سرویس تجسمی هنرآنلاین: پنجمین حراج تهران با خلق رکورد فروش 25 میلیارد و 362 میلیون تومانی و نیز ارائه شش اثر بالای یک میلیارد تومان، پنجرهای تازه بر پتانسیلهای بازار هنر ایران گشود؛ بازتاب بینالمللی این فروش میتواند گامی بزرگ در جهت برندسازی بینالمللی برای هنر کشورمان و ارتقای مارکت هنر ایران فراهم آورد؛ اتفاقی که به حتم تاثیراتی عمیق و گسترده در آفرینشهای هنری و توسعه هنر در داخل به همراه خواهد داشت.
بیست روز پس از برگزاری این رویداد ملی، شش استاد برجسته هر یک از زوایای خاص خود، دیدگاههایشان درباره حراج تهران را بیان کردهاند که آگاهی از آن خالی از لطف نیست.
تخریب حراج تهران به هیچ وجه شرط عقل و انصاف نیست
نصرالله افجهای هنرمند صاحب سبک خوشنویسی و نقاشی خط که اثر معناگرای او به مبلغ 220 میلیون تومان در پنجمین حراج تهران چکش خورد، با بیان اینکه برگزاری حراج تهران مانند همه حراجهای دنیا امری منطقی، لازم و بدیهی است گفت: به این اتفاق خوشبین هستم و فکر میکنم عوامل این مجموعه کار خود را میشناسند و تابه حال به خوبی و بدون هیچ مشکلی حراج تهران را برگزار کردهاند.
افجهای با اشاره به اینکه قضاوت او در مورد حراج تهران با توجه به عملکرد و حضورش در چند دوره حراج است، افزود: در هر دوره من کاری برای حضور در حراج آماده کردم. نکته مهم در حراجیها توجه به مسئله عرضه و تقاضا است، چون زمانی که عرضه زیاد باشد، تقاضا کم میشود. بنابراین اگر من هنرمند اثری را به حراج ارائه دهم و یک مجموعهدار هم اثری از من را عرضه کند، ممکن است روی فروش آثار تاثیر منفی داشته باشد.
این هنرمند ادامه داد: هنرمند و مجموعهدار باید برخورد منطقی داشته باشند و منافع طرف مقابل را در نظر بگیرند. مجموعهداری که روی اثر هنری سرمایهگذاری کرده و زمانی برای هنرمند مفید واقع شده، حالا باید مورد احترام هنرمند قرار بگیرد و بتواند اثر هنری را که سرمایه اوست در حراج عرضه کند، تا در آینده هم به هنرمندان دیگری نفع برساند. بنابراین در چنین مواردی به شخصه ترجیح میدهم اثر خود را از حراج خارج کنم تا مجموعهدار بتواند کار مرا عرضه کند.
او با بیان اینکه حراج تهران از نظر مالی برای هنرمندان مفید است گفت: من پس از چند دوره حضور در حراج تهران احساس نکردم که مسائل مالی ناسالمی در آن وجود داشته باشد، در حالی که عدهای شایعه پراکنی میکنند. انجام هر کاری مشکلاتی، موافقان و مخالفان خود را دارد، اما کسانی هستند که بدون آشنایی با شرایط حرفهای حراج فقط قصد تخریب دارند که این را به هیچ وجه شرط عقل و انصاف نمیبینم.
منفعت حراج تهران شامل هنر و هنرمندان کشورمان میشود
علی شیرازی، هنرمند پیشگام نقاشی خط که اثری از او در این دوره حضور نداشت، حراج تهران را بسیار مثبت ارزیابی کرد و گفت: حراج تهران یکی از موفقترین رویدادهایی است که در هنر تجسمی کشور ایران تا به امروز اتفاق افتاده است. قبل از برگزاری حراج تهران حرکاتی شبیه به آن را هرگز نداشتیم و همین نکته این تذکر را میدهد که باید از این اتفاق نوظهور حمایت کرد و با علم و اطلاع از فاکتورهای یک حراج حرفهای به نقد آن پرداخت.
