سرویس تجسمی هنرآنلاین: ˝قربانیان اجباری عشق˝، نامی برای مجموعه عکسی از ابراهیم نوروزی. شاید در ابتداییترین حالت و بدون دیدن عکسها، چیزی به جز منظور عکاس به ذهن میرسد، اما نکته در همین نام مجموعه مستتر است، عشق، اجبار و قربانیانِ این مقوله و آسیبی که از عشق و یا قربانیان عشق و دوست داشتن میرسد، چگونه میشود که عشق و دوست داشتن آنچنان باشد که آسیب برساند و خود نظارهگر و یا عامل آن باشد؟ چگونه میشود انسانی نظارهگر نابودی انسانی دیگر باشد؟ آری بالابردن سطح آگاهی اقشار مختلف جامعه و همچنین سطح زندگی آنان میتواند تا حدودی از واقعیات تلخی که شاهد آن هستیم جلوگیری کند. رسانهها هر کدام به شیوه خود میتوانند در تغییر دیدگاه مردم نقشی داشته باشند و بهترین آن رسانههای دیداری هستند و چه تأثیری بیشتر از عکس که با کمترین هزینه و با بیشترین مخاطب میتواند رسالت خود را ایفا کند. در سالهای گذشته به صورت وسیعی شاهد این اقدام شنیع و دور از انسانیت بودیم که بسیار هم رسانهای شد، اما فقط در سطح اتفاقی که بسیار دردناک بود، عبور کردیم و هیچگاه علت را پیشگیری و یا قربانیان اسیدپاشی را دنبال نکردیم.
سمیه و رعنا که در شهرستان بم زندگی میکردند نیز قربانیان اسیدپاشی شدند، سمیه پیشتر برای نجات خود و دخترانش در اقدامی شجاعانه بنای ترک و جدایی از همسر خود را گذاشته بود اما تهدید همسر معتاد خود را هیچگاه جدی نگرفت تا اینکه پدری که بدور از احساسات پدرانه حتی به دختر خود نیز رحم نکرد تا در جهل و نادانی دست به اقدامی بزند و در آن مادر و دختری که با عشق در کنار هم خواب بودند در نیمههای شب اسید بدنشان را بسوزاند. مادر و دختر دیگر همان افرادی نبودند که در گذشته بودند، آنها چهرهای متفاوت داشتند و بیناییشان نیز محدود شد و در دل داغی بزرگتر از داغ چهره و بدن داشته باشند.
ابراهیم نوروزی در مجموعه عکس "قربانیان عشق اجباری" به شکلی مناسب این اتفاق تلخ را به تصویر میکشد، مجموعه خود را با عکسی پرسنلی از سمیه آغاز میکند، عکسی رسمی که همه برای کارهای اداری خود از آن استفاده میکنیم و بر روی شناسنامه و کارت ملی به نحوی احراز هویت خود را با آن نشان میدهیم و این عکس در ابتدای مجموعه همان تلنگری است که زده میشود، سمیه و رعنا دیگر همان سمیه و رعنای قبلی نیستند.
داستان با عکسهای مجموعه به خوبی هماهنگ است، در عکسی که رعنا (دختر) در پلان ابتدایی تصویر ایستاده و باغ در پلان دوم و پشت سرش است، که بخوبی نشان از دست رفتن باغ را دارد، در روایتی که خود عکاس نیز به آن اشاره دارد. گفته میشود پدر سمیه (پدربزرگ رعنا) برای مخارج درمان زمین خود را به فروش رسانده که گویا آن هم کفاف مخارج نبوده و تعدادی از هم ولایتیهایش برای درمان نیز کمک کردهاند.
در عکسهای این مجموعه ابراهیم نوروزی خیلی صریح و بیپرده و بدور از تمام حاشیهها و پنهان کاریها در نشان دادن اتفاق تلخی که برای سمیه و رعنا افتاده است، تلاش کرده است و در همه عکسها چهرهای دیده میشود و هیچ ابائی از نشان دادن آنها ندارد.
ارتباط عمیق مادر و دختر بسیار خوب در تصاویر دیده میشود، همانطور که قبل از سوختن در اسید نیز بوده است. سمیه دخترش (رعنا) را میبوسد، او را در آغوش میگیرد. رعنا همان دردی را دارد که مادر نیز از همان رنج میبرد امّا آیندهای را نمیتواند متصور باشد، آیندهای سوخته را میبیند، آیندهای که بدست همسرش که او را دوست داشت و نمیخواست که سمیه از او جدا شود، سوخته شد.
مادر (سمیه) در انتهای این مجموعه در حال عبادت دیده میشود، تأثیرگذارترین عکسی که در انتهای مجموعه آمده است. او با عبادت آرامش رفته خود را بدست میآورد، آرامشی که با کوتهبینی همسرش از دست رفته بود و آینده مبهم دخترش که او را آزار میدهد ولی سمیه بدرگاه خداوند مینشیند و طلب یاری از خداوند دارد که سرنوشت بیش از این او را نسوزاند.
حال باید به این نکته توجه داشت که به راستی چقدر در اتفاقی که برای سمیهها و رعناهای سرزمینمان میافتد مقصریم؟ چقدر میتوانیم از بروز چنین اتفاقاتی جلوگیری کنیم؟ و یا چقدر با نشان دادن این اتفاقات در بالا بردن سطح آگاهی مردم در رابطه با این موضوعات موفق بودیم؟
ابراهیم نوروزی در انتشار این مجموعه حساسیت خاصی داشته است، شاید او نیز به دنبال تأثیر بیشتر و یا جواب سوالات بالا بوده که مجموعه خود را فقط در بیرون از مرزهای ایران منتشر میکند و میخواهد به بهتر دیده شدن مجموعه کمک کرده باشد. او با تحقیق و وسواس خاصی سراغ سوژه خود میرود و رنگ را از مجموعه خود میگیرد، تا به زبانی ساده بگوید رنگ از زندگیشان رفته است. از قابهایی ساده اما گویا استفاده میکند. در انتها او با انتشار این مجموعه، رسالت خود را به عنوان یک هنرمند در جامعه انجام داده است. حال با واکنشها و برداشتهای متفاوت، باید در طول زمان دید که چقدر تأثیرگذار بوده است.
رضا یوسفی