سرویس تئاتر هنرآنلاین: اردشیر صالحپور با اشاره به فعالیتهای پژوهشی این روزهای خود به خبرنگار هنرآنلاین گفت: در حال حاضر پژوهشهایی روی نقشهای یک فرش ایرانی دارم. فرشی که دو سال قبل در مورد آن کنفرانسی در موزه فرش دادم؛ این فرش حاوی 25 نقش از کتاب شاهنامه فردوسی است.
او با ارائه مطالبی در مورد این پژوهش بیان کرد: هنر ایرانی، چند رکن اساسی دارد. نخستین آن شعر است؛ در واقع هنر اصلی و پایه ایران شعر است. ایرانیان تمام دغدغههایشان را از طریق شعر ابراز میکردند. در کنار شعر جایی برای نقاشی بود، یعنی بلافاصله نقاشی بروز میکرد. بعد آن باید به هنر موسیقی اشاره کنیم و پس از آن به معماری بپردازیم. میان این هنرها، فرش، هنر ملی ایرانیان است. میتوان گفت خانه هر ایرانی یک موزه فرش است. فرش همان نقاشی است که اینجا با تار و پورد شکل گرفته است.
او ادامه داد: بسیاری از فرشها نقوش جنگی، برخی بزمی و بعضی بر اساس طبیعت است. اینجا تجلی شاهنامه را در فرش ایرانی بررسی و محقق میکنم. من فرشی پیدا کردم که 25 مجلس شاهنامه در آن بافته شده است و شعرهایی در چهار طرف آن نوشته شده است.
صالحپور با بیان ارتباط این موضوع و هنرهای دراماتیک اظهار کرد: هنر ایرانی روایت است. تئاتر ایرانی، روایت است. در واقع مدیوم شرق روایت است؛ همان چیزی که استاد بیضایی هم به آن اشاره میکند. ما میبنیم تمام متنهایش روایت و برخوانی است. تفاوت ما با هنر غرب در این است که آنها اجرا میکنند نه روایت. اکنون این فرش هم روایت میکند. نمایش ایرانی شکل دیگرش پردهخوانی است میتوان این فرش را پردهخوانی و روایت کرد. اتفاقی که در موزه فرش افتاد و ما مجالسی که در این فرش وجود دارد را با همراهی گروههای نمایشی اجرا کردیم. این پژوهشها بنیاینشناسی فرهنگ ایرانی است. در ایران تنها کسی که با این رویه، منطبق با فرهنگ ایرانی کار میکند بهرام بیضایی است.
او افزود: اینکه نمایشهای روی صحنه تا چه اندازه در جهت بنیه تئاتر ساختارشناسی است؟ ما باید در این جهت تلاش کنیم. هنوز بعد از این همه سال، گرایشی به نام تئاتر سنتی ایرانی نداریم. همیشه که نمیشود تنها در کلاسهای درس در مورد "شکسپیر"، "چخوف" و "ایبسن" و... درس داد. منظور من تنها مقایسه میان آنها نیست. این نمایشها با هم سنجیده شوند. هر دو داراری ارزشاند. بسیاری از ارزشهای بشری مدیون ادبیان و فلاسفه غرب است. این به منزله آن نیست که داشتههایمان را نادیده بگیریم.
صالحپور اظهار کرد: این فرش قاب خشتی است. آنچه در ساختار موزائیکی آن میتوان احساس کرد را در غرب توسط "برشت" تبدیل به تئاتر اپیزودیک شده است. تنها ما این موارد را تئوریزه نکردیم.
این پژوهشگر تئاتر افزود: از سوی دیگر پژوهشهایی در دست دارم، درباره سنگ نگارها. بخشی از آن در کتاب "نارسینا" منتشر شده است. در این پروژه یک نوع روایت خیابانی را دنبال کردم چیزی که سه هزارسال پیش وجود داشته، اما کسی آن را دنبال نکرده است.
او در پایان عنوان کرد: اگر بخواهیم تئاتر خلق کنیم باید در آن پژوهش، آموزش و آفرینش باشد. متاسفانه پژوهشکده یا موزهای برای تئاتر نداریم. کارهایی که این روزها در سالنهای خصوصی به صحنه میروند بدون هیچگونه نقد و نظارتی است و اگر نظارت بر آنها نباشد با آسیبهای بسیاری روبهرو میشویم.