سرویس تجسمی هنرآنلاین: مجموعه‌داری همواره یکی از کارهای لذت‌بخش و درعین حال سخت و طاقت‌فرسا است. بسیاری از افراد علاقمند در تلاش هستند تا بتوانند آنچه را که بدان علاقمند هستند جمع‌‍آوری کنند و حتی به ریشه‌های تاریخی آن برسند. این روزها انجمن مجموعه‌داران ایران به همت منوچهر لطفی در تلاش است تا بتواند مجموعه‌داران ایرانی را شناسایی کرده و از آن گمنامی که دارند، بیرون آورده و آنچه را که سال‌ها به جمع آوری پرداخته‌اند در معرض دید عموم قرار دهند. لطفی که تاکنون به همت اعضای انجمن مجموعه‌داران توانسته‌اند 70 موزه شخصی از میان آثار مجموعه‌داران راه‌اندازی کنند معتقد است: ایران پتانسیل این را دارد که 400 موزه شخصی به همین شکل داشته باشد، اما متاسفانه کار شناسایی افراد و تاسیس این موزه‌ها همه به صورت شخصی انجام می‌شود و سازمان میراث فرهنگی به عنوان متولی اصلی هیچگونه همکاری تاکنون با ما نداشته است. با این مدیر با سابقه که خود از مجموعه‌داران به نام ایران است به گفت‌وگو نشستیم.

به عنوان اولین سوال می‌خواهیم ابتدا کمی با خود شما آشنا شویم؛ چگونه شد که به سمت مجموعه‌داری آمدید؟

من متخصص مهندسی فضای سبز از دانشگاه تهران و سال‌ها در بخش معماری منظره و لایتینگ شهرداری و نورپردازی شهرها، فعالیت دارم و از نمونه کارهای من در تهران در ساختمان‌های بلند، به نورپردازی میدان آزادی می‌توان اشاره کرد. تقریبا کار من در رابطه با هنر و زیباسازی شهری است. فعالیت مجموعه‌داری را من از دوران کودکی با جمع‌آوری تمبر آغاز کردم. از همان زمان علاقه‌مند به آرشیو داری شدم، از آنجایی که در استان فارس واقع در شهرستان فسا زندگی می‌کردیم، در دوران راهنمایی مقاله‌ای در مورد نفت نوشتم و به خاطر آن رتبه استانی دریافت کردم، در واقع از همان زمان همیشه یک حس کنجکاوی نسبت به اسناد و تاریخ داشتم به همین خاطر حدود 30- 40 سال است که اسناد تاریخی، نامه‌ها و مکاتبات و همین‌طور اسناد و قولنامه‌ها، صلح نامه‌ها و احکام و نامه‌های تجاری و غیره را جمع‌آوری کردم. علاوه بر این مجموعه بسیار زیبایی از تنگ‌ها و شیشه‌های ایران را جمع کردم و حتی تعدادی از این شیشه‌ها و تنگ‌ها که معدوم شده‌اند را از خارج از کشور خریداری کردم و به ایران آوردم. هم زمان مجموعه بسیار خوبی از اشیای قدیمی در زمینه ابزار مهندسی، درودگری، آهنگری و فلزکاری را که بسیار گران قیمت هم هستند از سراسر ایران جمع‌آوری کردم. یک مجموعه دیگر هم در زمینه لایتینگ و نورپردازی دارم که چیزی حدود سیصد تا چهارصد نوع از پروژکتورهای مختلف از دوران مختلف است.

در واقع قبل از اینکه دولت‌مردان ایرانی طی دوران مختلف به این فکر برسند که باید موزه داشته باشیم، ما اشخاص علاقه‌مندی را در طول تاریخ داشتیم که بایک ذوق ذاتی و علاقه‌های اکتسابی و یا شاید آگاهی‌هایی که در مسافرت‌هایشان پیدا می‌کردند، علاقمند به آثار هنری و فرهنگی شدند. چیزی حدود 60-70 سال قبل از اینکه موزه ایران باستان ما در آشتیان تاسیس شود، موزه خصوصی داشتیم که توسط میرزا محمود آشتیانی ملقب به میرزا محمود قره با جمع‌آوری اشیای آنتیک اقدام به تاسیس این موزه کرد که متاسفانه امروز از آن موزه فقط یک سر دربرجای مانده است. روایت است که مستوفی الممالک در حدود 90 سال پیش هزار ساعت نفیس داشته و ما اگر سرنوشت آن ساعت‌ها را می‌دانستیم امروز می‌توانستیم یک موزه ساعت بی‌نظیر در دنیا داشته باشیم که متاسفانه چیزی از آن باقی نمانده است. به هر حال بانمونه‌هایی از این نوع خبرها در طول تاریخ صدو پنجاه سال اخیر کشورمان بسیار سرو کار داریم. چه شد که به فکر تاسیس انجمن مجموعه داران افتادید؟

