سرویس تئاتر هنرآنلاین: قصهها و داستانهای محلی همواره جذابیت فرهنگی و نمایشی خاصی دارند و تنظیم و آدابته کردن آنها برای روی صحنه نمایش از اولویت برخوردار است. در کشور ما که اقوام و ملیتهای متنوع و گوناگونی با لباس، زبان، آداب و حتی مذاهبی نسبتأ گوناگون به سر میبرند، استفاده ازاین ظرفیتهای فرهنگی و اجتماعی از لحاظ مردمشناسی و زیبائیشناسی هنر بسیار حائز اهمیت است، اما این موضوع در صورتی سامان نمایشی و فرهنگی پیدا میکند که دادهها و داشتههای محلی و قومی مورد تحقیر فرهنگی واقع نشوند و با شأن و مرتبت و ارزشهای خاص خودشان نشان داده شوند.
نمایش"گرگ دختر" به نویسندگی و کارگردانی عباس عبداللهزاده که هم اکنون در تماشاخانه سنگلج اجرا میشود، مبتنی بر داستانی عاشقانه و محلی است که به شکلی محدود آمیزههائی تخیلی هم دارد، اما اساسأ تخیلی به حساب نمیآید؛ سه رقیب عشقی برای رسیدن به معبود و محبوبشان ( "مینا " ی منسوب به گرگ دختر ) نهایتأ به جدال لفظی و غیر لفظی روی میآورند و یکی از آنها که چوپان است و مورد علاقه "مینا" ست، به دست "ببری " که از قصابان قلدر شمالی است، کشته میشود و بعد از آن هم مینا برای آن که به زور و اجبار خانوادهاش به ازدواج با "ببری" تن ندهد، خودکشی میکند و همه چیز از لحاظ ساختاری و موضوعی به یک "تراژدی محلی" تبدیل میشود. این داستان بسیار جدی و "تراژیک" روی صحنه عملأ به طور متناقضی به صورت "کمدی تراژدی" اجرا میشود. جنبه کمیک این نمایش صرفأ "کلامی و گفتاری" است و ارتباطی با حوادث ندارد. در نتیجه ثابت میشود کارگردان که نویسنده متن هم به حساب میآید، با توجه به گیشه و مخاطب پسند کردن اجرا - به گونهای تحمیلی و غیراصولی لفت و لعاب "کمدی کلامی" هم را هم به متن و اجرا افزوده است.
زبان پرسوناژها یا به عبارتی دیالوگها، ترکیبی از گویش محلی شمالی "گیلکی" و فارسی است که به سبب برخی ضعفها در شیوه بیان بازیگران، اغلب نارسا و مفهوم نشدنی از کار درآمده است. استفاده از "طنز کلامی" و کمیک جلوه دادن اجباری و تحمیلی بخشهای قابل توجهی از داستان نمایش، باعث شده که گویش محلی و حتی رفتار خود پرسوناژهای شمالی که با لباس محلی هم ظاهر میشوند، تا حدی سطحی و عوامانه به نظر برسند.
در این اجرا، حرکات سریع و بیدلیل تکراری به چپ و راست و نیز استفاده از صحنههای کوتاه زیاد است. این موضوع نهایتأ به ساختار روایی و ارتباط موضوعی صحنهها آسیب زده است. ضمنأ نمایش عروسکی کوتاهی که به طور ضمنی و جنبی کاربری پیدا میکند، اساسأ بیمورد است و هیچ سنخیتی با موضوع و ساختار ُکلی داستان نمایش ندارد.
اغلب میزانسنها قراردادیاند و فقط تعدادی از آنها در راستای پیشبرد حوادث داستان نمایشاند. استفاده از آهنگهای محلی و برخی شکلدهیهای جمعی موزون و ریتمدار از لحاظ اجرائی زیبا و پذیرفتنی از کار درآمده و تماشاگر پسند است. یکی از صحنهها با نور بسیار کم اجرا میشود و همین سبب شده که مضمون و محتوای آن برای مخاطب نامفهوم و غیرنمایشی جلوه نماید.
نمایش"گرگ دختر" به نویسندگی و کارگردانی عباس عبدالله زاده فقط شاکلهای داستانی دارد. مابه ازاءهای فرهنگی و اجتماعی آن بسیار محدود است و تحمیل کردن وجه کمیک به اجرا، در شکلگیری این محدودیتها دخالت داشته است. ضمنأ "طرح" داستانی نمایش از نظر روابط علت و معلولی و این که چرا مینا به جنگل میرود و ساز "نی" مینوازد، حتی در قالب و شاکلهای تخیلی یا تمثیلی به تأویل در نیامده است. به نظر میرسد این داستان در اصل "قصهای محلی و افسانهای" بوده که توسط نویسنده خلاصه و حتی تا اندازهای تغییر هم داده شده، یعنی درکل عجولانه بازاندیشی شده است.
اغلب بازیگران به طورنسبی سعی دارند خوب بازی کنند. نور موضعی و رها با مضمون اغلب صحنهها هماهنگ شده و موسیقی و حرکات نسبتأ موزون نیز به جذابیت برخی صحنهها کمک کرده است. کارگردانی و میزانسن دهی نمایش درجاهایی خوب، در صحنه هایی هم ضعیف انجام شده و مخصوصأ تکرار در حالات، حرکات و شکلدهیها نسبتأ زیاد است. نمایش"گرگ دختر" درکل، اجرائی داستان محور به شمار میرود و در آن عناوین تمثیلی و ظاهرأ داستانی "گرگ"، "ببری" و "خرس" که هرسه در رابطه با سه پرسوناژ مرد کاربرد مضمونی پیدا کردهاند، کاملأ جنبه تمثیلی و قصهوار پیدا نکردهاند و بیشتر عناوینی قراردادی و تشبیهیاند. این نمایش در مقاطعی مخاطب را سرگرم میکند و درجاهایی اساسأ او را پس میزند و چون درکل ضعفهای ساختاری و اجرائیاش از محاسن محدود آن به مراتب بیشتر است، آنچنان که باید به دل و ذهن مخاطب نمینشیند.