سرویس تجسمی هنرآنلاین: سخنرانی ماریا لیند مدیر موزه استکهلم، عصر پنجشبه 19 فروردین ماه در سینما تک موزه هنرهای معاصر و با حضور جمعی از هنردوستان برگزار شد. در این نشست ماریا لیند به بررسی چگونگی شکلگیری نمایشگاه "گزارشهایی از سوئد جدید" در موزه تنستا پرداخت و درباره آثاری که در این نمایشگاه با موضوع شهرکهای عظیم به نمایش گذاشته شده بودند صحبت کرد.
لیند در این نشست گفت: سازهای را تصور کنید که همزمان شبیه یک فضا پیما و یک خرابه است و به تازگی در انبار یک مرکز خرید در حومه استکهلم فرود آمده، جایی که بخشی از فضای پروژه یک میلیون سکونتگاه استکهلم است. این سازه خاکستری و راست گوشه است اما ظاهر آن مدام تغییر میکند زیرا ویدئو پروژکتورهایی تصاویر انتزاعی گوناگونی که روی آن پخش میکنند. یکی از این طرحها نوشتههای سیاه و سفیدی است که در زمینهای صورتی قرار دارند و یادآور کاور نخستین آلبوم گروه پانک "سیکس پیستولز" است. این سازه که توماس الوسان و پیتر گشتوینگ آن را ساختهاند و "شاتل فضا زمان(پاویون آپولو)" نام دارد نسخه بازسازی شده مجسمه انتزاعی است که ویکتور پزمور است که در سال 1969 در پیترلی در جنوب نیوکاسل ساخته شده است، پیترلی که جامعهای از معدنچیان را در خود جای داده بخشی از "بریتیش نیوکمپ" است که یکی از بزرگترین شهرکهای مسکونی کلان بریتانیا محسوب میشود که در اواخر دهه 50 آغاز شد.
وی ادامه داد: اثر پزمور بارها مورد تخریب قرار گرفت و حتی گروههایی سعی در حفاظت آن کردند، در اثر الوسان و گشتوینگ این پاویون از محل اصلی خود جدا شده و در یک بستر دیگر قرار گرفته است، این اثر در عین آنکه فرم انگلیسی خود را حفظ کرده است اما قصد دارد به این نکته اشاره کند چنین پاویونی در یک فضا و زمان دیگر چه چیزی میتواند باشد. این پروژه علاقه این دو هنرمند به تاریخ معاصر را آشکار میکند. به علاوه گشتوینگ در این اثر نیز مانند کارهای قبلی خود از بازیهای رایانهای و فیلمهای علمی تخیلی استفاده کرده است. این پروژه درباره داستانهای موازی و امکانات کشف نشده ساختمانی است که پیش از آن به او امیدی نبود. "شاتل فضا زمان(پاویون آپولو)" برای نمایشگاه موزه پنستا با عنوان "گزارشهایی از سوئد جدید" خلق شده و به نمایش درآمد. این نمایشگاهی بود درباره تاریخ و حافظه که در منطقه تنستا در حومه استکهلم برگزار شد. این نمایشگاه که در سالهای 2014 تا 2015 برگزار شد، در واقع هم با مکان و هم با مردمی که در آن زندگی میکردند در ارتباط بود. در این نمایشگاه 40 هنرمند، معمار، گروههای محلی، فیلسوف، پرفورمر، جغرافیدانان فرهنگی، جامعهشناس و ... گرد هم جمع شدند تا از طریق آثار هنری، سمینارها، سمپوزیومها و... بتوانند گذشته را مورد خطاب قرار دهند از طریق همه اینها بود که آنان همچنین درباره شرایط امروز تنستا و به شکل خاص از آنچه میتوان آن را سوئد جدید نامید توصیف کرد هم حرف میزدند، سوئدی که باید متفاوت از آنچه چند دهه گذشته بوده است درک شود.