متاسفانه دولت‌ها در طی این یک قرن حرکت اساسی در بخش خصوصی نداشته‌اند و توجه کافی به این موضوع نکردند و همیشه موسسات دولتی به فکر تاسیس موزه‌های دولتی با یک سری آثار تاریخی هستند در صورتی که آثار هنری ما در سیصد سال اخیر آثار بسیار بی‌نظیری در دنیاست که بعضا دستخوش خارج شدن و معدوم شدن از کشور شدند اگر زمینه‌هایی برای شناسایی، حمایت و ساماندهی این مجموعه‌داران به عمل می‌آمد، شاید سرنوشت این اشیا نیز به نوعی دیگر بود و در کشور خودمان ماندگار می‌شد، البته ما اعتقاد نداریم که هنرهای معاصر ما در ایران بمانند یکی از افتخارات ما این است که بتوانیم آثار گذشته‌مان را در نمایشگاه‌ها نشان بدهیم تا از کشورهای دیگر علاقه‌مندانی پیدا شوند که آثار هنرهای معاصر ما را خریداری کنند و به نوعی هنرمندان عزیزی که در قید حیات هستند بتوانند از صادرات این آثار بهره‌ای ببرند. به هر حال این دغدغه ما به عنوان مجموعه‌دار بود و دوستانی که سال‌های سال بخش عمده‌ای از زندگی خود را صرف گردآوری این آثار کرده‌اند و با تلاش و کوشش و بدون هیچ انگیزه و چشم داشت مالی اقدام به جمع‌آوری این آثار کرده‌اند. نهایتا در سال ۱۳۸۴ قانون مجموعه‌داری با همه نواقص به تصویب رسید. متاسفانه هیچ اراده محکمی در جهت اجرای این قانون در این 10-12 سال پیش نیامد و دولت‌ها آمدند و تنها حرف‌هایی عنوان شد، ولی دستورالعمل اجرایی این قانون را میراث فرهنگی به مرحله عمل نرساند و این باعث شد که ما عده‌ای از مجموعه‌دارن را کنار هم جمع کنیم چرا که یک دغدغه اجتماعی داشتیم و این دغدغه شخصی نبود. بنابراین مجموعه‌داران علاقه‌مند و فهیم را شناسایی کردیم و تشویق‌شان کردیم به تاسیس یک انجمن؛ البته چندین سال هم تاسیس این موسسه به طول انجامید و با توجه به مقررات و مشکلاتی که در سال‌های گذشته وجود داشت، بالاخره توانستیم این انجمن را به ثبت وزارت کشور رسانده و به عنوان یک NGO و سازمان مردم نهاد شروع به فعالیت کنیم. دقیقا چه سالی موفق به دریافت مجوز شدید؟

در سال ۱۳۹۱ مجوز وزارت کشور را گرفتیم و در سال ۱۳۹۲ در اداره ثبت این انجمن به ثبت رسید. و دراین انجمنی که شما تشکیل داده‌اید قرار است چه کارها و خدماتی ارائه دهید؟