وی افزود: اعتبار مدیر حراج تهران و عوامل برگزارکننده آن و ارتباطاتی که با بدنه هنر کشور و هنرمندان دارند موجب شده تا کار خود را به نحو احسن انجام دهند. نگاه من نسبت به حرکتی که حراج تهران در طول این پنج سال انجام داده است بسیار مثبت است.
او درباره فروش آثار تجسمی در حراج تهران و منفعتی که در پی آن برای هنرمند به وجود میآید، گفت: راهیابی و فروش آثار به این حراج چه از طریق هنرمند، گالریدار و یا مجموعهدار صورت گیرد، موجب میشود تا منافع مادی و معنوی متوجه هنرمند باشد. آثار هنرمندان از طریق حراج تهران معرفی میشوند و اعتبار لازم در مارکت برایشان بوجود میآید، لذا میتوان گفت که به صورت مستقیم و یا غیرمستقیم این منفعت شامل هنر و هنرمند کشورمان میشود.
شیرازی تاکید کرد: 25 میلیارد تومان برای فروش 80 اثر از بزرگان هنر کلاسیک و مدرنیسم ایران آن هم در یک کشور 80 میلیون نفری، رقم بسیار ناچیزی است. شما در نظر داشته باشید با این مبلغ حتی نمیتوان یک تابلوی 70 در 50 یک هنرمند اروپایی نه چندان مطرح را خرید. به همین نسبت، گرانترین نقاشی ایران، اثر سه میلیارد تومانی سهراب سپهری در حالی در حراج پنجم تهران چکش خورد که رکورد مصریها، رقیب جدی ما در مارکت خاورمیانه دو میلیون و هفتصد هزار دلار، نزدیک به 10 میلیارد تومان است؛ لذا ما واقعا از منظر مارکت اول راه هستیم؛ هر چند که نباید دستاوردها و روند رو به جلوی حراج تهران را نادیده انگاشت، زیرا حراج تهران در دور نخست در سال 1390 کمی بیش از دو میلیارد تومان فروش داشت.
این استاد انجمن خوشنویسان یکی از ثمرات موفقیت حراج تهران را اشاعه هنر و زدودن این نگاه دانست که از هنر پول در نمیآید: از قدیم پدر و مادرها فرزندانشان را از این که به دنبال هنر روند منع میکردند و میگفتند هنر نان ندارد و موقعیت خوبی برای هنرمند متصور نبودند اما اکنون در دنیا، هنر یک شغل پولساز است که به جهت معنویت و حال خوب مستتر در آن، اتفاقا نسل نو بسیار بدان گرایش دارند که این برای کشور صاحب فرهنگی مثل ما یک فرصت گرانبها محسوب میشود، زیرا هم میتوانیم برای کشور ارز آوری کنیم و هم آموزهها و ارزشهای فرهنگی خود را به دنیا انتقال دهیم.
شاکله حراج تهران اقتصادی نیست بلکه فرهنگی است
منوچهر نیازی هنرمند پیشکسوت نقاشی معتقد است که صادرات آثار هنری میتواند روزی جای صادرات نفت را بگیرد؛ او گفت: در حالی که حراج تهران را رویدادی اقتصادی میبینند من شاکله آن را فرهنگی میدانم، زیرا از این راه قابلیتهای هنر ایران در دنیا طنین انداز میشود، اگر این راه درست طی شود و همه کشور بدان توجه کنند روزی خواهد رسید که نیازی به نفت نخواهیم داشت و آثار هنری ارزشمند هنرمندانمان ارزآوری خواهد کرد، کشور فرانسه را ببینید، هیچ چیز به غیر از هنر ندارد و تمام دنیا به خاطر بازدید از موزهها و آثار هنرمندان به آن جا سفر میکنند. لذا معتقدم افرادی که در حراج تهران کار میخرند، هم به آتیه ایران میاندیشند، هم از هنرمندان کشور خود حمایت میکنند و هم سرمایهگذاری کردهاند.
