سرویس تجسمی هنرآنلاین : کریستوفر اندرسون عکاس کانادایی آژانس مگنوم از جمله عکاسان مستند پرکار و تقدیر شده نسل خود است که در حیطههای متفاوت عکاسی خبری و مستند کار کرده است.او در کارنامه کاری خود مجموعههایی از پناهجویان هائیتی، سنگاندازان غزه و پناهندگان افغانی دارد که در هریک ازین مجموعهها با نگاهی که خود آنرا انسانشناسی بصری میداند به ثبت بخشی از اتفاقات جهان اطراف خود پرداخته است.
اندرسون که تا به حال موفق به دریافت مدال طلای رابرت کاپا، جایزه عکاس جوان کداک، جایزه Visa d'or جشنواره پرینیان فرانسه و نفر سوم World Press Photo در بخش زندگی روزمره شده است، از سال 2008 و با تولد فرزندش به دور از هیاهوی جهان و در خانهاش شروع به عکاسی از پسر تازه متولده شده کرد تا مجموعه "پسر" او شکل بگیرد.
کریستوفر اندرسون چهارکتاب به نامهای غیرداستانی (2003)، دولت سرخ (2008)، کاپیتولیو (2009)، بلو بلان روژ (2011) دارد و کتاب پسر را در سال 2013 منتشر شده است،در این کتاب با به تصویر کشیدن لحظههای صمیمی و آرام از زندگی خود سعی کرده است تا واکنشی خالص به تجربهی منحصر به فرد تولد فرزند خویش داشته باشد.اومی گوید : "در همان حال که در حال لذت بردن از این تجربه ناب بودم از بیماری سرطان ریه پدرم مطلع و من با معنایی تازه در زندگیام مواجه و بیش از گذشته به نشانههایی در زندگی خودم آگاه شدم که اینها به دلیل تولد فرزندم و نقش من به عنوان فرزند به علت بیماری پدرم بود.
او در کتاب "پسر" با به تصویر کشیدن لحظات شادی و هیجان پسرش و همزمان مراحل شیمی درمانی پدر، ما را درگیر روابط پیچیده، دوست داشتنی و ناشناخته پدر و پسری میکند و از فرآیند دوگانهی شور فرزند برای زندگی و تلاش پدر برای زیستن مارا به تفکر در معنای زندگی و مرگ رهنمود میسازد.
این عکاس کانادایی از بطن جامعه و جهان پر آشوب به درون خانواده خود میآید و و همین رویکرد گستره نگاه ما را از جامعه شناسی به سمت انسانشناسی ای سوق میدهد که بیانگر نگاه عکاس است .هنرمند همزمانی تولد پسر و بیماری مهلک پدرش و اتفاقات بر آمده از آن را در یک جبر تقدیری به تصویر میکشد و از این فرآیند به کشف و شهودی درونی میرسد.او ما را با این پرسش رودررو میکند که به راستی کدام نقش مهمتر است ؟ نقش پدری خوشحال از تولد فرزند خویش یا پسری که درگیر معالجات پزشکی بیماری پدر خویش است ؟
کتاب با عکسی از پسر اندرسون که عریان روی تخت خوابیده است و نور گرمی بر او میتابد آغاز شده و در فریم بعدی تصویر راحت و صمیمی از همسر اندرسون در حالی که پستانک پسر را در دهان دارد را میبینیم. این انتخابها و نمایش زندگی روزمره, در نگاه اول میتواند تصاویری ساده و حتی کلیشه ای از یک خانه صمیمی و گرم باشند, اگر چه این نیز باشد خالی از صداقت نیست زیرا آنها تصاویر خانواده کوچک وی هستند که حضورشان متضمن امنیت و گرمی خانه است.
اندرسون در کتاب پدرش را نیز به ما نشان میدهد با عکسهایی که لحن مجموعه را عوض میکنند. پدری در حال مقابله با پیری و بیماری در تصاویری که بی اشباع رنگی که با سایههای سخت شکننده تر شدهاند.تصاویر نشان دهندهی وضعیت بغرنج پدر اندرسون هستند و گویی به هیچ وجه کنترلی بر آن نیست. تصاویری که این پرسش را در پی دارد که آیا هنرمند در حال به تصویر کشیدن زاویه نگاه پدرش است؟آیا نقش تعیین کننده پدر در زندگی اندرسون و درک تازه از پسر بودن او را مجاب به ثبت چنین تصاویری کرده است ؟تصاویری که بی هیچ چهره ای از پدر ثبت شدهاند، تا چهره او که روزی واعظ مذهبی بوده است در مقابل دوربین شکسته نشود!
ما در کتاب "پسر" در کنار چالشی که اندرسون با پسر و پدر خود دارد با ستایش عکاس از حضور مطمئن و خودآگاه همسرش مواجه هستیم.جمله ای از برشت است با این مضمون "برای این که بتوانی مادر خودت را بشناسی،زاویه دیدها را تغییر بده.یکبار او را بهصورت زن پدر نگاه کن،یکبار بهصورت مادر خودت و بار دیگر بهعنوان «دیگری».هربار پاسخ جدیدی بهدست میآوری." هنرمند هم در ثبت تصاویر همسر خویش به چنین رویکردی دست یافته است و وی را در نقش مادر, معشوقه و حتی در ردای یک قدیسه به تصویر کشیده و به مجموعه رنگ و بویی عاشقانه بخشیده است .
با مشاهده تصاویری ساده و در ظاهر بی اهمیت مانند حباب داخل حمام و یا سایه در زمین بازی به خوبی میتوان با تغییر نگاهی که در جهان بینی عکاس درپی حضور فرزندش اتفاق افتاده است مواجه شد, تصویرهایی که شاید تا قبل از تولد اطلس(نام پسر عکاس) برای اندرسون خالی از بار معنایی و نشانه بوده است.
علیرضا فراهانی