مهمترین هدف ما شناسایی مجموعه‌داران است. هیچ موسسه و یا هیچ اداره‌ای تاکنون تصمیم و اراده قوی و همتی نداشته است که این عزیزان را شناسایی کند و این کار عظیم، پر زحمت و پر هزینه بر عهده انجمن ما قرار گرفته است و تا امروز موفق شدیم ۱۵۰۰ مجموعه‌دار را با هزینه‌های شخصی خود شناسایی کنیم، البته متاسفانه در امر شناسایی این مجموعه‌داران کمتر سازمان، اداره و یا وزارتخانه‌ای به ما کمک کردند و علیرغم مکاتبات بسیار زیادی که بنده با سازمان میراث فرهنگی داشتم، متاسفانه به دلیل نبود اطلاعات کافی، این عزیزان به عنوان مسئول هیچگونه مسئولیتی در جهت شناسایی این عزیزان احساس نمی‌کنند. بنابراین شناسایی صفر تا صد این عزیزان بر عهده انجمن ما قرار گرفت و هنوز هم ادامه دارد. ما احساس می‌کنیم مجموعه‌داران بسیاری هستند که هنوز شناسایی نشده‌اند، ضمن این که عده‌ای از این دوستان نیز به علت عدم احساس امنیت همکاری نمی‌کنند. به واسطه نبود قوانینی که در کنار آن بتوانند به راحتی فعالیت کنند و گاهی اینها دچار تردید هستند که آیا ظاهر بشوند یا خیر و گاهی اوقات به خاطر عدم امنیت از دست سارقین نمی‌توانند ظاهر شوند.

فرمودید که ۱۵۰۰ مجموعه‌دار را در رشته‌های مختلف شناسایی کرده‌اید، قبل از اینکه در ادامه توضیح بدهید که در انجمن چه خدمات و فعالیتی‌هایی قرار است انجام شود، راه‌های شناسایی این مجموعه داران به چه صورت بوده است و از چه طریقی آنها را شناسایی می‌کنید؟

متاسفانه سینه به سینه و با جستجو و گاهی اوقات تلفنی و یا از طریق اینترنت؛ گاهی اوقات نیز در نمایشگاه‌ها و ارتباط با سازمان‌ها و وجود کتاب‌هایی که منتشر شده، تمام این‌ها دست به دست هم داده است تا ما بتوانیم این افراد را شناسایی کنیم. در تمام استان‌ها مجموعه ما در حال شکل‌گیری است، اغلب استان‌ها همدیگر را شناسایی کرده‌اند و در سال‌های اخیر با اطلاعاتی که از اینترنت و فضاهای مجازی داشته‌ایم توانستیم شناسایی این افراد را به سرعت انجام دهیم. تاکنون توانستیم از حدود سیصد نفر از این افراد تاریخ شفاهی دریافت کنیم، چرا که به هر حال شناسایی و شناخت این مجموعه‌داران هدف اولیه انجمن ما بوده است. دومین هدف ما سازماندهی این افراد بود. تحقیقاتی که ما در ایران داشتیم متوجه شدیم که این مجموعه‌داران بیش از 400 رقم مجموعه جمع‌آوری می‌کنند و آنها را در دسته‌بندی‌های مختلف می‌توان تقسیم‌بندی کرد. بنابراین آمدیم و یک آماری نسبت به تعداد عزیزانی که این مجموعه‌ها را جمع‌آوری می‌کردند، رسیدیم که در 30 رشته دارای اهمیت بودند. سپس برای هر یک از این رشته‌ها یک کمیته تخصصی تشکیل دادیم مانند: کمیته تمبر، سکه، اسکناس، تابلوهای نقاشی و خوشنویسی، مجسمه، مهرهای تاریخی، عکس‌های تاریخی، کتب ون سخ خطی و همین طور مجموعه‌های مختلفی مانند: تنگ و شیشه و ماکت‌های ماشین همه اینها را در واقع ما توانستیم دسته‌بندی کنیم و از افراد نخبه و علاقه‌مند به این رشته‌ها نیز دعوت کردیم تا بیایند و جمع بشوند و این کمیته‌ها را تشکیل دهند. در این چند سال کمیته‌ها در حال شکل‌گیری بود. هدف سوم ما در واقع آموزش به این افراد است، متاسفانه به علت اینکه مجموعه‌داری در ایران ذوقی و به صورت فردی انجام می‌شود و هیچ تشکلی تاکنون وجود نداشته است که تبادل اطلاعات و تجربیات در آن شکل بگیرد به همین خاطر یک عقب افتادگی در این فعالیت مشاهده می‌شود، چرا که اصولا مجموعه‌داران عادت کرده‌اند همه چیز را تنها جمع کنند و این یک امر غیر حرفه‌ای است.

