سرویس تجسمی هنر انلاین: مرتضی آکوچکیان که این روزها نمایشگاه آثارش با همراهی پری زنگنه در گالری آ به نمایش در آمده به هنرآنلاین گفت: ما برای خلق آثار این نمایشگاه دوره قاجار را به لحاظ این که عصر تجدد نامگذاری میشود انتخاب کردیم. این دوره به لحاظ ورود یک عنصر و ابزار تکنولوژیک و اطلاعرسان به عنوان روزنامه است که عصر تجدد نامیده میشود و کارهای ما همه یک جلد روزنامه هستند که به یک واقعه تاریخی در آن زمان اشاره دارند که نتوانستند به علت سانسور به درستی منتشر شوند.
وی ادامه داد: تم نمایشگاه ما به عادات و اخلاقیات منفی که نسل به نسل میراثوار جلو آمده اشاره دارد. اخلاقیاتی که لزوما هم حاکمیت در آن دخیل نبوده و خود مردم بودهاند که این اخلاقیات منفی را پیگیری و رواج دادهاند. مثل آن تابلوی رمالی یا کاری که اشاره به فرح ایزدی دارد که شاه در آن سر در آسمان دارد و خود مردم کمک میکنند که این سر به آسمان برود و اگر آنها نباشند به عنوان آن بخش زیرین این اتفاق هم میتواند نیافتد.
این هنرمند تجسمی گفت: این که هر کدام از این آثار به واقعه تاریخی اشاره دارند کلیتی است که ما را به تکرار این وقایع رهنمون میکند. هر اثر این نمایشگاه بیانگر واقعه تاریخی مکرر و تکثیرپذیری است که تا الان هم تاثیر آن رسیده و شبیه آن تکرار میشود. مانند کشتن نخبههایمان. ماجرای رمالی، محترم نشمردن قانون و سانسور مطبوعات.
آکوچکیان افزود: حتی بعضی از این آثار یک تم یک کلمهای داشت. مثل تابلوی مهد علیا که به عنوان دولت در سایه آن را نامگذاری کردیم. این تابلو بیانگر پشت پردههایی است که تاثیرگذار و مخرباند؛ به خصوص که در پی به تصویر کشیدن زنها در دوره قاجار بودیم. ما زنان درباری داشتیم که اینها هیچ کاری نداشتند برای انجام دادن و به همین علت میبینیم آنها به عزل و نصب رو میآورند از مهدعلیا که مشهورترین است و آن بلا را سر امیر کبیر میآورد تا انیس الدولهای که خدماتی هم برایش ثبت شده است. انیس الدولهای که در یکی از سفرهای فرنگ در سنت پترزبورگ وقتی شاه میبیند که او به عنوان ملکه باید بیاید و با مردان دیگر دست بدهد و در مجامع عمومی ظاهر شود به دستور شاه به ایران برگردانده میشود و وقتی به ایران بر میگردد این اتفاقها را از چشم میرزا حسینخان سپهسالار میبیند و با تکیه بر قرارداد رویتر زمینه چینی میکند و فتوای ارتداد میرزا حسین خان را میگیرد.
وی گفت: قصه کلی این کارها و این رذیلهها در حالی است که ما این رذیلههای اخلاقی را تزییین کردیم، انگار که تاریخ این رذیلههای اخلاقی را تزیین میکند که هم تحملپذیر شود و هم قابل دفاع باشد و اینها هیچ وقت حذف نمیشوند و انگار تلاشی هم برای حذفش نیست و خوش رنگ و آبتر از گذشته حضور دارند.
این گرافیست با اشاره به این که چرا از روزنامه به عنوان تم آثار خود استفاده کرده گفت: روزنامه جدای این که یک مفهوم اطلاعرسانی و سند است، قرار نیست فقط آن چه بر سر خودش میرود را روایت کند بلکه خودش یک مدیا است و میتواند درباره سیاست، فرهنگ و اجتماع حرف بزند. ما این را به عنوان یک بهانه و یک نخ تسبیح برای ماجرای خود در نظر گرفتیم. وگرنه هر کدام حرف خاصی میزنند و در جغرافیای خاصی هستند.
