سرویس مد و لباس هنرآنلاین : واقعه مسجد گوهرشاد مشهد در 21 تیرماه سال ۱۳۱۴ هجری خورشیدی از رخدادهای مهم دوران حکومت رضاشاه پهلوی و نخست‌وزیری محمدعلی فروغی به شمار می‌آید که به نوعی مصداق جبر اجتماعی و نقض حقوق انسانی و اخلاقی بانوان ایرانی در برهه‌ای از تاریخ پر فراز و نشیب کشورمان است؛ جایی که خیزش مردم در جریان این واقعه در اعتراض به اجباری شدن بر سرنهادن کلاه شاپو و کشف حجاب بانوان ایرانی توسط حکومت مرکزی رخ داد.

به گواه تاریخ، هنگامی که رضاخان کشف حجاب اجباری را به اجرا گذاشت، علمای وقت از هر سوی کشور و البته جمع کثیری از مردم مخالفت خود را اعلام کردند که از جمله آن‌ها مراجع و علمای مشهد مقدس بودند و در همین راستا اعتراض شدید خود را طی تلگرافی به رضاخان ابلاغ نمودند.

در میان مراجع و علمای وقت، نام آیت‌الله حسین قمی با قیام خونین مسجد گوهرشاد آمیخته شده است، چرا که او نقش بسیار تأثیرگذاری در این قیام داشت.

او در آغاز ماه ربیع الثانی سال 1354 قمری از مشهد به تهران هجرت کرد و در باغ سراج‌الملک شهر ری به تحصن نشست، هنگامی که مردم از ورود وی به تهران با خبر شدند، گروه‌گروه به صورت دسته‌های عزاداری به دیدار او شتافتند به طوری که جمعیت زیادی در آن باغ و اطرافش اجتماع کردند.

رژیم رضاخان که سخت هراسناک شده بود به وسیله کماندوهایش آن باغ را محاصره کردند و از ورود علما و مردم به آنجا جلوگیری نمودند، به این ترتیب آیت‌الله حسین قمی را در آن باغ زندانی کردند.

در ادامه این جنبش، رهنمودهای مراجع و علما از یک سو و پافشاری و لجاجت رژیم رضاخانی در کشف حجاب از سوی دیگر موجب شد که روحانیان و مردم مسلمان در گوشه و کنار کشور به این تصمیم رژیم اعتراض شدید کنند و همین اعتراضات سرمنشأ برای تجمع جمعیت بسیاری از مردم به عنوان اعتراض به رژیم در مشهد و در کنار حرم حضرت رضا (ع) و مسجد گوهرشاد شد.

صبح جمعه 20 تیر سال 1314، قزاقان رضاخان برای متفرق ساختن مردم وارد عمل شدند و بی‌محابا به روی مردم تیراندازی کردند و در این ماجرا حدود یکصد نفر کشته و زخمی شدند اما مردم متفرق نشده و مقاومت کردند.

پس از این هجوم، مردم از اطراف با ابزاری از قبیل داس، بیل و چوب و... به طرف مسجد سرازیر شدند و مسجد گوهرشاد لبریز از جمعیت شد. روحانیان به ترتیب بر بالای منبر حضرت صاحب‌الزمان (عج) قرار گرفتند و به سخنرانی پرداختند و سرانجام روز شنبه 21 تیرماه در گوهرشاد شعارهای ضد سلطنت و ضد حجاب‌زدایی سر داده می‌شد و مسجد یکپارچه سرود مقاومت بود.

بالاخره رضاشاه دستور داد که همه را دستگیر و مجازات کنند. سران شهربانی و آگاهی نیروهایشان را هماهنگ کرده و قرار گذاشتند پس از نیمه شب تهاجم خود را آغاز نمایند. قزاقان نیز در نقاط حساس شهر و اطراف مسجد گوهرشاد مستقر شدند و مسلسل‌های سنگین را بر بام‌های مشرف به مسجد کار گذاشتند.

کشتار مردم در این مسجد به اندازه‌ای بود که به نقل از شاهدان عینی 56 کامیون جنازه از صحنه کشتار خارج کردند. یک روز پس از این فاجعه عملیات دستگیری علما و روحانیون آغاز شد و تعداد کثیری از آنان بازداشت و روانه زندان شدند.

شاید نخستین برداشت از مرور و واکاوی چنین فجایعی در طوری تاریخ کشورمان، بیش از همه افشای پوچ بودن سیاست‌های دیکتاتوری و تأکید بر احترام در رعایت حقوق بشر باشد، اما به هر تقدیر دفتر تاریخ کشورمان ورق خورد تا جایی که از چهار سال پیش دهه ملی عفاف و حجاب از 11 تیرماه و سالروز شهادت "مروه شربینی" به‌دست یک افراطی آلمانی به دلیل حفظ حجاب تا 21 تیرماه سالروز قیام مردم مشهد در اعتراض به طرح موضوع کشف حجاب بانوان ایرانی توسط رضاخان در صحن مسجد گوهرشاد در تقویم کشورمان نام‌گذاری شد.