ما سعی داریم این افراد را آموزش داده و در یکی دوشاخه اصلی متمرکز کنیم. ضمن این که تلاش می‌کنیم تا با روش‌های جدید آرشیو داری، جمع‌آوری، گردآوری و نگاهداری آشنا شوند. هدف دیگر ما این بود که این عزیزان بتوانند برای اشیایی که دارند شناسنامه تهیه کنند و به این اشیایی که جمع‌آوری نموده‌اند، به صرف یک شی فیزیکی نگاه نکنند و یک روحیه پژوهشگری نیز داشته باشند و شناسایی این اشیا را پیگیری کنند تا بتوانند اینها را به صورت یک کتاب و مقاله منتشر کنند. مهمترین هدف ما و آخرین هدف ما این است که این عزیزان تا زمانی‌که در قید حیات هستند، بتوانند تاسیس موزه شخصی داشته باشند. موزه‌ای که جنبه عام‌المنفعه داشته باشد و برای کشور عزیزمان بماند، ما تا به امروز توانسته‌ایم 70 نفر از این افراد را در سراسر ایران تشویق و ترغیب نماییم و راهنمایی‌شان کنیم این یعنی تاکنون توانسته‌ایم 70 موزه مختلف را بدون اینکه هیچ کمکی از نهاد دولتی داشته باشیم و با امکانات شخصی مجموعه‌داران تاسیس کنیم. گرچه این موزه‌ها هنوز به حد استاندارد نرسیده است، ولی متاسفانه این مسئولیت خود به خود به دوش انجمن ما افتاده است. به هر حال این وظایف بسیار سنگینی است و ما در قبال آن احساس مسئولیت می‌کنیم. به شما قول می‌دهیم که اگر این روند را پیش ببریم و اگر این شرایط باشد، در 10 سال آینده 400 موزه خصوصی در سرتاسر ایران راه‌اندازی خواهیم کرد. این عزم و اراده در وجود انجمن است تا بتوانیم مجموعه‌داران را تشویق کنیم که این کار بسیار ارزنده را برای کشور انجام دهند. اشاره کردید که تا حالا چند نمایشگاه برپا شده است. نحوه اطلاع‌رسانی شما در زمینه افتتاح این موزه‌ها و یا نحوه برگزاری این نمایشگاه‌ها به چه صورت است؟

بعضی از نمایشگاه‌های ما در شهرستان‌ها برگزار شده است. مانند نمایشگاه اسناد تاریخی، عکس‌های تاریخی، یک نمایشگاه نقاشی پیشکسوتان که سال گذشته برگزار شد و بسیار مورد استقبال قرار گرفت. نمایشگاهی از کبریت و ماکت‌های اتومبیل و چندین نمایشگاه دیگر که به مناسبت‌های مختلف بر پا کرده‌ایم. ولی متاسفانه مکان مشخص و ثابتی نداریم. در واقع ما همه هم جنس و علاقه‌مند به این موضوعات هستیم. یکی دیگر از نمایشگاه‌های ما که مورد استقبال واقع شد نمایشگاه دست‌خط مشاهیر و مقامات عالی رتبه صد سال اخیر است که در برج میلاد برپاست، ما برای ۱۵ روز نمایشگاه را گذاشته بودیم که الان حدود یکسال و نیم است در برج میلاد به نمایش درآمده و بسیار هم مورد علاقه مسئولین قرار گرفته است و ما در کنار این نمایشگاه قرار است که برای آثار هنری مخصوصا نقاشی نمایشگاه‌های مختلفی داشته باشیم. یکی از اهداف ما کمک به جهت تبادل آثار داخل مجموعه‌ها است، سعی داریم این مسیر را تسهیل کنیم تا مجموعه‌داران بتوانند تبادل آثار داشته باشند. یکی از راه‌ها برگزاری حراجی‌هاست که ما در داخل انجمن داریم و به صورت سنتی حراجی‌هایی را در گروه‌های مختلف برپا می‌کنیم. در تلاش هستیم تا بتوانیم مجوزی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دریافت کنیم برای برگزاری آکشن آثار هنری و هنرهای تجسمی و امیدواریم که بین مجموعه‌دارها این کار را انجام دهیم. یکی از کمیته‌های ما کمیته گالری‌داران است که توانسته است ارتباط خوبی با گالری‌ها ایجاد کند و بتوانیم این تعامل را با گالری‌ها نیز داشته باشیم. یکی دیگر از کارهایی که انجمن در این چند ساله انجام داده است، تاسیس کمیته‌ای برای ارزیابی و تعیین اصالت آثار فرهنگی و هنری است. این کار را در همه رشته‌ها انجام می‌دهیم و از نخبه‌های همه رشته‌ها که افراد معتمد، متخصص و با تجربه هستند برای ارزیابی آثار و ارزش و اصالت مجموعه‌ها دعوت می‌کنیم تا این کار به صورت جدی انجام شود. در مورد این کمیته برایمان صحبت کنید و این که از چه کارشناسانی استفاده می‌کنید و به چه نحوی اصالت آثار هنری را تعیین می‌کنند؟

