سرویس تجسمی هنرآنلاین: هشتمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر از روز جمعه 9 بهمنماه در موسسه صبا به طور رسمی آغاز به کار کرد. در این دوره از جشنواره علاوه بر این که هنرمندان در بخش رقابتی حضور گستردهای دارند، هنرمندان پیشکسوت نیز حضور پرشوری را رقم زدهانند. با توجه به اینکه رویکرد جشنواره به سمت هنرهای معاصر است، دیوار میان هنرهای تجسمی از میان برداشته شد. در واقع جشنواره هنرهای تجسمی فجر 95 با سالهای گذشته تفاوت عمدهای دارد و در این دوره شاهد حضور آثار هنرمندان جوان و پیشکسوت در کنار هم هستیم، آثاری که اغلب به هنرهای معاصر میپردازد. در کنار بخشهای مختلف جشنواره امسال و حضور گسترده هنرمندان، پروژههایی از سوی اعضای شورای هنری که وظیفه سیاستگذاری و راهبردی این دوره از جشنواره را برعهده داشتند ارائه شده است تا هنرمندان جوان را بیش از پیش با نگاه جشنواره تجسمی فجر آشنا کند. آثاری که از دیدگاه اعضای این شورا باید در قالبی نو و مدرن میگنجید تا حرفی تازه برای گفتن داشته باشد. کاریکاتوری به وسعت تمامی مخاطبان
بهمن عبدی هنرمند کاریکاتوریست و یکی از اعضای شورای هنری آثار درباره اثر خود در جشنواره تجسمی فجر گفت: برای این پروژه من با دوستان کاریکاتوریستم صحبت کردم و طرحهایی ارائه دادم، قرار بر این شد تا طرحهایمان را ارائه کنیم تا توسط شورا تایید شود. از آنجایی که محل موسسه صبا کوچک است، بهتر دیدیم هر بخش یکجا متمرکز باشد و بتوانیم آثار را در همانجا به نمایش بگذاریم. در این طرح نیز از یک ویدئو پروجشکن استفاده کردم و چند توپ شیشهای، که روی یکی از آنها عکس آثار آرتیستها میافتد، روی دیگری عکس مخاطبی که در مقابل دوربین تعبیه شده میایستد، میافتد و دیگری عکس خودم است. وی ادامه داد: ما میخواستیم این تصاویر از صبح تا شب لوپ شوند که میسر نبود. بنابراین از طریق ویدئو پلیر این کار را انجام میدهیم. همانطور که گفتم یک دوربین هم داریم که مخاطب وقتی در مقابل آن میایستد تصویرش به صورت کاریکاتور روی یکی از گویها میافتد. برای این کار نیز میخواستیم از یکسری نرم افزارهای کامپیوتری استفاده کنیم تا چهرهها دفرمه شود، که متاسفانه به دلیل نبود امکانات، شرایط فراهم نشد. اما به نظرم به همین شکل هم خوب است و باعث خنده و نشاط میشود و برای خودم هم این میزان استقبال از این اثر حیرتانگیز است. این هنرمند کاریکاتوریست درباره استفاده از آثار موضوعی و پرتره در این اثر بیان کرد: نمیتوانستیم موضوعی کار کنیم، چراکه آثار موضوعی نیاز به فکر کردن و دیدن دارد و اینجا محل عرضه نبود. در نتیجه از پرتره استفاده کردیم و از هنرمندانی که در این عرصه فعالیت میکنند، کمک گرفتیم. از سوی دیگر اگر میخواستیم، اصل پرترهها را استفاه کنیم برایمان هزینه در برداشت، بنابراین از هنرمندان خواستیم تا آثارشان را به این شکل در اختیار ما بگذارند. در مجموع در این پروژه حدود 80 پرتره به نمایش در میآید. سعی کردم از هنرمندان شهرستانی و تهرانی که در این زمینه با قدرت کار میکنند دعوت کنم و در سیستمی که تعبیه کردیم آثارشان را به نمایش بگذاریم. از سوی دیگر یکسری از کارهای خودم را هم گذاشتم تا تنوعی روی خود پرترهها هم باشد. عبدی با اشاره به این که هدف جشنواره تجسمی امسال نوگرایی است اظهار کرد: ایده اصلی برای فجر امسال نوگرایی بود، این در حالی است که در آثار هیچ یک از هنرهای تجسمی مانند نقاشی، تصویرگری، خوشنویسی یا ... نوگرایی وجود ندارد. به قول یکی از دوستان ما با این جشنواره رنسانسی در کاریکاتور یا هنرهای دیگر ایجاد نمیکنیم که نیازمند تغییر باشد. در واقع دراین دوره از جشنواره به نوعی چیدمان و هنر جدید پررنگتر بود اما چیز جدیدی برای ارائه وجود نداشت. وی درباره کیفیت آثار به نمایش درآمده در جشنواره نیز گفت: با توجه به زمان اندک و فراخوانی که نقاط مبهم بسیاری داشت، کارهای خوبی ارائه شد. سال به سال نیز سختگیریها بیشتر میشود و اشکالی هم ندارد، چرا که جشنوارههای زیادی داریم که در طی سال برگزار میشوند و بهتر است جشنواره فجر با رنگ و بوی دیگری حرکت کند. قطعا این دوره ایراداتی دارد ولی سعی میکنیم آنها را برطرف کنیم. باز هم میگویم نسبت به جشنوارههای سابق، فجر این دوره بینظیر است و کل جشنواره با ایدهها و تلاش دوستان، خوب بوده است. هر چیز جدیدی یکسری اشکالات دارد، اما نسبت به جشنوارههای سابق فجر این دوره بینظیر است و نسبت به جشنوارههای دیگری هم که در عرصه هنرهای تجسمی برگزار میشود یک سروگردن بالاتر رفته است و چندین سال دیگر قطعا بهتر از این هم میشود.