مدیر موزه استکهلم در ادامه سخنان خود درباره این پروژه اظهار کرد: این سوئد جدیدی که از آن صحبت میکنیم خانه مردمانی با پیش زمینههای فرهنگی متفاوت است جایی که تفاوتها و تمایزات اجتماعی در آن با شدت در حال پیشروی هستند. بنا بر گزارشی جدید شکاف درآمدی در سوئد سریعتر شده است و در سایه چنین شرایطی هنرمندان این نمایشگاه از آثارشان برای ارائه سناریوهایی برای آینده استفاده کردند. تنستا مکانی است که به شکلی غیر معمول، چند وجهی است. شاخصه بارز آن محوطه مسکونی عظیمی است مربوط به اواخر دوره مدرنیسم که در سالهای 67 تا 72 برپایه برنامه یک میلیون سکونتگاه ساخته شده است. تقریبا 6 هزار سکونتگاه در آن وجود دارد و به علاوه قبرستانی متعلق به دوره آهن، کلیسایی قرن دوازدهمی که از قدیمیترین ساختمانهای استکهلم است و همین طور یک کلیسای دوره باروک و یک منطقه نظامی قدیمی که الان منطقه طبیعی حفاظت شده است نیز در این منطقه قرار دارد. حدود 19 هزارنفر امروز در تنستا زندگی میکنند که 90 درصد انها پیشینه چند ملیتی دارند و این به معنای آن است که حافظه جمعی تنستا چندپاره است و تنشهایی زیادی به این ترتیب درباره تاریخ و تنشهای تاریخی در آن وجود دارد. نمایشگاه موزه تنستا همچنین به سراغ مفهوم میراث فرهنگی هم رفت و به این موضوع نیز پرداخت که در همه جای اروپا این مسئله همچنان مطرح است. همانطور که تلاش برای به دست آوردن حافظه جمعی میتواند آزادی بخش باشد اما به همان نسبت میتواند تعدادی از مردم را از این گفتمان بیرون گذشته و حتی به جنگ منجر شود.
لیند ادامه داد: هنرمندان در پروژهای مانند یک میلیون سکونتگاه برخلاف سیاستمداران معمولا نگاه دقیقتری دارند و به کارکردها یا زیباییهای آن فکر میکنند. شرایط فعلی محلههایی مثل تنستا در این نمایشگاه همچنین در یک فیلم با موضوع شکل زندگی جوانان در این محله مطرح شد. استکهلم به عنوان شهری در اروپا شناخته میشود که طبقات اجتماعی در آن جدا افتاده از هم هستند و این موضوع زمینه اعتراضهای مدنی و آثار هنری بسیاری را نیز در این شهر ایجاد کرده است. در این نمایشگاه خوشبختانه توانستیم آثاری نیز به نمایش بگذاریم که شرایط پیشین آن را با مجموعهای عکس قدیمی به نمایش بگذاریم زمانی که تمامی این تنستا به زمینهای کشاورزی اختصاص داشته است. همچنین عکسهایی از یک انجمن میراث به دست ما رسید که اطلاعات بسیاری از این منطقه و پیشینه آن را در خود داشت. به علاوه چون آنجا هنرمندان چندانی زندگی نمیکنند از گروهی از شاعران محلی نیز دعوت کردیم تا در طول برگزاری نمایشگاه شعرهای خود درباره تنستا را بخوانند.