سعی کرده‌ایم که از افراد شناخته شده در حوزه‌های مختلف که مورد اعتماد مجموعه‌داران و هنرمندان هستند و هم تجربه کافی و دانش و اطلاعات دارند استفاده کنیم. علاوه بر آن از لحاظ اخلاقی برای ما بسیار مهم است که دور از مسایل مالی این افراد به عنوان کارشناس فعالیت کنند. چرا که این کار را به عنوان یک دغدغه ملی انجام می‌دهیم. می‌دانیم که بسیاری از آثار و اشیایی که در موزه‌ها هستند کارشناسی نشده‌اند و انجمن ما این توانایی را دارد که با همه موسسات در جهت شناسایی این آثار قدم بردارد، نه تنها در حوزه نقاشی و خوشنویسی، بلکه در تمام زمینه‌های فرهنگی مختلف این نقص را در بین آرشیوها داریم. بنابراین این کار نیازمند یک کار زمان‌بر است که این انجمن می‌تواند به شناسایی و اصالت هرچه بهتر آثار کمک کند. مبنای انتخاب کارشناس‌ها در زمینه تعیین اصالت آثار هنری چه بوده است. این کارشناس‌ها چه کسانی هستند و هر کمیته شامل چند نفر است؟

اول تخصص این افراد، دوم شهرت از لحاظ اخلاقی و تعهد برایمان اهمیت دارد. کارشناسان ما افراد علاقه‌مندی هستند که دغدغه ملی دارند. سعی کرده‌ایم در بین مجموعه‌داران بسیاری از هنرمندان نیز حضور داشته باشند، به عنوان مثال شخصی که ۶۵ سال است اسکناس جمع می‌کند طبیعی است که زندگیش را روی اسکناس گذاشته است و می‌تواند بهترین کارشناس برای ما باشد، این فرق می‌کند با کسی که دارای یک مدرک دانشگاهی است و صرفا یک کار وظیفه‌ای انجام می‌دهد. کارشناسان ما بسیار متفاوتند و دارای دغدغه‌های ملی و سرشار از تجربیات فراوان هستند. در بخش هنرهای تجسمی و به خصوص نقاشی گاهی اوقات می‌بینیم که در محافل بین‌المللی بحث‌هایی مبنی بر اصالت آثار مطرح می‌شود. چقدر می‌توان روی تخصص کارشناسان شما در این حوزه، اطمینان حاصل کرد؟

یکی از دلایلی که کارشناسان ما می‌توانند به این سمت سوق پیدا کنند، نحوه جذب ما است، چرا که نحوه جذب ما اکتسابی نیست. یعنی ما نمی‌آییم کسی را منصوب کنیم بلکه ما براساس فعالیت چندین دهه افراد که در زمینه‌های هنری تبحر و تخصص دارند انتخاب می‌کنیم. ضمنا وجود خود انجمن وجود تجاری نیست. انجمن یک دغدغه ملی دارد و نمی‌تواند تجاری باشد. بنابراین به هر دلیلی یک اثر نامرغوب را تایید نمی‌کنیم. برای ما اهمیت وجود اصالت در ارزش کالا نیست بلکه در ارزش و اهمیت موزه‌هایی است که قرار است توسط این اشیا ساخته شوند. از سوی دیگر وجود این کمیته به تجارت نیز کمک می‌کند، در واقع هدف ما این بود که مجموعه‌دارانی که سال‌های سال اشیایی را جمع‌آوری می‌کنند بدانند که این مجموعه زمانی می‌تواند هدف خودش را به خوبی انجام دهد که اشیا همه دارای اعتبار باشند و ما از این منظر به مجموعه نگاه می‌کنیم، زیرا اصالت برایمان بسیار اهمیت دارد نه برای فروش بلکه برای وجود اثر. آیا معرفی آثار مجموعه‌داران به حراج‌ها را نیز شما بر عهده دارید یا خیر؟

