سرویس موسیقی هنرآنلاین: آیین پایانی جشنواره موسیقی در شرایطی آغاز شد که امسال، برای اولین بار طی سه دهه اخیر، دعوتشدگان به مراسم اختتامیه با عبور از فرش قرمز وارد تالار وحدت میشدند. البته فقط عدهای از اهالی موسیقی برای حضور یافتن در مراسم اختتامیه از روی فرش قرمز عبور کردند و برخی دیگر نسبت به این اتفاق بیتفاوت بودند.
تالار وحدت برای اجرای مراسم پایانی جشنواره سی و یکم، اندکی کوچک به نظر میرسید. این سالن گنجایش تمامی دعوتشدگان به این مراسم را نداشت و عدهای ناگزیر سرپا ایستاده و برنامههای تدارک دیدهشده را تماشا میکردند. مجری این مراسم بهروز رضوی گوینده پیشکسوت رادیو بود. او برنامه خود را پس از پخش تیزری از نمایشگر تالار وحدت آغاز کرد. این تیزر خلاصهای از اجراهای جشنواره و جلسه علی مرادخانی با هیئت داوران را نشان میداد.
اولین سخنران مراسم اختتامیه جشنواره، فرزاد طالبی سرپرست دفتر موسیقی وزارت ارشاد بود که جشنواره امسال را بسیار امیدوارکننده خطاب کرد. او همچنین گفت: با گذشت سه دهه از اجرای جشنواره موسیقی، حالا به مرحلهای رسیدهایم که از خصوصیات اصلی آن، توسعه کیفی است. امیدواریم بعد از برگزاری این مراسم، شاهد حرکتی برای پیشبرد موسیقی ایران و حضور جدی آن برای توسعه در فرهنگ کشور باشیم.
پس از طالبی، نوبت سخنرانی به حمیدرضا نوربخش مدیر جشنواره امسال رسید. نوربخش که جشنواره امسال را در کنار حسن ریاحی به عنوان دبیر جشنواره، مدیریت کرده بود، با خرسندی تمام پشت تریبون رفت و رو به حضار گفت: میخواهم از یک اتفاق مبارک سخن بگویم، اتفاقی که مختص هنر موسیقی است؛ هنری که سالها در محجوریت بوده اما علیرغم این محجوریت، در عینیت بخشیدن به حرکتهای اجتماعی و سیاسی نقش بسیار مهمی ایفا کرده است.
نوربخش گفت: در ابتدای تغییر رویکرد جشنواره موسیقی، ما با مخالفتهایی از سوی مدیرانی که در سالهای گذشته جشنواره حضور داشتهاند و همچنین رسانهها روبهرو شدیم. اما با وجود این مخالفتها، دلسرد نشدیم و به حرکتمان ادامه دادیم. حالا بنده امشب با صدای رسا میگویم که مایه بسی مباهات است که این تغییر پس از سی سال آغاز شد. این آغاز بر شما مبارک باشد. باید همه بدانیم که این تازه اول راه است؛ چرا که هدف اصلی ما بازگشت اعتبار به هنر موسیقی است.
مدیر جشنواره موسیقی فجر ادامه داد: در این دوره مشارکت هنرمندان طراز اول بسیار شگفتیساز بود. امسال تغییرات بسیار مهمی داشتهایم که بررسی صدها آلبوم و اهدای جوایز ارزشمند بخشی از آنها است. از جمله بخشهایی که پیشرفت در آن بسیار قابل قبول بوده، بخش بینالملل جشنواره است که با رویکرد محتوایی ایران فرهنگی برگزار شد. البته تا حدودی میپذیرم که کموکاستیهایی هم در این بخش وجود داشت. در آستانه انتخابات اذعان مینمایم که ما هنوز در حوزه دیپلماسی فرهنگی موفق عمل نکردهایم. در پایان از زحمت مسئولین ادوار قبل جشنواره هم تشکر میکنم که اگر زحمت آنها نبود، زحمات این دوره نیز به بار نمینشست.»
گروه فیض علی فیض که به موسیقی قوالی پاکستان میپردازد، در میان سخنرانیها چند دقیقهای را به اجرای موسیقی پرداخت. فیض علی فیض را برای این اجرا، علی شهباز، شهید فرید، کلیم اختر، کرامت علی اسد، مداسار مونیر، نظر عباس، شهید ندیم و یاسر نومن همراهی میکردند. این گروه شب قبل از اختتامیه نیز در تالار وحدت به اجرای موسیقی پرداخته بود.
