سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: نامش با یکی از مهمترین گالریهای فعال امروز ایران گره خورده و البته به عنوان مترجمی شناخته شده و زبردست شناخته میشود. بسیار فعال است و از کار در حوزههای مختلف هنری باکی ندارد. میگویند برای کسانی که در یک حوزه هنری فعالیت دارند ارائه اثر در بقیه بخشها کار چندان آسانی نیست. لیلی گلستان مثال نقضی است برای این ادعا. روز گذشته کتاب داستانی "آقا صمد و ماهی سیاه کوچولو" او توانست در هجدهمین دوره جایزه لاک پشت پرنده عنوان 5 لاکپشت را از آن خود کند. هنرآنلاین به همین بهانه با لیلی گلستان مدیر گالری گلستان و مترجم شناخته شده و البته نعیمه نعیمایی که تصویرگری کتاب "آقا صمد و ماهی سیاه کوچولو" را به عهده داشت گفت وگو کرده است:
فعالیت در حوزه کودک و نوجوان در مقایسه با فضاهای دیگر به خصوص در ایران کمی مشکل تر به نظر میرسد. با این توضیح تجربه شما در کتاب "آقاصمد و ماهی سیاه کوچولو" چگونه بود؟
لیلی گلستان: آقا صمد و ماهی سیاه کوچولو از نظر من فقط یک ایده بود که در ذهنم شکل گرفت. به باور شخصی من این ایده بسیار جالب آمد و در حقیقت ادامه ماهی سیاه کوچولوی صمد بهرنگی است. در این کتاب میگویم: دل صمد برای ماهی سیاه کوچولویش تنگ میشود و می پرد به دل آب. در جریان اتفاقات پیش روی او در این اثر، در نهایت ماهی محبوبش را پیدا میکند و در پایان قصه، خوش و خرم در کنار آن ماهی زندگی میکند و دیگر بالا نمیآید و به روی زمین بر نمیگردد. این ایده به نظر خودم جالب رسید بنابراین موضوعش را با نشر نظر(کتاب خروس) در میان گذاشتم. ناشر هم از این ایده استقبال کرد. در ادامه به دنبال یک تصویرگر مناسب برای ترسیم تصاویر کتاب گشتیم و خانم نعیمه نعیمایی را برای این کار در نظر گرفتیم. با این توضیح که خانم نعیمایی الان در کنار من قرار دارند خودشان درباره تجربه ای که در "آقا صمد و ماهی سیاه کوچولو" حضور داشتند توضیح میدهند.
خانم نعیمایی شما یک تصویرگر جوان به حساب می آیید. تجربه کار در کنار لیلی گلستان با پیشینه طولانی که در حوزه های مختلف هنری و خاصه نویسندگی آثار مختلف دارد، برایتان تجربه آسانی بود یا تجربه ای سخت؟
نعمیه نعیمایی: کار کردن با کسی چون لیلی گلستان حساسیتهای متفاوتی دارد. با این توضیح که این کار اولین تجربه تصویرگری من در حوزه کودک بود در ابتدا بابت نگران بودم که آیا می توانم از پس این کار بر بیایم یا نه. اما خانم گلستان فضای کافی را در اختیار من قرار داد و با آرامش کامل اجازه داد تا آزادانه ایده های خودم را روی کاغذ بیاورم.
خانم گلستان از هیچ تجربه ای برای ایده و اجرا واهمه ای نداشت البته در قسمت هایی که خودم اصرار داشتم خانم گلستان تصاویر طراحی شده از سوی من را طراحی کند، نکات دقیق و مفیدی را برای بهتر شدن کار پیشنهاد داد اما این شانس را به من داد تا ایدههایم که حتی گاهی ناممکن به نظر می رسید را ارائه کنم. خانم گلستان حتی برای اجرای تصاویر قوت قلبی به من می داد تا بتوانم در مقایسه با کارهای قبلی خودم و همینطور آنچه پیش از این در تصویرگری کتابها میدیدیم، بتوانم تجربه های جدیدی را ارائه کنم . بنابراین از اینکه توانستم در "آقا صمد و ماهی سیاه کوچولو" به عنوان تصویرگر در کنار خانم گلستان حضور داشته باشم هم خوشحالم و هم از ایشان سپاسگزارم.
امیدوارم بچه ها هم از قصه و تصویرگری این کتاب لذت ببرند. نکته مهمی که باید درباره تصویرگری این کتاب به آن اشاره کنم این است که خانم گلستان به من گفت: میخواهم صمد کلاه و عینک خودش را داشته باشد ما هم گشتیم و نمونه ای پیدا کردیم که خیلی شبیه به صمد واقعی بود. این هم قسمت نمکینی است که توانسته به داستان زییای کتاب اضافه شود. از آقای بهمن پور در نشر نظر هم بابت این کار سپاسگزارم.