البته جدیدا این اتفاق افتاده است و عده‌ای از ما می‌خواهند و عده‌ای هم علاقه‌ای به این امر ندارند. ولی ما خودمان برای حمایت از مجموعه‌داران و هنرمندان کشورمان باید این آکشن را در یک محیط سالم به وجود بیاوریم. ضمن احترام به کسانی که تا به حال زحمت کشیده‌اند، ما هم قصد داریم از یک گوشه‌ای دیگر قدمی برای آثار فرهنگی برداریم. همانطور که پیشتر هم گفتم هدف ما در مرحله اول حمایت از هنرمند و در مرحله دوم حمایت از کسانی است که اسپانسر این هنرمندان هستند که در واقع همان مجموعه‌داران هستند. آیا در آینده ما می‌توانیم یک حراجی به اسم انجمن مجموعه‌داران داشته باشیم؟

بله ما همین حراج را به صشکل سنتی برگزار می‌کنیم. از سال‌های قبل این حراج به طور محفلی برگزار می‌شد و هم اکنون می‌خواهیم با توجه به مجوزی که داریم اقدام کنیم تا این کار در سطح ملی انجام شود. در صحبت‌های ابتدایی‌تان اشاره کردید به اینکه بخش آموزش را هم بر عهده دارید. این بخش آموزش به چه شکلی است، آیا در زمینه نگهداری از آثار هم آموزش داده می‌شود؟

مجموعه‌داران در رشته‌های مختلف در هر دو مورد آموزش می‌بینند. در زمینه‌های هنری هم کلاس‌هایی در جهت شناخت خود آثار از لحاظ اینکه چه نوع اثری جنبه موزه‌ای قابلی را می‌تواند داشته باشد مورد نظرمان است، علاوه بر این در مورد نگهداری و آرشیو داری خود مجموعه‌ها آموزش داده می‌شود. چقدر با مجموعه‌داران خارجی در ارتباط هستید و در انجمن خودتان چه مقدار از ورک‌شاپ‌های خارجی و مجموعه‌داران بین‌المللی دعوت می‌کنید؟

بیشتر این مجموعه‌داران ما هستند که به خارج سفر می‌کنند. متاسفانه ما در این زمینه نتوانستیم از نیروی خارجی استفاده کنیم، بیشتر مجموعه‌داران ما به صورت فردی، افراد قدری در ایران هستند آنقدر که آنها را در خارج از ایران می‌شناسند و در ایران نمی‌شناسند. متاسفانه ظاهرا قرار است ما به فرهیختگان خودمان اهمیت ندهیم، به همین خاطر بسیاری از این دوستان در خارج از ایران ارتباط خوبی دارند. منتهی ارتباط سازمانی انجمن ما با خارج ضعیف است و بیشتر همان اعضا هستند که به صورت خود جوش به خاطر نبوغ و تجربیاتی که داشته‌اند بیرون از کشور بیشتر شناخته شده‌اند و آنها این افراد را در ورک‌شاپ‌های مختلف دعوت می‌کنند ولی در کشور ما زمان می‌برد تا این افراد شناسایی شوند. چه تفاوتی میان مجموعه‌داری و عتیقه‌داری وجود دارد؟