نمایشگاه جشنواره به کمال رسیده است مهنوش مشیری دیگر هنرمندی است که در جشنواره هنرهای تجسمی امسال حضور دارد. او نیز از اعضای شورای هنری است و با 3 اثر هنری در بخش نمایشگاهی حضور یافته است. مشیری درباره آثار خود میگوید: یکی از آثارم سفرنامه تصویری است مربوط به هندوستان، که تمام جزئیات این سفر به جای این که یادداشت شود، نقاشی شده است. عنوان این اثر "هند جگرخوار مرا" است، برگرفته از شعری از مولانا که میگوید: یارمرا، غار مرا، هندجگرخوار مرا... و با قهوه و طلا روی بوم کار شده است. تابلوی بعدی من از یکی از مصرعهای دیگر مولوی است که سیاه و سفید کار شده است. "من ماهیم نهنگ عمانم آرزوست" در این تابلو نیز نهنگ بزرگی را کشیدم که از تور بیرون آمده در حالیکه همه در آن تور اسیر شدهاند. متریال این اثر نیز اکرلیک روی بوم است. وی ادامه داد: تابلوی آخرم نیز نقاشی پشت شیشه است، البته این اثر یک چیدمان است. چرا که در نقاشی پشت شیشه از داستان شیرین و فرهاد استفاده کردم و یکی از اشعار نظامی گنجوی که قدیمی است. این نقاشی را من شکستم و با اثر دیگری به نام " آب تنی شیرین" یک کانسپت ایجاد کردم. این نقاشیها را روی سنگهای واقعی که از کوه ریخته است، گذاشتم. در این اثر روی صورت شیرین یک آیینه است و وقتی مخاطب به آن نگاه میکند صورت خود را به جای صورت شیرین در آیینه میبیند. این اثر نیز" آب تنی شیرین و شکست تیشه فرهاد " نام دارد که اشاره به دو داستان خسرو و شیرین و فرهاد و شیرین دارد. از آنجا که شیرین با خسرو ازدواج کرد و فرهاد فقط به کوه تیشه زد و تمام تلاشش برای رسیدن به عشق شیرین، بیحاصل ماند گویی تیشهاش شکسته است و شکست آیینه نیز بر همین مبناست. این اثر ترکیبی از کار خودم و برادرزادهام روناک مشیری است که او نیز نقاشی میکند. این هنرمند تصویرساز درباره آثار به نمایش درآمده در هشتمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر بیان کرد: اهمیت این جشنواره در این است که دیوارها برداشته شد و آثار هنرمندان از پیر و جوان همه با هم جمع شدند و یک نمایشگاه مستقل را بوجود آوردند. آنچه که ما در داوریها دیدیم یک ترکیببندی عالی است. البته هیچ چیزی بینقص نیست و قطعا این نمایشگاه نیز کم و کاستیهایی دارد، اما شاداب است به این دلیل که همه در کنار هم قرار گرفتهاند و یک شور و هیجان خاصی ایجاد شده است. استدلال من این است که امسال نمایشگاه به کمال رسیده است و چیدمان خیلی خوبی دارد. به نوعی میتوان گفت موسسه صبا یک جلوه تازهای به خود گرفت.
مشیری درباره غرفه تصویرگری اظهار کرد: غرفهای که خود من در بخش تصویرگری مدیریتش کردم به نوعی فشردهای از کلیت نمایشگاه است. در واقع من در این بخش از گرافیست، تصویرگر، نقاش، فیلمساز، عکاس، معمار و... آثاری را جمع آوری کردم. گویی قطرهای از اتفاق کلی که در صبا وجود دارد، دراین بخش هم رقم خورده است. وی ادامه داد: ما تمام دیوارها را برداشتیم و همه هنرها تشکیل یک واحد را دادند، که در این غرفه به شکل مینیاتوری رخ داه است. دیدن این نمونه، عکس کوچکی از کل صباست. مشیری درباره کیفیت آثار و ماهیت جشنواره تجسمی فجر نیز گفت: جشنواره آنقدر دراین دوره تجسمی است که بیشتر از هر موضوعی میشود آن را دید. همانطور که از نامش مشخص است، دنیا پر از هنرهای گوناگون است و هنر پر از صور گوناگون و معنای گوناگون؛ این برداشت برعهده خود بیننده است و هر بیننده با یک دانشی مقوله هنر را تصویر میکند و از آن برداشت خود را دارد.
