سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین : علی عبداللهی گفت: شعر در کل جهان امروزه نسبت به نثر، خوانندگان کمتری دارد. خود من اولین کتابم، کتاب شعر بوده است و در کنار این کار به امر ترجمه هم پرداختهام. من به شخصه قبل از این که به سراغ ترجمه بروم شاعر بودم و هر دو این کارها هم از ابتدا تا به امروز برایم با اهمیت بوده است. ترجمه حرفه من است.
عبدااللهی ادامه داد: بسیاری از شاعران ما مثلا30 سال مشغول یک کار خاص هستند در اداره ای جایی و در کنار آن شعر هم میگفتند و می گویند، من هم خیلی وقت است که درگیر کار ترجمهام، و آن را به صورت نظام مند دنبال میکنم. این که تعداد آثار ترجمه من بیشتر از شعر است خب به این دلیل است که برای کار ترجمه میتوان تصمیم گرفت و شروع به کار کرد اما نمیشود با تصمیم و پیش فرض سراغ شعر رفت. این یک بحث است. بحث دیگر این است که بعضی به واسطه دانش نه چندان قوی زبانی به سراغ ترجمه میروند که قاعدتا محصول رضایت بخشی از آن بیرون نمیآید.
او توضیح داد: در غرب- به عنوان نمونه در کشوری مثل آلمان - هم هستند شاعرانی که چندان سواد زبان خارجی ندارند اما معمولا از یک مترجم حرفهای در کار ترجمه بهره میبرند. به این نحو که شاعری با همکاری یک مترجم و زبان دان به ترجمه آثار یک شاعر دیگر روی می آورد. مترجمی که به صورت دقیق و وفادارانه شعر را برمیگرداند و آن گاه شاعر با وسواس در چیدمان کلمات و آهنگ شعر دقیق میشود و حاصل کار رضایت بخش است که البته در کشور خودمان هم نمونههایی از این دست آثار داریم مثل ترجمههای احمد شاملو از شعرهای مارگوت بیگل که با همکاری زرین بال انجام شده است. اما اینکه شاعری زبان مبدا را نداند و از همکاری هیچ مترجمی هم بهره نبرد، قطعا کارش نتیجهی مطلوبی نخواهد داشت.
عبداللهی گفت: به کرات دیدهایم که شاعری سعی کرده به عنوان مثال از 10 ترجمه موجود در بازار از شاعری مثل نرودا ترجمه ای با سلیقه خودش بازسرایی کند و کارش به نتیجه رضایت بخشی هم نرسیده است. این شاعر از آن جایی که زبان مقصد را نمیداند، نمیتواند به سبک واقعی مولف دست پیدا کند، در نهایت اثری مغلوط تحویل جامعه ادبی میدهد. از این دست آثار هم نمونههای فراوانی در بازار کتاب موجود است.
او عنوان کرد: من فکر میکنم تا حد زیادی شعر را باید یک شاعر ترجمه کند و در طول تاریخ هم ثابت شده که شعرهایی که شاعران ترجمه میکنند خوشخوان از ترجمههای دیگر است. ولی استثنائاتی در این بین هم هست مثل کار احمدمیرعلایی و احمدپوری. و اگر در ترجمههای بنده هم نکته مثبتی باید بخشی از آن به دلیل شاعر بودنم است. شاعر به دلیل برخورد خلاقانه با زبان بهتر میتواند از پس بازنمایی خلاقیت شعری که میخواهد ترجمه کند، بربیاید.
این شاعر و مترجم معاصر در ادامه گفت: اگر در مترجمی این خلاقیت وجود نداشته باشد نمیتوان در انتظار ترجمهای خوب و رضایت بخش بود. البته ترجمه به طور کلی امری نسبی ست و نمیتوان در هیچ متنی خواستار ترجمهای صد درصدی بود. مثلا خیلی از آثار کلاسیک ما مثل برگردان اشعار مولانا در غرب غالبا به صورت کاملا وفادارانه صورت نگرفته، اماترجمههای موفقی از آب درآمده و برای مخاطب غربی هم جذابیت خاصی داشته و با اقبال مواجه شده.
او در پایان گفت: اما در کنار ویژگی مثبت ترجمه شعر از سوی شاعران، باید به این نکته هم اشاره کنم که در ترجمههای این چنینی ممکن است سلیقه مترجمِ شاعر هم به متن اصلی رخنه کند. برای نمونه ترجمههای شاملو از لورکا تا حد زیادی شاملویی است و سبک و سلیقه شاملو در ترجمهاش دیده میشود.