ماطبق قانونی که در سال ۱۳۸۴به تصویب هیات وزیران رسیده است کالاهای فرهنگی و هنری را به دو دسته تقسیم می‌کنیم. یک آثار فرهنگی، هنری و تاریخی شامل اشیایی است که دویست سیصد سال به بالا قدمت دارند و به نوعی در زیر خاک به جا مانده‌اند که این اشیا طبق قانون موجود در سازمان میراث فرهنگی مالکش دولت است و این اشیا غیر مجاز هستند، مثل بسیاری از سفال‌ها و ظروف شیشه‌ای و فلزی و خیلی از سکه‌های تاریخی که اینها عملا طبق قانون مالکش دولت است. منتهی یک دسته از اشیا را هم داریم که مجاز هستند مانند اشیایی که مربوط به صد سال و دویست سال اخیرند و اینها به نوعی زیر خاکی قلمداد نمی‌شوند که شامل نسخ خطی آثار، اسناد تاریخی، قلمدان، نقاشی‌های دوره قاجار، نقاشی‌های قهوه‌خانه‌ای و همین طور آثار خوشنویسی می‌شود. بحثی که انجمن مجموعه‌داران بر آن تاکید دارد صرفا آثار تاریخی نیست آنها مالکش دولت است و چه بهتر که سازمان میراث فرهنگی بتواند این مسئولیت عظیم خود را که نگهداری و نگهبانی از این اشیا است به خوبی انجام دهد. اما مسئولیت ما مجموعه‌داران بالاتر از میراث فرهنگی است، فعالیت ما مجموعه‌داران در زمینه آثار فرهنگی دویست سال اخیر هنرمندان است. بسیاری از نکات کور تاریخ به دست مجموعه‌داران شکوفا خواهد شد و آثاری که در دست مجموعه‌داران است می‌تواند بسیاری از ابهامات در طول تاریخ را روشن نماید و اهمیت این موضوع برای ما خیلی بالاتر از اهمیت اشیای تاریخی است که ایران به صورت یک کشور غنی چند هزار ساله داشته است. طبیعی است که اشیای جدید از یک زیبایی و هنر بالایی برخوردارند و به همین خاطر ما در بین آثار هنری دویست ساله گذشته آثار مدرن و معاصر را می‌بینیم که از یک گرایش و کشش بیشتری برخوردار هستند و به همین خاطر قیمت و زیبایی اجناس نسبت به زمان قدیم فوق‌العاده است. از این رو نظر مجموعه‌داران بر روی آثار جدید است. کانون از این موضوع حمایت کرده و خود ما نیز اعتقاد داریم که باید به آثار معاصر برگردیم و از آثار دو سه قرن اخیر نگهداری کنیم.

درمیان مجموعه‌داران چقدر جوانان حضورشان پررنگ است و در واقع چقدر از جوانان در این زمینه حمایت می‌کنید؟

بسیار زیاد، خوشبختانه جوانان مجموعه‌داری را وارد مرحله‌ای کرده‌اند که با دنیا در ارتباط است. جوانان با گرفتن تجربیات و علم به مجموعه‌داری، آگاهی خوبی پیدا کرده‌اند و می‌توانند ارتباط برقرار کنند. بسیار خوشبین هستم که مجموعه‌داران جوان می‌توانند یک تحول عظیم در مجموعه‌داری ایجاد کنند. مجموعه‌داری که ما درحال حاضر داریم یک مجموعه‌داری سنتی و مربوط به 50 سال پیش است. به هر حال من به جوان‌ها بسیار اعتقاد دارم و معتقدم یک تحول خوب در آینده رخ خواهد داد و جوان‌ها بهتر از نسل ما می‌توانند این حرکت را دنبال کنند. آیا در حوزه هنرهای جدید نیز فعالیت دارید؟

بله، ما کمیته عکس‌های تاریخی داریم و خود به خود می‌بینیم که باید یک کمیته عکس‌های معاصر نیز داشته باشیم. در مورد بسیاری از هنرهای جدید و سبک‌های هنری جدید در واقع چون خواهان دارد، مجموعه‌داران به هنرهای جدید گرایش دارند. مردم طالب چیزهای مدرن و جدید هستند و طبیعی است که جوان‌ها نیز به این سمت حرکت می‌کنند. مجموعه‌ها و آثاری داریم که جوان‌ها به آن روی آورده‌اند. چیدمان و ویدیو آرت را شامل می‌شود؟

بله، مثلا مجموعه‌دارهای دکور، مجموعه‌دار دیجیتال، مجموعه‌دار فضای مجازی داریم، ولی این‌ها نمی‌توانند خودشان را نشان بدهند. برای اینکه بتوانید مجموعه‌داران را راضی نگه دارید و آن اعتماد را به شما داشته باشند چه کارهایی انجام می‌دهید؟

