به گزارش هنرآنلاین ، به نقل از ایسنا، بنای قدیمی عمارت کلاه فرنگی در سمت شرق خیابان امام که طولانی ترین خیابان شهرماکو و به موازات دره حد فاصل دورشته کوه، قرار گرفته است . در اطراف عمارت فوق ساختمانهای قدیمی مانند عمارت شهربانی ، محل شورای داوری سابق و چند بنای دیگر وجود دارند .

عمارت کلاه فرنگی که قسمتی از مجموعه ساختمان بزرگ قدیمی متعلق به یکی از خوانین ماکو بنام علی‌قلی خان بیات است که بعد ها توسط اداره بهداری از پسرش تقی‌خان بیات خریداری شده و تمام ساختمانهای قدیمی مذکور بجز عمارت کلاه فرنگی تخریب و توسط بهداری واحدهای نوسازی برای محل مورد مربوط به بیمارستان در آن ساخته شده است ، این بنای قدیمی که از نظر فرم و تکنیک کار مخصوصاٌ گچبری و آئینه کاری بسیار جالب توجه بوده و اثری است متعلق به اواخر دوره قاجاریه که بدون هیچ دخل و تصرفی بهمان شیوه اصلی حفظ شده است .

ساختمان کلاه فرنگی در دامنه کوه و در شیب نسبتاً تندی قرار گرفته است ، چنانچه جبهه غربی ( سمت خیابان ) که سکو بندی شده بصورت طبقه جداگانه ای بنظر می رسد . ساختمان دو طبقه بوده بطوریکه از نقشه و عکس‌های ضمیمه مشخص می شود قسمت داخلی دارای گچبری و پلان آن صلیبی شکل و فرم آن از بیرون بصورت هشت ضلعی است.

بالکن چوبی که در هر طبقه دارای بیست ستون چوبی است زیبائی و طرح جالبی به این بنا بخشیده است و مصالح بکار رفته در ساختمان کلاه فرنگی عبارت از آجر ، خشت خام ، تیرهای چوبی و اندود گچی در جبهه خارجی و جبهه داخلی و تزئینات گچبری و آئینه کاری فوق العاده زیبا در طبقه اول و نقاشی آب و رنگ شامل صحنه‌های متفاوت در طبقه همکف است . به هر صورت این عمارت از نظر تناسبات معماری جا افتاده و خوش ترکیب بوده و دارای دید و منظره بسیار خوبی است .

عمارت کلاه فرنگی در اصل قسمتی از ساختمان بزرگ مالک اصلی بوده و بعد از فروش آن بهداری ماکو بخشهای دیگر ساختمان را تخریب و بجای آن بناهای جدیدی احداث و فقط عمارت کلاه فرنگی را حفظ کرده است.

ساختمان کم حجم و دو طبقه عمارت کلاه فرنگی با پوشش شیروانی و بالکن چوبی که به تبعیت از فرم خارجی عمارت دارای طرح هشت ضلعی است و بالکن مذکور که در دو طبقه عمارت به همان فرم بیست عدد ستون چوبی و سقف تخته کوبی تکرار شده حد فاصل ستونها نرده‌های چوبی خراطی شده قرار داده شده و در آخرین حد بالای پنجره‌ها از جبهه خارجی یک حاشیه گچبری وجود دارد قسمت داخلی نیز بوسیله گچبری آئینه کاری و نقاشی و سایر تقسیم بندیهای متناسب آرایش داده شده است .