سرویس مد و لباس هنرآنلاین : زینب تقدسنژاد در جشنواره مد و لباس فجر سال 93 پایاننامه کارشناسی ارشد طراحی پارچه و لباس خود را با عنوان "تحلیل مضامین ادبی بر نقوش پارچههای دوره صفویه" ارائه کرد و موفق به کسب رتبه دوم شد. تقدس نژاد در گفت و گو با خبرنگار هنرآنلاین گفت: در دوره کارشناسی ارشد باید به مباحث نظری میپرداختیم و من با مشورت اساتید این موضوع را با نگاهی به آثار غیاث الدین نقشبندی انتخاب کردم.
تقدسنژاد افزود: در دوره صفویه غیاثالدین نقشبندی پارچههایی تولید کرد که بعد از او منسوخ شد و شیوه او ادامه پیدا نکرد. برای تحقیق در مورد کارهای او به دو شیوه عمل کردم، یعنی بخشی از کار من اسنادی بود و با جستجو در کتابخانهها اطلاعات مورد نظر را یافتم و بخش دیگری از کار پیدا کردن تصویر پارچههای غیاثالدین از سایت موزههای جهان بود. یک نمونه از کار غیاثالدین در بخش دوران اسلامی موزه ایران باستان وجود دارد که یکی از کارهای بی نظیر اوست و صلوات بر 14 معصوم را بر آن نقش کرده است، اما سایر آثار او در موزههای خارج از ایران نگهداری میشود.
او در مورد شناسایی آثار غیاثالدین گفت: تا پیش از این 8 نمونه از کارهای او توسط پروفسور پوپ شناسایی شده و در کتابها منتشر شده بود، اما من توانستم یک نمونه دیگر را که در موزه متروپولیتن نگهداری میشود پیدا کنم. نکته جالب این است که غیاث الدین اسم خودش را در پارچهها میبافت و بنابراین در اصالت آثارش شکی نیست.
تقدسنژاد ادامه داد: پس از پیدا کردن تصاویر، طرحهای آنها را استخراج کردم و مضامین یکی از آنها را به عنوان نمونه بررسی کردم. پارچههای دوره صفویه 2 مکتب دارند، غیاثالدین نقشبندی و رضا عباسی. آثار رضا عباسی برگرفته از نگارگری آن دوره است اما در آثار غیاث الدین هنوز نگارگری خاصی پیدا نکردیم. مشخصه کارهای غیاثالدین پر نقش بودن پارچهها است و از آن دوره آوردن اسم بافنده در پارچه رواج مییابد.
او در مورد نقوش پارچهها گفت: نقشهای گیاهی و حیوانی در کارها دیده میشود ضمن اینکه آثار روایی هم در میان آنها وجود دارد. لیلی و مجنون، خسرو و شیرین، گلگشت، گرفت و گیر، بازوبندی و افشان از طرحهای او هستند. من هم برای بخش عملی پایان نامه خود یکی از دو نقش لیلی و مجنون غیاثالدین را روی پارچه مخمل چاپ کردم، چون پارچهها در آن زمان مخمل یا زربفت بودند.
تقدسنژاد با اشاره به کمبود منابع نظری در زمینه طراحی پارچه گفت: منابع بسیار کمی وجود دارد که مهمترین آنها کتاب چند جلدی پروفسور پوپ است و به جز آن تعدادی مقاله از علاقهمندان به این حوزه در دسترس هست. بنابراین واضح است که جای کار زیادی وجود دارد اما حتی اگر بخواهی مقاله هم برای مجلات بفرستی به راحتی قبول نمیکنند چون جایگاه این موضوع هنوز درک نشده است.
او که قبلا در کارگاه باتیک سازمان میراث فرهنگی کار کرده و هم اکنون در بخش پژوهشی آن مشغول به کار است در مورد نحوه انتخاب موضوع گفت: با توجه به اینکه در سازمان میراث فرهنگی کار میکنم ترجیح دادم روی پارچههایی کار کنم که در نهایت امکان بازبافی آن وجود داشته باشد. به همین دلیل دوره صفوی را انتخاب کردم چون پارچههای زیادی دارد و شاید بتوان در آینده آنها را بازبافی کرد.
تقدسنژاد در مورد توجه به موضوعات پژوهشی در دانشگاهها گفت: از سال 91 که دوره کارشناسی ارشد طراحی پارچه و لباس دایر شد سعی شده است بخش پژوهش را تقویت کنند. اساتید هم واقف هستند که در این زمینه منبع نداریم یا منابع بسیار محدود است، به همین دلیل بچهها را به سمت کار پژوهشی سوق میدهند تا این منابع در آینده کمک حال سایر دانشجویان باشد.
او با اشاره به حضورش در جشنواره مد و لباس گفت: در دوره کارشناسی چیزهای خوبی از جشنواره نشنیده بودم اما وقتی که بعد از چند سال خودم در جشنواره شرکت کردم متوجه شدم نکات منفی که قبلا وجود داشت از بین رفته و اتفاقات خوبی در حال رخ دادن است. به نظر من نحوه داوری خوب بود و داوران بدون توجه به نام شخص و دانشگاه فقط به محتوای علمی متن توجه داشتند.
تقدسنژاد افزود: پس از جشنواره گذشته تصمیم گرفته شد عنوانهایی که منایع پژوهشی کمی در آنها وجود دارد به عنوان موضوع پایاننامه برای دانشگاهها ارسال شود تا کارهای تخصصی تقویت شوند. اگر این اتفاق بیفتد میتوانیم امیدوار باشیم که منابع خوبی برای آیندگان به وجود آید.
انتهای پیام/