سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: "ناخمن" از پنج داستان و دو مقاله تشکیل شده است. داستانهایی که از ویژگیهای یکسانی ساخته شدهاند.
داستانها آغازی ضربهای دارند که در ابتدا سبب شکلگیری حس تعلیق در مخاطب میشود. داستانهای مایکلز بدون مقدمه و از دل ماجرا آغاز میشوند و این امتیاز بزرگی برای یک نویسنده محسوب میشود. در داستان اول ناخمن که یک پروفسور ریاضی است در سال 1980 سخنرانی مهمان در رشته ریاضیات دانشگاه کراکو شده است برنامه بازدیدش از آشویتس را، که پدر بزرگ و مادر بزرگش در آنجا مرده بودند لغو کرد و در عوض درخواست بازدید از گتویی را کرد که آنها در آن زندگی کرده بودند. این آغاز داستان است و نشان میدهد که ناخمن در تلاش است که درباره پدربزرگ و مادربزرگش و نحوه زندگی آنها اطلاعی پیدا کند.
آشویتس کوره آدمسوزی مشهور تاریخ است و بر همه کس آشکار است که یهودیان را در آن میسوزاندند و در ادامه داستان در مییابیم که اشارههای ناخمن به این مذهب هدف نویسنده را در مطرح کردن این واقعه تأسف برانگیز تاریخ به خواننده منتقل میکند. ناخمن با همراهی ماری بوروکونسکی که دانشجوی ریاضی و راهنمای اوست برای دیدار از محل زندگی پدربزرگ و مادربزرگش راهی میشود. ناخمن قبلاً تنها یک بار از آمریکا خارج شده بود آن هم برای مراسم خاکسپاری عمهاش در تورنتو. برای شناخت ناخمن نویسنده معرفی نسبتاً کاملی از او ارائه کرده است: ناخمن هیچوقت عاشق نشده بود. قبلاً دوست دختر داشت اما هیچ وقت فکر عشق و عاشقی به سرش نزده بود. ویولن میزد و مسائل ریاضی حل میکرد. اینها برای ارضای حس لذت طلبیاش زیاد هم بودند. از چیزهای خیلی محدودی لذت میبرد. مثلاً از غذا خوردن لذت نمیبرد. با دو سه لقمه سیر میشد. بقیهاش تغذیه بود. به لباس پوشیدنش، ماشینش، زندگی اجتماعیاش، یا به دلخوشیهای بقیه مردم اهمیت نمیداد. به پول هم اهمیت نمیداد...
در این داستان هم تقابل ناخمن با شخصیت زن داستان که نامزد علی است قابل توجه است. سوینی دختر بور و جذابی است و با آوردن چند جمله کوتاه نویسنده از تسلیم و تردید ناخمن نسبت به زنان سخن میگوید: ناخمن که به زنها توجه چندانی ندارد خود را در مقابل آنها لرزان و شکننده میداند و دچار تردید میشود: "... چشمهای سوینی گشاد شده بود، انگار که بخواهد آسمانی بسازد، بیکرانهای که ناخمن در آن احساس کوچکی میکرد. ناخمن فقط ذرهای از هستی بود که در فروغ آبی چشمهای دختر میزیست. یک ذره؛ ورای آن چه سوینی در مییافت، اصلاً ناخمن نبود. هرگز زنی او را این طور نگاه نکرده بود. زانوهایش میلرزید. نمیتوانست فکر کند..."
در ادامه میخوانیم ناخمن که بیتوجه به انسانها و بهویژه زنان احساس دیگر گونهای دارد: "ناخمن پشت میز کوچک آشپزخانهاش نشست و از پنجره بیرون را نگاه کرد. به ندرت مهمان به آپارتماناش میآمد با این حال هیچوقت این قدر احساس تنهایی نکرده بود..."
بنابراین درداستان "ناخمن اهل لسآنجلس" هم زاده شرایط بودن انسان را در تفکرات و تلقی مایکلز از روابط و شرایط انسانی درمییابیم.
نویسنده در داستان آخر خود با نام "رمزشناسی" باردیگر شخصیت اصلی خود ناخمن را در تردیدها و برداشتهای متفاوت و متضادش از جهان هستی تنها رها میکند. او ذهنیت خود را به ناخمن دیکته نمیکند و دست و پای ذهن شخصیت داستاناش را نمیبندد. این داستان هم فقط سه شخصیت دارد. ناخمن، زنی به نام هلن که ناخمن را از گذشته میشناسد و شوهر آن زن که حتی با ناخمن روبهرو نمیشود و نقش مهمی در داستان ندارد.
ناخمن که تازه به نیویورک رسیده با صدای زنی به نام هلنفریس مواجه میشود. او ناخمن را به خانهاش دعوت میکند چرا که ادعا میکند او را از گذشته میشناسد. شوهرش، استرانگ فریس، وکیل است و در کامپیوتر و رمزشناسی هم اسم و رسمی دارد. او ناخمن را برای کنفرانس رمزشناسی دعوت کرده است. تا برای استخدام مصاحبه شود (البته این دعوت کاملاً سری و بدون اطلاع ناخمن صورت گرفته است) ناخمن هم هر چند برای مصاحبه آمده اما بیشتر قصد داشته پدرش را که خیلی سال است ندیده ملاقات کند. ناخمن در مقابل دعوت زن تردید دارد. تصور رفتن پیش غریبهها برای شام خوشایند او نیست:
"تصور رفتن پیش غریبهها برای شام چیزی ماجراجویانه و حتی شیطانی در خود داشت. چیزی متناسب با نیویورک ..." خلاف "هلن فریس که بخشی از پرماجرایی همیشگی نیویورک بود..." ناخمن تناسبی با این شهر نداشت. اما در نهایت تصمیم میگیرد که برود و چون کلید آپارتمان را از هلن گرفته بود بعد از چند بار فشردن زنگ کلید را انداخته و وارد میشود. زن و شوهر با هم در حماماند و درباره ناخمن حرف میزنند. مرد مایل نیست به تنهایی با او مواجه شود و هر دوی آنها تا حدودی درباره ناخمن بد میگویند. ناخمن با قرار گرفتن در این شرایط از خانه بیرون میزند اما تردید تماس دوباره با زن او را رها نمیکند. ناخمن اهل تجربهگری نیست هر چند میداند که "زندگیای که تجربه نشده ارزش زیستن ندارد." او با "تجربه کردن زندگیاش مخالفتی نداشت اما پس خود زندگی چه میشود؟ پریروز او در کالیفرنیا بود و فردا میتوانست تقریباً هر جای کره زمین باشد. میتوانست اسمش را عوض کند. زبان تازهای یاد بگیرد و..." این افکار او را به سمت نوازنده گیتاری میکشاند. او همچنان به معذرت خواهی از زن و مرد فکر میکند. اندیشههایش با موسیقی احاطه میشوند و مبهم. اما میداند که او دیگر اصلاً فکر نخواهد کرد. "فقط آهنگ را دنبال میکرد. آهنگ مارپیچ قشنگی درست میکرد و بعد دوباره و دوباره تکرارش میکرد، همیشه کمی متفاوت و با این حال همان، تا جایی که غم زیبایش را میبرد به سمت بیکرانه."
این داستان هم با غیرمنتظرگی و نگاه روانشناسانه مایکلز پایان مییابد.
محمد مفتاحی