این نقاش پیشکسوت حراج تهران را علاوه بر این که موجب دلگرمی هنرمندان پیشکسوت خواند، برپایی آن را حرکتی برای آینده جوانان تازه فارغالتحصیل شده از دانشگاهها دانست و اضافه کرد: در زمان ما و قبل از انقلاب تنها سه دانشکده هنر وجود داشت اما اکنون حدود 30 دانشگاه هنر داریم و دانشجویان زیادی مشغول تحصیل در این دانشگاهها هستند، این هنرمندان جوان کم کم باید جای ما را بگیرند، برپایی حراج تهران باعث دلگرمی و تشویق آنها شده تا حرکت رو به جلو داشته باشند. ما در ایران صد ها پیکاسو، سالوادور دالی و ماتیس داریم، تنها باید این استعدادها مانند غنچه گل باز و شکوفا شوند. هنرمندان را باید درک کرد و به هنرشان ارج نهاد، من به یاد دارم که سهراب سپهری گاهی به آتلیه من میآمد، او مرد نازنین و هنرمند بزرگی بود اما در آن زمان زندگی راحتی نداشت. همچنین اگر تاریخ هنر را ورق بزنیم میبینیم که نقاش معروف هلندی ونسان ونگوگ گوش خود را بریده، او دیوانه نبود، کسی او را درک نمیکرد و در طول زمان زندگیاش یک کار هم نفروخت اما اکنون در حراجیها اثرش 400 میلیون دلار به فروش میرسد. به نظرم هر هنرمند را باید در زمان خودش درک کرد و نباید هنر را دست کم گرفت، تمام زندگی ما را نقاشی تشکیل میدهد، هر چیز که در اختیار داریم و ساختمان و خانهای که در آن زندگی میکنیم نیز در اثر رونق بازار هنر بوجود آمده است.
نیازی گفت بازار بینالمللی هنر در حال رصد حراج تهران است، بازتاب خبر آن در روزنامههای معتبر دنیا این مهم را تایید میکند لذا باید با حمایت از این رویداد و پذیرش این واقعیت که آنها هزینههای هنگفتی مانند چهار روز برگزاری نمایشگاهی استاندارد در هتل، کاتالوگ نفیس، یک سال کار و کلی پرسنل دارند زمینه رشد آن را فراهم کرد.
حراج تهران در رشد و تعالی هنر سهم قابل توجهی دارد
جلیل رسولی، هنرمند صاحب سبک خط نقاشی است که تابلوی اکریلیک و رنگروغن روی بوم او با نام "درخت دوستی" به مبلغ 240 میلیون تومان در پنجمین دوره حراج تهران به فروش رسید. رسولی برگزاری این حراج هنری را در مجموع مثبت ارزیابی کرد و گفت: هنرمندانی که سالها زحمت کشیده و اثر آنها عیاری پیدا کرده است در این حراج دیده میشوند و از نظر مادی هم هنر و هنرمند تقویت میشوند، بنابراین این اقدام در رشد و تعالی هنر قابل توجه است.
رسولی ادامه داد: اصلا نمیتوان گفت که هنرمندان از این حراج نفعی نمیبرند. کسانی که مستقیما اثر خود را شرکت دادهاند، پس از کسر مبالغ مشخص، باقی مبلغ را دریافت میکنند. اگر هم اثر یک هنرمند توسط شخص دیگری به حراجی برده شود، با وجود اینکه هنرمند به طور مستقیم سهمی از فروش آن نمیبرد، ولی افزایش قیمتها روی فروش کارهای بعدی او اثر دارد.
او با بیان اینکه در همه حراجیهای دنیا فروش اثر هنرمند روی قیمت کارهای آینده او تاثیر دارد افزود: با وجود این باید مراقب بود که تناسبی در این کار وجود داشته باشد و افزایش قیمتها اصولی باشد. در این دوره حراج تهران آثار هنرمندان پرسابقه با بیش از 50 سال سابقه به نمایش درآمد، اما در نهایت آنچه قیمت آثار را بالا میبرد ارتباط برقرار کردن مردم با آن اثر یا علاقه آنها به آن هنرمند است، که در نهایت از جهت مادی و معنوی مفید است.