بهترین راه این است که ما حرف دلشان را می‌زنیم و هم جنس‌شان هستیم. ببینید با یک مجموعه‌دار زندگی کردن کار بسیار سختی است. طبیعی است که هر مجموعه‌داری سرمایه شخصی خودش را صرف مجموعه می‌کند و طبیعی است که با صرف این هزینه‌ها نقصی در اقتصاد منزل به وجود می‌آید. علاوه بر این یک مجموعه‌دار بیرون از خانه نیز دچار مشکلات کاری و اقتصادی می‌شود و کسی او را درک نمی‌کند. انجمن مجموعه‌داران آمده و این افراد را شناسایی کرده و اعتماد آنها را جلب کرده است. جدیدا در حال بررسی و نگارش کتابی به نام "مجموعه‌داران برتر ایران" هستیم که اگر موفق به چاپ آن شویم، تاثیر خوبی بر خانواده این افراد دارد. تمام این عوامل دست به دست هم می‌دهد تا مجموعه‌دار در انزوا به سر ببرد و حالا انجمن آمده است برخلاف جهت آب حرکت می‌کند و می‌خواهد این اشیا را از پستوها بیرون بکشد، مشکل است اما وقتی‌که اعتمادسازی شود، طبیعی است که اتفاق خیلی خوبی می‌افتد و امیدواریم تا چند سال آینده این مشکلات کم شود. مشابه انجمن شما انجمن دیگری هم هست که مشغول به فعالیت باشد یا حتی در خارج از کشور چنین انجمن‌هایی وجود دارد؟

بله در خارج از کشور که انجمن‌های مجموعه‌داری بسیاری وجود دارد که کار بیزینس و تبادل اشیا را انجام می‌دهند، ولی ما در اینجا ۸۰ تا ۹۰ درصد کارمان فرهنگی است.

در مورد بخش تبادل اشیا و مسئله اقتصادی که این روزها خیلی در مورد آن صحبت می‌شود شما فعالیتی انجام داده‌اید؟

بله ما فعالیت داریم و اقتصاد در درجه دوم اهمیت قرار می‌گیرد. اهمیت و بحث فرهنگی برای ما بسیار پررنگ‌تر است، زیرا این مسئله جوان است. اساسا ساماندهی و کار گروهی و فعالیت مجموعه‌داری با یک عقب افتادگی و با یک بی‌دانشی در حال انجام شدن است و ۸۰ درصد کار ما فرهنگی است تا بتوانیم راه را برای یک کار حرفه‌ای آماده کنیم و این نیاز به آموزش و شناسایی، همراهی و انتقال تجربیات دارد. بحث تبادل اشیا یک بحثی است که لازم است ولی یک بخش کوچکی از کار ما را در بر می‌گیرد و در بحث آکشن ما در برابر این واقعیت قرار گرفته‌ایم که این آکشن را برپا کنیم. آیا در ایران مشابه انجمن شما وجود دارد؟

متاسفانه خیر، ای کاش بودند چرا که اگر انجمن‌های دیگر بودند کمی این بار را به دوش می‌کشیدند و ما مجبور نبودیم در همه شاخه‌های هنری این بار سنگین را برداریم. امیدواریم در آینده شاهد این باشیم که انجمن‌های دیگری نیز در این زمینه قدم بر دارند. فکر می‌کنید چه مقدار جای خالی مجموعه‌داری و آموزش اصولی و آکادمیک این رشته در دانشگاه‌ها وجود دارد با توجه به اینکه این رشته همانند هنرهای مدرن در حال پیشروی است؟

بسیار زیاد؛ این موضوع می‌تواند خودش دانشکده‌های مختلف و رشته‌های مختلفی داشته باشد، خود رشته کالکشن می‌تواند یک رشته میان موزه‌داری و تاریخ باشد که در خارج از ایران وجود دارد و اگر ما بتوانیم در سطح فوق دیپلم در دانشکده‌های خصوصی به صورت عمومی این کار را انجام دهیم و در رشته‌های آرشیو داری، جمع آوری و گردآوری در این سطح به مجموعه‌دارن آموزش بدهیم می‌توان شاهد اتفاقات بسیار خوبی در آینده بود. ولی هم اکنون بسیاری از رشته‌های مجموعه‌داری در دانشگاه‌ها تنها به صورت یک واحد درسی ارائه می‌شوند، ولی به صورت تخصصی متاسفانه وجود ندارد درحالی که لازم است واقعا برای مجموعه‌داری یک فکر تئوری و آکادمیک شود، زیرا ما دانش کافی در این قضیه نداریم. انتهای پیام/