پس از اجرای این قوال پاکستانی، از سه هنرمند پیشکسوت کشورمان، رافائل میناسکانیان، ملک محمد ملک مسعودی و داوود گنجهای، در حضور علی جنتی و علی مرادخانی تقدیر به عمل آمد. این اتفاق در حالی رخ داد که قبل از آن، ویدئویی از نمایشگر تالار وحدت پخش شد که طی آن مصطفی کمال پورتراب درباره جایگاه عظیم هنری این سه پیشکسوت توضیحاتی ارائه داد.
علی جنتی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز که در تمامی مراسمهای اختتامیه جشنواره امسال نظیر فیلم، تئاتر و شعر حضور یافته بود، برای آیین پایانی جشنواره موسیقی به تالار وحدت آمد.
متن سخنرانی جنتی بدین شرح است: "جشنواره موسیقی فجر، جلوهگاه هنر موسیقی است و حالا با برگزاری سی و یک دوره از این جشنواره، روزهای پرامیدی برای کسانی که به اعتلای اندیشه اهتمام میورزند، به وجود خواهد آمد. بهرهمندی از هنر موسیقی بیش از هر هنر دیگری است. گردش مالی این هنر هم از هنرهای دیگر بیشتر است و ما میدانیم که هنر موسیقی در اقتصاد هنر نقش اساسی دارد. موسیقی ظرفیتهای متنوعی دارد که میتواند ابزار بسیار مناسبی در عرصه دیپلماسی باشد اما متأسفانه در برخی از دورههای جشنواره، پیرامون این موضوع بیتوجهی شده است. در هر صورت من امیدوارم که این هنر بتواند جایگاه خود را پیدا نماید. این روزها شاهد این بودهایم که سرمای زمستان را گرمای موسیقی تعدیل کرده است.
حضور پررنگ مخاطبان موسیقی در سالنهای مختلف، نشاندهنده علاقه مردم به هنر موسیقی و این جنس فضاها است. به راستی چه چیزی زیباتر از فرهنگ میتواند انسان را به تعقل وادارد؟ فرهنگی که موسیقی نیز شاخهای از آن هست. پس همه ما باید در کنار تعصبات افراطی به آنچه شرح مقدس مباح دانسته توجه نماییم و به جای لغو کنسرتها به گسترش هنر ایرانی - اسلامی بپردازیم و این را بدانیم که موسیقی از بهترین و رساترین شیوههای انتقال فرهنگ و روشی برای رسیدن به آرامش و فراغت جوانان است. حمایت از فرهنگ ایرانی - اسلامی، از عوامل بازدارنده تهاجم فرهنگی است که هیچگاه نباید در مسیر این امر مهم مانعی ایجاد کرد. متأسفانه در ماههای اخیر علیرغم صدور مجوزهای قانونی از طرف نهادهای دولتی شاهد لغو کنسرتها هستیم و عدهای با استفاده از امکانات مختلف تلاش میکنند کنسرت موسیقی را امری خلاف شرع تلقی نمایند. البته گاهی تخلفاتی از سوی مجریان و مستمعان کنسرت گذاری رخ میدهد اما ما در عین احترام به همه عقاید و آراء، به کسانی که دانسته و نادانسته فضا را بر هم میریزند میگوییم که چنین رویکردی صحیح نیست.
کسانی که دغدغه دین و مذهب دارند، اطمینان داشته باشند که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ضمن پاسخگویی به شئون دینی، فضای اجراهای زنده موسیقی را به شکلی سالم و قانونمند هدایت خواهد کرد. موسیقی ایرانی بدون شک در همه حوزههای این وزارت جایگاه بسیار ارزشمندی دارد، کما اینکه بسیاری از حکیمان ما در زمینه هنر موسیقی تبحر فراوانی داشتند. ما موسیقی را یک گنجینه قلمداد کرده و هرگز نمیخواهیم آن را فراموش نماییم. بنابراین وزارت ارشاد خود را متعهد به حمایت از موسیقی فاخر میداند و موسیقی را به عنوان ابزاری برای تلطیف جامعه تلقی مینماید.
جشنواره موسیقی فجر، رویدادی فرهنگی است که امسال با رویکردی جدید، حرفهایتر و عیارمندتر برگزار شده است. حضور هنرمندان شاخص، یکی از ویژگیهای بارز این رویداد بود. مفتخریم که جشنواره موسیقی فجر امسال از یک جشن هنری به یک فستیوال حرفهای جایزه محور ارتقا یافته است.