حراج بر جامعه هنری تاثیرگزار است
کیخسرو خروش، که نقاشی منظرهای از او به مبلغ 95 میلیون تومان در حراج تهران فروخته شد در مورد این اثر گفت: این تابلو را 35 سال پیش به یک مجموعهدار فروختم و حالا بار دیگر در حراج تهران فروخته شد. به نظر من برگزاری این حراج میتواند بر جامعه هنری تاثیرگزار باشد، اما موضوعی جدا از فعالیتهای هنری یک هنرمند است. هنرمند به قصد حراج کار نمیکند بلکه برای رضایت خود و مخاطبش کار میکند.
خروش ادامه داد: مسلما فروش رفتن کار هنرمند تشویق بزرگی برای اوست و از این نظر برگزاری حراج تهران به نفع هنرمند است. سالهای گذشته فروش اثر هنری در ایران مرسوم نبود و همه باور داشتند که هنرمندان به نان شب محتاج هستند، ولی حالا شرایط فرق کرده است و هنر خواهان بیشتری پیدا کرده که متوجه ارزش آثار هنری شدهاند و در حراجی شرکت میکنند تا کار بخرند.
به خاطر رواج یافتن خرید آثار هنری هنرمندان میتوانند زندگی راحتی داشته باشند
علیاکبر صادقی که با تابلوی پنجلتهای به نام "شکار حیوانات" در حراج تهران شرکت داشت و اثر او به مبلغ 450 میلیون تومان به فروش رسید، با بیان اینکه حراج تهران تاثیر فوقالعادهای داشته است گفت: از اولین دوره حراج تا به حال شاهد تفاوتهای زیادی هستیم و قیمت آثار خیلی بالاتر رفته است، هرچند که در مقیاس جهانی هنوز ارزش مالی آثار ما بسیار پایینتر از آن چیزی است که در حراجهای خارجی شاهد هستیم. البته من تا به حال در هیچ حراجی خارجی شرکت نکردهام، اما در حراج تهران به خاطر ایرانی بودن آن شرکت میکنم.
صادقی ادامه داد: در این چند سال مردم استقبال خوبی از حراج تهران کردند و آثار هنری که توسط مجموعهدارها خریداری میشود ثروتی است که در این کشور باقی میماند. بدون شک این حراج باعث شد که افراد ثروتمند علاقه پیدا کنند آثار هنری ایران را جمعآوری کنند و علاوه بر سرمایهگذاری در زمین و خانه و... به آثار هنری هم توجه کنند. علاوه بر این نمایشگاههای بسیار خوبی در گالریها برگزار میشود که افراد طبقه متوسط میتوانند آثار هنری خوبی را با قیمت مناسب از آنها خریداری کنند.
این هنرمند نقاش افزود: در سالهای گذشته بسیاری از هنرمندان ما حتی پول خرید رنگ نداشتند اما حالا به خاطر رواج یافتن خرید آثار هنری میتوانند زندگی راحتی داشته باشند. در این حراج هم شاهد هستیم که مردم آثاری را که دوست دارند میخرند و به این ترتیب باعث رونق هنر میشوند. امضای هر هنرمندی پس از معروف شدن خریدار پیدا میکند. من خوشحالم که فروش آثار هنرمندان باعث بهبود شرایط زندگی آنها شده و امیدورام جوانان با استعداد هم بتوانند در دورههای بعدی شرایط خوبی داشته باشند.
صادقی ادامه داد: کسی که واقعا هنرمند باشد شرایط حراجیها تاثیر زیادی بر کار او نمیگذارد. بسیاری از هنرمندان در شرایط مختلف میتوانستند کار هنری خود را طوری انجام بدهند که پول خوبی به دست آورند اما آنها تصمیم گرفتند اصالت خود را حفظ کنند و فقط کار هنری انجام دهند. یک هنرمند باید فقط ایدههای خودش را به تصویر بکشد و فقط برای هنر کار کند، در نهایت ممکن است این کار مورد پسند دیگران قرار بگیرد یا نگیرد.
گفتنیست پنجمین حراج تهران هفتم خرداد 1395 در هتل پارسیان آزادی برگزار شد.