به گزارش هنرآنلاین ، برنامه گفت و گوی فرهنگی با موضوع "نقد و بررسی ظرفیتها و توانمندیهای کتابخانههای عمومی" با حضور مهردخت وزیر پوری (مشاور دبیر کل نهاد کتابخانههای عمومی)، امین متولیان ( معاونت برنامه ریزی و پژوهش و فناوری نهاد کتابخانههای عمومی) و عنایت سالاریان (مشاور سابق روابط بین الملل کتابخانه ملی) روانه آنتن رادیو گفت وگو شد.
در ابتدای این برنامه، مهردخت وزیری پور درباره چگونگی شکل گیری کتابخانههای عمومی گفت: هر کشور پیشرفته ای باید هویت گذشته خود را بداند. در ایران باستان کتابخانههای بسیار مهمی مانند کتابخانه استخر کاخ آپادانا در سده چهارم میلاد،کتابخانه جندی شاپور و در دوران اسلامی نیز کتابخانه بخارا را داشتیم.
در ادامه، متولیان در پاسخ به این پرسش که چه زمانی به اهمیت کتابخانههای عمومی پی بردیم، گفت: سنتهای متفاوتی در کشورهای مختلف وجود دارد که برخواسته از نوع نگرش آنها نسبت به کتابخانههای عمومی است. کتابخانههای عمومی رویکردهای مختلفی مانند عدالت محور داشتند که در برخی کشورها به طیف غیر برخوردار، خدمات متوسطی را ارائه میدادند. در دیگر کشورها نیز کتابخانهها کارکرد فرهنگی دارند و در حال حاضر دغدغه موجود درباره آینده کتابخانههای عمومی است.
وی با ارائه آماری درباره تعداد کتابخانههای عمومی و کتابهای موجود در آن تشریح کرد: در حال حاضر حدود2 هزار و 200 کتابخانه عمومی و 900 کتابخانه مشارکتی داریم و ظرف 15 سال گذشته حدود 3 هزار کتابخانه عمومی در کل کشور به وجود آمده است. طبق آمار سال 94 حدود 40 میلیون نسخه کتاب در کتابخانههای عمومی نهاد کتابخانهها داشتیم.
معاونت برنامه ریزی، پژوهش و فناوری نهاد کتابخانههای عمومی با اشاره به اینکه کتابخانههای عمومی براساس معیارهای مختلف شناخته میشوند، گفت: کتابخانههای عمومی براساس منابع عمومی در حوزههای مختلف دانشی و معرفتی، تجمیع و نگه داری میشوند. یکی از وظایف این کتابخانهها، عمومی سازی علم و دانش به معنی گسترش سواد عمومی و ارائه خدمات به عموم جامعه است.
متولیان درباره چگونگی رده بندی کتابخانههای جهان توضیح داد: چندعامل در رده بندی کتابخانههای جهان مؤثر است اما ارائه آمار خام در حوزه کتابخانهها، ما را از واقعیت فرهنگی دور میکند و موضوع مهم، ملاک قراردادن سرانههاست. هرچند وضع قابل مقایسه با کتابخانههای پیشرو درآمریکای شمالی و اسکاندیناوی نیست اما در سطح آسیا نسبت سرانههای ما مطلوب است. در سند چشم انداز 1404 نهاد کتابخانههای کشور، جایگاه پانزدهم و شانزدهم در معدل سرانهها در نظر گرفته شده است.
وی در خصوص عمر کتابخانههای ایران و کشورهای دیگر گفت: بعضی کتابخانههای عمومی در آمریکا بیش از 150سال قدمت دارند. در ایران عمر سامانه ملی متمرکز، منسجم و شبکه ای حدود 20 سال است.
وزیری پور در این رابطه با اشاره به چگونگی نزدیک شدن کتابخانههای عمومی ایران به معیار جهانی گفت: حدود 100 سال پیش نیز کتابخانههای عمومی کار میکردند اما ردیف و رده بندی نداشتند و در حال حاضر به تدریج به سوی رده بندی دیویی که در کتابخانههای انگلستان و آمریکا متداول است، پیش میرویم.
در ادامه سالاریان درباره کتابخانههای عمومی با اشاره به سرعت رشد مباحث فرهنگی بیان کرد: نیازمند رویکرد جدید و جهشی در این رابطه هستیم و همان طور که ذکر شد، حدود 3 هزار کتابخانه عمومی در کل کشور داریم. سؤال اینجاست که آیا این تعداد پاسخگوی نیاز این جمعیت است و چقدر از کتابخانه عمومی استقبال میشود؟
مشاور سابق روابط بین الملل کتابخانه ملی ادامه داد: به نظرم با این سرعت کند نیازمند منابع و امکانات هستیم و میانگین حضور کمتر از یک نفر در کتابخانههای عمومی مطلوب نیست. آمار منابع و اعضا به نسبت آنچه قرار است باشیم، بالاست و نیازمند یک تغییر اساسی در تمام ابعاد برای افزایش کتابخانههای عمومی هستیم. افزایش کتابخانههای عمومی نیازمند منابع، اقتصاد، ارتباطات و تغییر دیدگاه مردم و افزایش انگیزه و میل برای مطالعه است.
وی با اشاره به لزوم توجه به کتابخانههای دیجیتال گفت: با این سرعت کند، امکان پیشرفت فیزیکی کتابخانه وجود ندارد اما از طرف دیگر میتوانیم کتابخانههای دیجیتال را افزایش دهیم تا دسترسی به دانش عمومی سریع تر شود.
سالاریان درخصوص چگونگی ارائه خدمات کتابخانههای عمومی به مراکز آموزش عالی گفت: به طور میانگین در هر شهر ایران بین 3 تا 7 موسسه آموزش عالی داریم و یکی از کمکهای کتابخانههای عمومی پاسخ به نیازهای این گروه پرشمار است. اگر امکان ارائه راهکار و تنوع خدمات وجود داشته باشد، رضایتمندی نیز افزایش مییابد.
شایان ذکر است برنامه "گفت و گوی فرهنگی" شنبه تا چهارشنبه ساعت 20 از شبکه رادیویی گفت و گو پخش میشود و علاقه مندان میتوانند برای دریافت فایل صوتی برنامه به سایت رادیو گفت و گو مراجعه کنند.