فجر تنها 3 درصد از بضاعت هنر کشور است
جمشید حقیقت شناس دبیر هنری و عضو شورای هنری جشنواره هنرهای تجسمی فجر نیز که با یک اثر در نمایشگاه حضور دارد، درباره نمایشگاه گفت: این نمایشگاه 3 درصد از بضاعت هنری کشور ماست. بضاعت هنری ما بیش از این است. متاسفانه هنرمندان در دورههای گذشته با جشنواره هنرهای تجسمی فجر آشتی نبودند و پیشنهادمان این بود که طی یک پروسه ملی این آشتی ایجاد شود تا بتوانیم جشنواره را تبدیل به یک جشن هنری کنیم. به همین دلیل ما امسال در جشنواره هنرهای تجسمی فجر دیوار بین هنرها را برداشتیم و با وجود این که بسیاری از اساتید حضور ندارند، اما توانستیم آثار خوبی را به نمایش بگذاریم. ای کاش میتوانستیم یک ساختمان 30 طبقه داشته باشیم تا تمام آثار را جمع کنیم و یک نمایش عظیم از پتانسیل هنری کشور به نمایش بگذاریم. وی درباره تنها اثر خود که در این نمایشگاه دارد بیان کرد: اثر من در واقع یک عکس دسته جمعی است که در سال 63 در آتلیهام گرفته شده است. در این عکس دوستانی چون احمد وکیلی، کریم نصر، عباس مختار، پری بیانی، عطیه مرکزی، بابک گروسی، لیلی درخشانی و... حضور دارند. در واقع این عکس به همراه تعدادی عکس دیگر مروری بود بر دو دهه 40 و 50 که مربوط به ورود هنر ایران به دنیای مدرنیته است و دهه 60 و 70 که آثار هنرمندانی که در این دو دهه حضور دارند به نمایش درآمده است. حقیقت شناس با اشاره به جشنواره امسال گفت: ما تنها یک قدم برداشتیم و این قدم دور از انتظار هنرمندان و مردم بود، چرا که جشنواره همواره برای همه یک موضوع تکراری بود و ما آن را تبدیل به یک نمایش واقعی کردیم. جشنواره یک نمایشگاه بزرگ از آثار هنری است و همه هنرها تبدیل به یک ظرف بزرگ شدهاند و درکنار هم آثار به نمایش درآمدهاند. این هنرمند نقاش اظهار کرد: سالهای پیش جشنواره تنها به یک افتتاحیه و اختتامیه خلاصه میشد و در سراسر زمان برگزاری آن شاهد هیچ اتفاقی نبودیم، اما امسال برای تمام روزها ما برنامه داریم و هر روز بازدید کنندگانی در صبا حضور دارند و جشنواره تجسمی فجر باعث شد تا دست اندرکاران نیز متوجه این تغییرات و نیاز به آن شدند، امسال با توجه به این که جشنواره دولتی است اما نگاه دولتی در آن وجود ندارد و بیش از هرچیز تلاش کردیم نوع نگاه هنرمندان در آن دخیل باشد. نمایشگاه این رویداد هنری که در برگیرنده آثار سه نسل از هنرمندان ایران است؛ علاوه بر نمایش آثاری از هنرمندان مختلف همچون علی اکبر صنعتی، سهراب سپهری، آیدین آغداشلو، محمد احصایی، پرویز کلانتری، بهمن محصص، مسعود عربشاهی، غلامحسین نامی، فرشید مثقالی، محمد ابراهیم جعفری، قباد شیوا، فرح اصولی، مهدی حسینی، مصطفی گودرزی، محمدعلی بنی اسدی، ناصر پلنگی و... ؛ برخی از اسناد و عکسهای هنرمندان این چهار دهه را در قالب یک چیدمان هنری به نمایش گذاشته است. لازم به یادآوری است؛ هشتمین جشنواره بینالمللی هنرهای تجسمی فجر در این دوره با رویکرد هنر معاصر برپا شده است و تا 17 اسفندماه در موسسه فرهنگی هنری صبا میزبان علاقمندان است. هشتمین جشنواره بینالمللی تجسمی فجر به همت مرکز هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به دبیرکلی مجتبی آقایی در موسسه فرهنگی و هنری صبا برگزار میشود.