از این پس جشنواره موسیقی فجر به آثاری که در طول سال نیز اجرا میشود، توجه خواهد داشت. در واقع این جشنواره باید برآیند تمامی رخدادهای یک سال موسیقی کشور باشد. متأسفانه در ادوار گذشته، شاهد آن بودیم که بخشهای مهم موسیقی تبدیل به یک بخش جانبی شده بودند که ما در دوره جدید بر آن شدیم که بخشهایی از جمله بخش موسیقی نواحی و جوان را در زمان مناسبتر به صورت مستقل و با کیفیت بالاتر برگزار نماییم. البته اگر گروههای جوان فعالیت حرفهای داشته باشند، قطعاً آثار آنها نیز در معرض داوری قرار میگیرد.
حالا سه دهه از برگزاری جشنواره موسیقی فجر میگذرد و این زمان میتواند چشمانداز مناسبی باشد برای موسیقی و بخشهایی که کمتر به آن توجه شده است. در آخر از تمامی دستاندرکاران سی و یکمین دوره جشنواره موسیقی فجر که در هر چه بهتر برگزار شدن آن نقشی داشتهاند، تشکر مینمایم."
با پایان یافتن صحبتهای وزیر ارشاد، اعضای گروه تلفیقی چارتار برای اجرای موسیقی به روی صحنه آمدند که مدتی پس از اجرای این گروه، نوبت به اهدای جوایز باربد رسید. جایزه باربد، در جشنواره امسال برای اولین بار به خوانندگان، آهنگسازها و آلبومهای برگزیده در بخشهای مختلفی از جمله موسیقی ایرانی، پاپ، نواحی و تلفیقی اهدا شد.
در ادامه مراسم، برندگان اولین جوایز باربد در جشنواره سی و یکم بدین شرح معرفی شدند:
بخش موسیقی ایرانی:
بهترین آلبوم بخش موسیقی ایرانی: آلبوم "یقین گمشده" اثر اردشیر کامکار
بهترین خواننده بخش موسیقی ایرانی: علیرضا قربانی برای آلبوم "قطرههای باران"
بهترین آهنگساز بخش موسیقی ایرانی: هوشنگ کامکار برای آلبوم "کوچ بنفشهها"
بهترین آلبوم با کلام بخش موسیقی ایرانی: آلبوم "نه فرشتهام، نه شیطان" اثر تهمورس پورناظری و همایون شجریان
علیرضا قربانی بعد از دریافت جایزه خود گفت: اینکه امسال شاهد برگزاری جشنواره موسیقی فجر با این شرایط هستیم اتفاق مبارکی است اما نکته مهمی که حالا وجود دارد، لزوم اعتمادسازی است. باید شرایط را به گونهای پیش برد که جشنواره بتواند همه را جذب نماید و خود هنرمندان نیز جذب آن شوند.
همچنین همایون شجریان بعد از کسب باربد خود، ضمن تشکر از صحبتهای علیرضا قربانی، اینگونه سخن گفت: من آموختهام که به همه پیشکسوتان احترام بگذارم، به خصوص به پدر و مادرم. پدرم که تمام تار و پودم از اوست. اسم باربد و اختصاص یافتن جایزهای با این نام، این نوید را به اساتید موسیقی ایران میدهد که اتفاقی در حال افتادن است. آلبوم "نه فرشتهام نه شیطان" را مدیون آهنگسازی خوب تهمورس پورناظری هستم و با تصنیف چرا رفتی روی شعری از سیمین بهبهانی، مخاطبانی را پیدا کردیم که کودکان خردسال بودند. دلم میخواست اگر این کودکان، حوصلهشان سر نمیرفت، کنسرتهایم را برای آنها آزاد میگذاشتم.
هوشنگ کامکار نیز پس از دریافت جایزه خود به چند کلامی بسنده کرد. او اینچنین تصریح کرد: حقیقتاً من دوست داشتم که جوانها به جای من تشویق شوند. در جلسات دیگر هم گفتهام که دوست دارم این چنین جوایزی به جوانها برسد. امیدوارم سالهای آینده این اتفاق میسر شود.