آکوچکیان درباره همکاریاش با پری زنگنه اظهار داشت: خانم زنگنه نقاش است و من گرافیست هستم. من در آتلیه شخصی ایشان نقاشی دیدم که در آن یک خنجر وجود داشت که البته تک فریم بود. به ایشان گفتم ایدهای دارم و اگر امکانش باشد با هم کار مشترکی بکنیم که در نهایت قصه به این شکل در گالری آ به نمایش در آمد.
وی ادامه داد: این آثار طراحی گرافیک شده و بعد آنها را چاپ سیلک کردیم و خانم زنگنه روی اینها آن آیکونهایی را که برایمان مسئله اثر بوده نقاشی کرده است. این آیکونها را هم عمدتا در زمان طراحی تصمیم گرفتیم که چه چیزی باشد و فایل کامپیوتری آن را ساختیم که اینجا مثلا یک خنجر میآید و این جا یک قیچی و بعد ایشان نقاشیها را کشیدند.
این هنرمند عرصه تجسمی با اشاره به اینستالیشنی که بر اساس نام نمایشگاه چیدمان شده نیز گفت: ما پستوخانه را به این دلیل گذاشتیم که در زمان استبداد صغیر و محمدعلی شاه، مطبوعات به شدت قلع و قمع میشوند. حتی بعد از به توپ بستن مجلس و اعدامهایی که در باغ شاه انجام میشود. این چیدمان با توجه به عنوان "پستوخانهی دو مصورساز آزادیخواه معزول جراید عصر تجدد" اشارهای دارد به پستو خانه آن دو مصورسازی که این روزنامهها را مصور کرده بودند، انگار که جزوی از این جماعت اعدام شده هستند. نوع چیدمان به گونهای است که انگار در حین کار این افراد آمدهاند و آنها را بردهاند و اینجا زیرزمینی بوده که آنها در آن کار میکردند. شما در هنگام ورود به این سالن با آیینهای رو به رو میشوید که مجلس سرنگون شده را به تصویر میکشد.
آکوچکیان گفت: ما سعی کردیم در این چیدمان یک فضای زیر زمینی درست کنیم. عکسهایی که در این نمایشگاه چیدمان شده از ناصرالدین شاه شروع میشود و در کنار او و آدمهای آن دوران این تصاویر از یک جایی به بعد قطع میشوند که در نهایت به تصویر مجلس و به توپ بسته شدند، میرسد. از سوی دیگر فلسفه وجود گرامافون این اینستالیشن هم که علیرغم آن که بوقش افتاده است اما هم چنان دارد میخواند؛ تصنیفی از عارف قزوینی که همه میدانند به چه مناسبتی سروده شده است. ما سعی کردیم در این چیدمان فضایی متناسب با مصورسازهای زیرزمینی عصر تجدد را به نمایش در آوریم.
مرتضی آکوچکیان فارغ التحصیل گرافیک و عضو انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران است که سابقه حضور در بیش از 35 فستیوال و نمایشگاه داخلی و خارجی در ایران، ژاپن، یونان، روسیه، هند، امارات، سوییس، آمریکا، چین و ایتالیا را دارد.
پری زنگنه نیز فارغالتحصیل نقاشی و تصویرسازی است که تاکنون شش نمایشگاه انفرادی در ایران و فرانسه داشته و از سال 73 تاکنون در بیش از سی نمایشگاه گروهی فعالیت کرده است.
نمایشگاه "پستوخانهی دو مصورساز آزادیخواه معزول جراید عصر تجدد" تا 27 مهر ماه در گالری آ واقع در خیابان استاد نجات الهی(ویلا) کوچه اردشیر ارشد، پلاک 7 میزبان علاقمندان به عرصه هنرهای تجسمی است.