستان و تئاتر به اجرا گذاشته و طرح میشوند، به طور مستقیم و غیر مستقیم بر مجریان، بازیگران و مخاطبان تأثیر جدی میگذارند.
با این شرایط باید بهتر و بیشتر از گذشته از تأثیرات تربیتی تئاتر در مدارس بهره بگیریم.
پی ریزی مهارتهای اجتماعی از طریق تئاتر بسیاری از مباحث درسی و آ موزشی، به ویژه آنهایی را که در حوزه علوم انسانی و تاریخ و جغرافیا قرار میگیرند، میتوان در قالب نمایش و تئاتر به دانش آموزان انتقال داد. این شیوه آموزش بسیار مؤثرتر از روشهای مستقیم شفاهی است و کودکان بهتر از آن استقبال میکنند. مشارکت در فعالیتهای جمعی، مسوولیت پذیری، شناخت حقوق خود، احترام به حقوق دیگران و آموزش امور اعتقادی و کاربردی زندگی را بیشتر باید در فعالیتهای جمعی خارج از کلاس جستجو کرد و آنچنان که اثبات شده است، یکی از کوتاهترین راه های دستیابی به این رفتارها پرداختن به فعالیتهای تئاتری است. همه امور مهم حتی دروس علمی کلاسها را هم میتوان از طریق تئاتر آموزش داد.
انتهای پیام/بهروز فایقیان