وی همچنین درباره پروژهای ویژه مهاجران با عنوان "دانشگاه خاموش" نیز گفت: احمد اورگوت در این نمایشگاه پروژهای با عنوان "دانشگاه خاموش" را ارائه کرد، این پروژه برای نخستین بار در سال 2012 در موزه تیت لندن اجرا شد. این پروژه صحنهای مستقل برای انتقال دانش است که در آن پناهجویان کشورهای مختلف به انتقال و دریافت دانش یکدیگر میپردازند. اینها افرادی هستند که در کشورهای خود مدرک دانشگاهی کسب کردهاند اما در شرایط مهاجرت از این مدارک و تخصصها نمیتوانند استفاده کنند. این پروژه تلاش میکند از پا افتادگی سیستماتیک در مورد بهره بردن از لیاقت بسیاری از مهاجران که در کشور جدید به حاشیه رانده شدهاند را هویدا کند. این پروژه در کتابخانه موزه تنستا با موضوعاتی از شعر کردی گرفته تا مهارتهای آموزشی برگزار شده است.
مدیر موزه استکهلم در ادامه سخنان خود درباره موزه تنستا اظهار کرد: برنامههای این موزه بر اساس زمان تقسیم بندی شده است هرچند در طول نمایشگاه بعضی آثار همواره نمایش داده شدند. مانند بسیاری از موزهها این موزه هم شعبههای خودش را دارد در موزه شهر استکهلم و موزه استکهلم قرون وسطا بخشهایی از برنامههای ما برگزار شد. در موزه شهر استکهلم یکی از هنرمندان سازهای را با موادی که از زمینهای تنستا در زمان احداث پروژه یک میلیون سکونتگاه استخراج شده بود به نمایش گذاشت. اگر به موزه به عنوان موضع تماس نگاه کنیم میبینیم که این فضایی است برای تولید و نمایش متریالهایی که هم مردم ساکن تنستا در کار خلق آن هستند و هم موادی که مردمانی خارج از تنستا آن را خلق کردهاند. این فرمی از فرافرهنگی شدن است که در آن گروههای پاییندست با متریالهایی درگیر میشوند که متعلق به گروههای بالادست است و مفاهیم تقلیل یافته را باچیزی که خودشان درباره خودشان فکر میکنند عوض میکنند. خیلی از آثاری که در موزه تنستا به نمایش گذاشته شد، نشان دادند که گروههای تحت ظلم معمولا نمیتوانند آن چیزی که فرهنگ مسلط تولید میکند را کنترل کنند اما برای آنها مشخص است که چه چیزی را از این فرهنگ جذب خواهند کرد. چنین فرهنگی البته بدون تنش نیست. نمایشگاه موزه تنستا "گزارشهایی از سوئد جدید" در ماه می 2014 پایان یافت با این حال بحث و جدلهایی که در این مدت به وجود آمده بود زنده ماندند، سوالهایی مثل اینکه تاریخ چه کسی تاریخ اصلی است؟ چه کاری درباره لحظه حال میشود کرد؟ چه آیندهای را میخواهیم خلق کنیم؟ پس از پایان این نمایشگاه گروه موه، به این نتیجه رسید که نمیتوان این موضوع را خاتمه داد و قرار شد از این پس هر مدرکی درباره تنستا یافت شد موزه آن را به نمایش بگذارد. شیوهای که پروژه موزه تنستا ادامه مییابد برگزاری دورههای آموزشی و نمایش آثار هنری است که موضوع اصلی آنها پروژههای مسکونی اواخر دوران مدرنیسم است.
لیند ادامه داد: این ارگانیسم زنده است و حوزههای تماس فعال هستند، "شاتل فضا زمان(پاویون آپولو)" و این پروجکشنی که با کلمات سیاه سفید و پس زمینه صورتی رنگ روی آن میافتد به این حقیقت اشاره دارد که امور میتوانند متفاوت از آنچه هستند باشند. امروز پاویون آپولوی اصلی در بریتانیا که زمانی مردم از آن بدشان میآمد دوباره بازسازی شده و به یکی از میراث ملی انگلستان تبدیل شده است و همین طور "سیکس پیستولز" یعنی آن پدیده خرده فرهنگی اصلی که جلد نخستین آلبوم آنها همین زمینه صورتی با کلمات سیاه سفید بود هم پیشنهاد شده است که یک میراث ملی تلقی شود.