بخش موسیقی نواحی:
بهترین آلبوم موسیقی نواحی: "شمال خراسان" اثری از سهراب محمدی
بخش موسیقی کلاسیک:
بهترین آلبوم بخش موسیقی کلاسیک: شهرداد روحانی با آلبوم "باغ ایرانی"
بهترین آهنگساز بخش موسیقی کلاسیک: امین هنرمند برای آلبوم "شکوههای بیکلام"
شهرداد روحانی پس از دریافت جایزهاش گفت: این اثر را برای پدرم ساخته بودم، اما زمانی این کار تمام شد که پدرم رضا روحانی از دنیا رفته بود. اما مطمئن هستم حالا که خودش میان ما نیست، روحش با من است.
بخش موسیقی پاپ:
بهترین آلبوم بخش موسیقی پاپ: "عشق یعنی" اثری از فریدون آسرایی و بهروز صفاریان
بهترین آهنگساز موسیقی پاپ: چارتار برای آلبوم "باران تویی"
بهترین خواننده موسیقی پاپ: محمد اصفهانی برای آلبوم "شکوه"
بهروز صفاریان پس از کسب باربد گفت: خیلی خوشحالم که موسیقی پاپ از دید مسئولان جشنواره موسیقی فجر هم جدی شد. از فرمایشات آقای جنتی هم بسیار خوشحالم و امیدوارم هر چه زودتر اتفاقات خوبی رخ دهد. همچنین فریدون آسرایی هم گفت: خوشحالم که موسیقی پاپ هم در جشنواره موسیقی فجر جایزه میگیرد. من آلبوم "عشق یعنی را به همه مردم ایران تقدیم میکنم.
محمد اصفهانی نیز که جایزه خود را از دستان سالار عقیلی دریافت کرده بود، گفت: از تمام کسانی که مرا در باز کردن راه باریکی که میان مردم باز کردهام، تشکر میکنم. از استاد ملک مسعودی، استاد علی جهاندار که ردیف را پیش او آموختم و از دو اسطوره خودم حسین خواجه امیری و محمدرضا شجریان نیز ممنونم.
بخش موسیقی تلفیقی:
بهترین آلبوم بخش موسیقی تلفیقی: ماه و ماهی اثر حجت اشرف زاده امیر و آرش بیات
بهترین آهنگساز بخش موسیقی تلفیقی: گروه دارکوب به سرپرستی همایون نصیری برای آلبوم نوکوب
حجت اشرف زاده که جایزه خود را از گلاب آدینه دریافت کرد، رو به حاضرین گفت: از مردم هنر فهم ایران که به ما اعتبار دادند متشکرم، اما جای پرویز مشکاتیان را در اینجا خالی میبینم.
همچنین در بخش ویژه ایران فرهنگی، از سهراب پورناظری و روبیک آرتزویان برای اثر "شبگردی کولی باد"، از سعید نایب محمدی برای اثر "ری تا روم" و از افشار نامور و فیروز ویسانلو برای اثر "هزار توی قفقاز" تقدیر شد. حسین فریدون دستیار ویژه رئیس جمهور و محمد باقر نوبخت سخنگوی دولت، تقدیر کنندگان از این افراد بودند.
علی مرادخانی معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از جمله دیگر سخنرانان آیین پایانی جشنواره موسیقی فجر بود.
او گفت: از سخنگوی دولت یازدهم آقای نوبخت، آقای فریدون دستیار ویژه رئیس جمهور و وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به خاطر تمام زحماتی که در این یک سال برای ما کشیدند صمیمانه قدردانی میکنم چرا که می دانم امسال، سال بسیار سختی به لحاظ امکانات و بودجه در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود اما خوشحالم که این نوید را بدهم بودجه حوزه موسیقی برای سال آینده دو برابر شده و این باعث مسرت و خوشحالی ما است که توانستیم به این توفیق دست پیدا کنیم.
وی ادامه داد: دوستان عزیز ما بر اساس قولی که رئیس جمهور محترم در دیدار با هنرمندان داد ارکسترهای سمفونیک و ملی را راه اندازی کردیم و این مدیون زحمات همه دولتمردان است. ما این امید را داریم که در برنامه آتی ارکسترها این دو مجموعه نه تنها در ایران بلکه در دنیا هم آثار خود را اجرا کنند.
معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: بنده بیش از ۱۴ سال به عنوان مدیر مرکز موسیقی وزارت ارشاد فعالیت میکردم و بیاغراق میتوانم بگویم که این جشنواره یکی از بینظیرترین جشنوارههای موسیقی فجر بوده و من تاکنون چنین کیفیت و استقبالی را مشاهده نکردهام اما در این دوره چنین فضای خوبی اتفاق افتاد. به هر ترتیب من از همه دولتمردان عزیز میخواهم که با توجه به هنرمندانی که اینگونه با بضاعت خود وارد فضا شدهاند توجه بیشتری کنند و انتظارات آنها را نیز برآورده سازند. سهراب پورناظری آهنگساز و نوازنده حرفهای تنبور و کمانچه نیز در میان مراسم اهدای جوایز به اجرای موسیقی پرداخت. او قبل از اجرای برنامهاش، با تشکر از حسین فریدون و محمدجواد نوبخت، چند کلامی از وضعیت موسیقی انتقاد کرد. پورناظری دراینباره گفت: بسیار خوشحالم که امشب با همراهی دوستان هنرمندم به اجرای برنامه میپردازم. سه سال پیش و در زمانی که دولت تدبیر و امید تازه به روی کار آمده بود، از رییسجمهور محترم خواستم که راه حوزه موسیقی را باز کند، ولی ظاهراً در این سه سال کاری از دستشان برنیامده است. اما از دست من برمیآید که اجرای امشب را به محمدرضا شجریان تقدیم کنم.
در پایان مراسم، گروه "کامکارها" به عنوان آخرین اجرا در قالب آیین اختتامیه جشنواره، به روی صحنه رفتند. این گروه قدیمی موسیقی، که فعالیتشان به بخشهای مختلفی نظیر موسیقی فارسی و کردی تقسیم میشود، در جشنواره امسال نیز اجرایی تحت عنوان "شادمانهها" داشتند. با پایان یافتن اجرای گروه "کامکارها"، پرونده سی و یکمین جشنواره موسیقی فجر نیز بسته شد.
مجید درخشانی، ارسلان کامکار، اردوان کامکار، خشایار اعتمادی، محمد اصفهانی، سهیلا پورگرامی، لوریس چکناواریان، محمد سریر، داود گنجهای، رازمیک اوحانیان، احسان عبدی پور، سهراب پورناظری، آرین کشیشی، اکبر محمدی، سیدمحمد میرزمانی و اصغر عربشاهی، ارسلان کامکار، قشنگ کامکار، صمد طالقانی، آرش پژند مقدم، فرشاد رمضانی، وارطان ساهاکیان، میلاد درخشانی، فریدون خشنود، حمید حامی، کیخسرو پورناظری، علیرضا قربانی، محمود عزیزی، محسن علی اکبری، امید حاجیلی، بیژن بیژنی، آرش بیات، پروین بهمنی، وصال عربزاده، داریوش پیرنیاکان، بهرام جمالی، فرزاد طالبی، فرمان فتحعلیان، مجید لطیفی سرشت، بیژن کامکار، نجمه تجدد، هانا کامکار، علی تفرشی، رافائل میناسکانیان، حسین رضایینیا، کامبیز گنجهای، تورج شعبانخانی، حسین مهرجردی، عبدالحسین مختاباد، همایون نصیری، شهرداد روحانی، میلاد کیایی، حجت اشرف زاده، رضا شایسته، مجید لطیفی سرشت، هوشنگ کامکار، اردوان کامکار، پشنگ کامکار، نیما دهقان، گلاب آدینه، نادر مشایخی، پدرام کشتکار، فریدون اسرایی، ژیوار شیخ الاسلامی، شروین مهاجر، نصرالله ناصح پور، اردشیر کامکار، مظفر شفیعی، محمدرضا چراغعلی، جاوید مجلسی، هنگامه اخوان، آزاد میرزاپور، علی پژوهشگر، رضا مهدوی، حسن ریاحی، محمد سعید شریفیان، علی اکبر مرادی و فرهاد اصلانی از جمله چهرههای سرشناسی بودند که برای شرکت در مراسم اختتامیه در تالار وحدت حضور یافتند. سی و یکمین جشنواره موسیقی فجر به ریاست حمیدرضا نوربخش و دبیری حسن ریاحی، از 21 تا 30 بهمنماه به مدت 10 شب ادامه داشت. در این جشنواره 63 گروه در چندین سالن بزرگ تهران به روی صحنه رفتند. لغو غیرمنتظره سه کنسرت از جمله اتفاقات ناخوشایند این جشنواره بود، اما اجراهای دیگر بدون مشکل برگزار شدند. یکی از نکات متمایز جشنواره امسال در مقایسه با ادوار گذشته، اضافه شدن بخش موسیقی تلفیقی به کنسرتهای جشنواره بود.
مینا آتشی