سرویس معماری هنرآنلاین: پروژه بهسازی و ساماندهی در قالب نورپردازی جداره شهری نخستین بنای مجلس شورای ملی در حالی صورت میگیرد که این بنا به دلیل ارزش تاریخی، موقعیت استراتژیک و نیز ارزش آن به عنوان بخشی از میراث ملی و خاطره جمعی ساکنان شهر تهران چندین بار تغییر و اصلاح شده است.
بنا بر این گزارش، طرح کنونی پس از بررسیهای گوناگون فنی و تخصصی، به دلیل سازگاری هرچه بیشتر با بستر طرح و نیز ایجاد کمترین تغییرات در محیط و همچنین آسیب نرسیدن به بدنه اصلی بنا مورد تأیید و اجرا قرار گرفته است.
در این طرح استفاده از پروژکتورهای فنی مخصوصی که قابلیت پرتاب نور بالا به شکل مایل هستند مورد استفاده قرار گرفته است. این منابع نوری علاوه بر قابلیت روشن سازی سطوح مختلف جداره شهری مجلس شورای ملی به واسطه نورمایل خود هیچ گونه چشم زدگی را برای عابران و رانندگان به وجود نمیآورد.
پنج دوره سرنوشت ساز نهاد مشروطیت
مجلس شورای ملی در جریان جنبش مشروطه و بر پایه اولین قانون اساسی ایران تشکیل شد. در دورانهای آغازین مجلس، به احترام فرمان مشروطیت مظفرالدینشاه به مجلس شورای ملی ایران «دارالظفر» نیز میگفتند.
نخستین جلسه دوره اول مجلس شورای ملی در ۱۸ شعبان ۱۳۲۴ (برابر با ۱۴ میزان (مهر) ۱۲۸۵ و برابر با ۷ اکتبر ۱۹۰۶ در کاخ گلستان و در حضور مظفرالدین شاه قاجار گشایش یافت و پس از آن خانهای واقع در میدان بهارستان (جنب مسجد و مدرسه سپهسالار) به تشکیل جلسات مجلس شورای ملی اختصاص یافت که تا انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ ش بیشتر جلسات در همان جا تشکیل میشد.
این بنا توسط میرزا مهدی خان شقاقی برای میرزا حسین خان سپهسالار مشیرالدوله (صدراعظم معروف دوره ناصری) بنا شده بود که پس از مرگ مشیرالدوله تا قبل از آغاز به کار مجلس غلامعلی خان ملیجک و همسرش اخترالدوله (دختر ناصرالدین شاه) در آن میزیستند.
تصویری از نخستین نمایندگان و ورودی مجلس
محوطه و ساختمان مجلس از ابتدا تا امروز در مجموع پنج دوره و تحول را از سر گذرانیده است.
دورۀ اول؛ از ساخت بنا تا صدور فرمان مشروطیت که در سال 1296 ق به پایان رسید و پس از مرگ سپهسالار در سال ۱۲۹۸ ق در اختیار ناصرالدین شاه قرار گرفت. تنها بنایی که در این دوره به ساختمان اضافه شد. بنای سر در اولیه مجلس بود که توسط معمار فرانسوی ساخته شد و در سال ۱۳۱۳ ق تخریب شد.
دورۀ دوم؛ از آغاز دورة مشروطیت تا نخستین آتش سوزی در سال ۱۳۰۳ خ در غرب بنای اصلی بر روی حمام قدیمی. در این دوره، ساختمان جدیدی به فراخور نیازهای مجلس توسط جعفر خان معمار باشی ساخته شد. معماری ساختمان جدید با سایر قسمتهای آن متفاوت بود و به تبعیت از معماری آن روز تهران و به تقلید از معماری اروپا بنایی آجری با تزیینات بسیار مفصل بود.
دورۀ سوم؛ از آتش سوزی تا پایان دورۀ رضا شاه. سال ۱۳۱۰ خ مقدمات تغییراتی شد که بعدها به کلی چهره مجلس را عوض کرد. مهمترین تغییرات این دوره تعویض نمای مجلس بود. که این کار از سرسرای ورودی و اتاق جلسات عموم خصوصی آغاز شد و نمایی ستون¬دار به شیوة معماری اروپایی و به تقلید از مجلس فرانسه بنا گردید. تقریباً دو سال بعد از این نمای شمالی ساختمان توسط یک معمار ایرانی به نام استاد حسن طاهر زاده طراحی میشود که این نما متأثر از معماری دوره هخامنشی است. در 5 فروردین ماه ۱۳۱۳ خ سر در اولیه باغ بهارستان تعویض گردید و سر در کنونی جایگزینش شد. ساخت نمای شمالی نیز دوسال بعد اتفاق افتاد.
صحن مجلس در دورههای نخست
دورة چهارم؛ از آغاز دورة پهلوی دوم تا انقلاب اسلامی. مهمترین نکته ای که در این دوره بوده ساخته شدن بنایی در شمال بنای قدیمی است که از چند سال قبل از انقلاب، ساختمان فعلی عملاً متروک گردید و تنها بعضی جلسات اصلی مجلس در این ساختمان بر گزار میگردید. پس از به ریاست رسیدن ریاضی در سال 1344 یک دورة مهم از ساخت و ساز تخریبی و مرمت و الحاق آغاز میگردد. که این تغییرات شامل تخریب بخشی از ساختمان، تعویض و تغییرات عمده در نمای جنوبی و اضافه شدن حجم بسیار بزرگی از تزیینات به ساختمان بود.
دورة پنجم؛ پس از انقلاب اسلامی. بعد از سال ۱۳۵۷ خ، بنا برای مدت زیادی نیمه متروک ماند. مهمترین آسیب وارده به بنا، همان متروک بودن و عدم توجه و نگهداری آن بوده است. در این دوره از اقداماتی جزیی مانند لوله کشیهای موضعی یا بتن کردن کف حمام یا گچ کردن بخشی ازبدنه های حمام میتوان نام برد. و بعدها ساختمان مجلس شورای ملی به مجلس شورای اسلامی واگذار گردید. در اسفند ۱۳۶۶ خ در جریان حملۀ موشکی عراق به تهران، موشکی در نزدیکی مجلس (دقیقاً در انتهای بن بست اصناف و محل فعلی اتحادیۀ صنف قهوه خانه داران تهران) به زمین اصابت کرد که لرزه آن موجب فرو ریختن سقف سرسرای ورودی شد. در تاریخ ۱۵ آذر ماه سال ۱۳۷۳ به دلیل عدم توجه، ساختمان دچار آتش سوزی شد وخسارات سنگینی به بار آورد. در سال ۱۳۷۴ توسط گروه مهندسین مشاور باوند مورد مرمت قرار گرفت و کاربریهای مانند ایجاد فضاهای برای نمایشگاه، پذیرایی از بازدید کنندگان و مهمانان رسمی رییس مجلس، برپایی اجتماعات و بخش اداری برای نظارت بر این فعالیتها در برنامه کار قرار گرفت.