آیا آن نکاتی که خانم گلستان برای تصویرگری این کتاب به شما ارائه کرد، آنقدر عمیق بود که گاهی مجبور شوید به طور کلی از برخی تصاویر صرف نظر کنید و ایده خانم گلستان را با ارائه یک تصویر دیگر در صفحات کتاب بگنجانید؟
نعیمه نعیمایی: به نظر من در کتاب هایی به این سبک باید بین نویسنده و تصویرگر تعامل وجود داشته باشد. با این توضیح جالب است بدانید گاهی خانم گلستان بخشی از داستان را به خاطر تصویری که من ترسیم کرده بودم و از نظر ایشان جذاب بود، تغییر دادند. با این توضیح که خانم گلستان نویسنده این کار بود و قطعا نویسنده با حال و هوای موجود در داستان بیش از تصویرگر آشناست، گاهی پیشنهاد می کردند از رنگ های شادتر استفاده کنند. هر چند تمایل من به استفاده از رنگ های سرد بود. خانم گلستان در پیشنهادهایی که داشتند خواننده داستان را در نظر می گرفتند و بنابراین سعی کردند تصاویر داستان را شادتر و زنده تر ارائه دهند. بنابراین ایده هایی داشتند که من هم سعی کردم تا حد امکان آنها را رعایت کنم. با این وجود تکرار این موضوع خالی از لطف نیست که به طور کلی دست من را در ارائه ایده هایم باز گذاشته بودند. خانم گلستان پیش از این بیشتر شما را در قامت یک گالریدار، نویسنده رمان و مترجم آثارقابل اعتنا دیده بودیم. جالب اینجاست که در اولین تجربه ای که در حوزه کودک داشتید هم با کتاب "آقا صمد و ماهی سیاه کوچولو"، عنوان 5 لاکپشت پرنده را برای این داستان کسب کردید. ترجیح می دهم به جای به کار گیری واژه هنرمند پرکار از ترکیب هنرمند فعال استفاده کنم...
لیلی گلستان: من برای خودم نه ترکیب هنرمند پرکار و نه هنرمند فعال بلکه واژه عمله را انتخاب میکنم. خوشحالم که کارهای من را در دسته آثار قابل اعتنا قرار می دهید اما راستش خودم را آدم پرکاری میدانم که ایده های مختلفی را در ذهن دارم و حتما هم باید همه آنها را اجرا کنم. بنابراین هر کتاب خوبی را که میخوانم حتما باید ترجمهاش کنم. هنوز در این سن و سال انرژی زیادی دارم که کار را ادامه دهم البته زودتر خسته میشوم اما دوباره کارهایم را پی میگیرم. به نظر خودم این روند تا آنجا ادامه پیدا خواهد کرد که روزی فرا برسد و در آن روز دیگر توان انجام کار را نداشته باشم. دوست دارم کار کنم، خلق کنم و ترجمه کنم. همانطور که گفتم تا وقتی که انرژی در تنم باقی باشد این کار را ادامه خواهم داد.
شما در دوران کودکی پدری داشتید که در تربیت فرزندانش بسیار دقیق بود. امروز دستکم می شود گفت لیلی گلستان از منظر مالی دغدغه چندانی ندارد. با این توضیح شاید بسیاری از جوانان فعال در عرصه هنر با رسیدن به موقعیتی که شما دارید دیگر انگیزه ادامه این کار را نداشته باشند. میل و رغبت به کار در وجود لیلی گلستان چطور تا امروز پایدار مانده است؟
لیلی گلستان: به نظر من تلاش گری برآمده از ذات، وجود، فرهنگ و تربیت آدمی است. من نمیتوانم توقع داشته باشم که همه کوشا و فعال باشند. هر کسی خودش دلش بخواهد می تواند در این راه حرکت کند. من به نعیمه نعیمایی نگفتم این کتاب را درجه یک تصویرگری کن اما او این کار را کرد. چون تلاش گری در وجودش بود، خودش خواست، خودش ایده داشت و خودش هم انجامش داد. خیلیها زمینه انجام دادن این کارها را دارند اما فکرش را نمیکنند که می توانند این کارها را انجام دهند. من به خاطر وجود این همه استعداد که دارد هدر میرود متاسفم.
با توجه به موفقیت این کتاب به عنوان کار اولتان در حوزه کودک و نوجوان آیا کار دیگری را هم در این حوزه انجام خواهید داد؟
لیلی گلستان: این کار اول و آخر من بود اما از موفقیتش راضی هستم .(با لبخند)
یعنی دیگر در این حوزه کاری را انجام نخواهید داد؟
لیلی گلستان: بستگی به این دارد که ایدهای به سرم بزند یا نه.
امروز بیشتر به چه کارهایی مشغول هستید؟
لیلی گلستان: خوشبختانه گالری بعد از این همه سال دیگر جا افتاده و برای خودش اعتباری پیدا کرده است. همه اینها برای من لذت بخش است. ما در گالری جوانان نقاش را حمایت میکنیم. همیشه این کار را انجام دادهایم. یک کتاب جدید هم ترجمه کردهام که امروز زیر چاپ است و نامش "همیشه نقاشها پول دوست داشتند" است.
علی نامجو