سرویس تئاتر هنرآنلاین: اصغر دشتی کارگردان نوجو و نوگرایی است که سبک کاری خودش را دارد و فرم و روایت اجرای کارهایش همیشه برای مخاطب جذاب بوده است و اغلب آثار او با اقبال مخاطبان مواجه شده است. دشتی در برخی از نمایشهایش به سراغ شخصیتهای جذاب ادبیات کلاسیک و عامیانه ایران و بینالملل (ملانصرالدین و یا دن کیشوت) رفته و یا به سراغ متنهای نام آشنایی نویسندگان درجه یکی مثل "ننه دلاور" برتولت برشت رفته است. دشتی بعد مدتی فترت و دوری از اجرای نمایش به دلایل مختلف، اواسط سال جاری با اجرای نمایش "متاستاز" حضور مجددش را اعلام کرد و در یک پروسه طولانی مدت نمایشش را در اغلب تماشاخانههای تهران روی صحنه آورده است و در آخرین آوردگاه در آخرین شب سی و چهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر در تالار مولوی به صحنه رفت.
بشر معاصر درگیر چالشهای زیادی است. گسترش زندگی صنعتی بیمارهای جدیدی را برای بشر امروزی به ارمغان آورده است. سرطان یکی از بیماریهای مدرن این یک صد ساله اخیر است. البته در تمام تاریخ بشر بیماریهای فراگیر و لاعلاج عامل مرگ انسانها بوده، طاعون قرون وسطی، تیفوس و وبا و... در همین کشور خودمان حول و حوش جنگ جهانی اول نمونههای مشهوری هستند. گویی بیماری و انسان با هم در طول تاریخ عجین هستند و مرگ مثل فرشته داس به دست فیلم "مهر هفتم" مشول شطرنج بازی با بشر است.
در اغلب کارهای دشتی نگاه فانتزی توام با لوندیهای خاصش به شخصیتپردازی و خلق موقعیت در صحنه دیده میشود. اما با توجه به مضمون نمایش "متاستاز" نگاه تلخ دشتی نمایشش را از سایر آثارش متمایز میکند. گویی دشتی به شدت تحت تاثیر تلخی محیط پیرامونش قرار گرفته است.
نمایش "متاساز" نمونه یک کار موفق تئاتر مستند است. دو بازیگر اصلی نمایش به واسطه تجربههای شخصیشان در مواجه با مرگ عزیزانشان در نمایش بازی میکنند و سایر بازیگران هم دوستان نزدیک این بازیگران هستند و با این پدیده درگیر هستند. حضور خانوادههایی که عزیزی را به تازگی بر اثر سرطان از دست دادهاند در بخش انتهایی نمایش که رو به تماشاگر از تجربه مواجه مرگ عزیزانشان صحبت میکنند این مستند بودن تئاتر را تشدید میکند. کما اینکه در آخرین اجرای نمایش در تالار مولوی خانواده زندهیاد مرتضی ندایی مستندساز فقید خیلی تاثیرگذار از مواجهشان با مرگ عزیزانشان حرف میزنند. به نظرم این بخش یکی از خلاقانهترین صحنههای اجرای این نمایش است.
عنصر رقص در فرهنگ مشرق زمین، معانی چند وجهی در ستایش مرگ و زندگی دارد. استفاده از رقص مقدس و آئینی هندوان بهار تاناتیام در جایجای نمایش "متاستاز" در حقیق یک مفر و پاساژی است که مخاطب دمی از فضای غم بار و تراژیک نمایش فاصله میگیرد. رقصی که فلسفه وجودیش نزدیک بودن مرگ و زندگی و جاوادنگی است.
شیوه کارگردانی، طراحی حرکت بازیگران، دیالوگها و نوع بازی بازیگران نمایش به شدت در مخاطب اثرگذار است و خیلی از تماشاگران نمایش که شاید عزیزی بر اثر این بیماری مهلک از دست دادهاند در حین دیدن اجرا اشک از چشمانشان سرازیر میشود. برای خیلیهای دیگر یک تلنگری است که مرگ در نزدیکی همه ماها است و شاید صبحی از خواب بلند شویم و متوجه شویم ما هم درگیر چنین بیماری هولناک و نحسی هستیم و شاید بعد از خاتمه اجرا با پیادهروی تا در خانهشان تصمیم به تجدید نظر در نحو زیستشان انجام دهند. مرگی که سوای درد جانکاهش برای بیمار، درد جانکاهتری برای اطرافیان بیمار در پی دارد. دردی که شاید در برخی از اوقات به خاطر وابستگی شدید عاطفی از درد خود بیمار جانکاهتر است.
موسیقی فرشاد فزونی و تم جذابش تلخی و دردی که شخصیتهای نمایش میکشند را به درستی همراهی میکند.
دیدن نمایش "متاستاز" در شب سرد زمستانی میتواند همه ماها را به فکر فرو ببرد که در نحو و نوع زیستمان تجدید نظرکنیم و با عزیزانمان مهربانتر باشیم و جمله معروف و تکراری دنیا پشیزی نمیارزد را به خاطر بیاوریم. شاید فردا برای جبران مافات دیر باشد.
پی نویس: تیتر نمایش یکی از دیالوگهای بازیگران نمایش است.
احمد محمد اسماعیلی