سرویس تجسمی هنرآنلاین: این روزها نمایشگاه گروهی نقاشی و نیوآرت شامل آثاری از هنرمندان ایرانی و خارجی با عنوان "جا به جایی"، در نگارخانه استاد "نامی" خانه هنرمندان ایران در حال برگزاری است. این نمایشگاه با حضور مهندس محمدحسین بازگیر معاون مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران و رئیس حفاظت محیط زیست شهر تهران، دکتر اسماعیل کهرم استاد دانشگاه و مشاور رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ایران، دکتر علیرضا سمیعآذر و جمع کثیری از علاقهمندان به محیط زیست و هنر آغاز به کار کرد. این نمایشگاه توسط ریحانه افضلیان و مرلین گافنی گردآوری شده و با نگاهی نو به موضوع طبیعت، محیط زیست و حفاظت از آن میپردازد. در این نمایشگاه آثار نقاشی، مجسمه، ویدئوآرت، چیدمان، اینتراکتیو (interactive) و ... از 6 هنرمند ایرانی و 21 هنرمند از کشورهای هلند، اتریش، بلژیک، اسپانیا، آرژانتین، یونان، ایرلند، فرانسه، اکراین، انگلستان و آمریکا به نمایش گذاشته شده است.
ریحانه افضلیان متولد سال 1368، کارشناس سختافزار رایانه و دانشجوی کارشناسی رشته نقاشی در دانشگاه هنر و معماری است. در حاشیه برگزاری این نمایشگاه به گفتوگو با هنرمند و گردآورنده جوان آن نشستیم.
خانم افضلیان، این گروه چطور دور هم جمع شدند و آیا این نخستین نمایشگاهی است که در قالب یک گروه برگزار میکنید؟
بله، این نخستین باری است که این گروه با هم نمایشگاه میگذارند و پیش از این هر کدام از هنرمندان در جاهای مختلفی چه در ایران و چه خارج از ایران نمایشگاههایی را برگزار کردهاند. این گروه در واقع از دانشجویان دانشگاه شکل گرفت، جلسهای گذاشتیم و به این نتیجه رسیدیم که یک پروژه را شروع کنیم و یک مجموعه جمعآوری کنیم. این پروسه تقریبا یک سال طول کشید و در این مدت جلسات زیادی برگزار و کارها را بیشتر مرور کردیم و اتفاقات زیادی در این بین رخ داد.
هنرمندان خارجی چه طور همراه این نمایشگاه شدند؟
در طول این مدت من نمایشگاههایی در خارج از ایران داشتم و دیدم فضای کاری برخی از آنها به آثار و تفکر ما نزدیک است، از آنها خواستم به ما بپیوندند؛ آنها هم موافق بودند و این اتفاق شکل گرفت. البته آنها ارائه خودشان را انتخاب کردند و در قالب پخش ویدئویی از آثارشان و کاتالوگهای دیجیتال در این نمایشگاه شرکت کردند.
چرا برای اولین نمایشگاه به خانه هنرمندان ایران، آمدید؟
یکی از دلایلی که خانه هنرمندان را انتخاب کردیم این بود که فضا خیلی دست خودمان بود و این موضوع کمک میکرد که ما ایدههای مختلفی برای ارائه و تبلیغ کارهایمان پیدا کنیم؛ به عنوان مثال ما برای تبلیغ نمایشگاه، اولین روشی که انتخاب کردیم گرافیتی بود. البته گرافیتی هنوز در ایران خیلی جا نیفتاده و با محدودیتهایی همراه است ولی ما چون با موضوع محیط زیست کار میکنیم ترجیح دادیم یک سری از اصول را در این زمینه رعایت کنیم و در گام نخست کاغذ کمتری مصرف کنیم.
در آثار این نمایشگاه ایدههای نو، تکنیکهای متنوع و نگاههای مختلف به هنر و به محیط زیست دیده میشود در عین حال که از یکدستی و هارمونی خوبی نیز برخوردار هستند؛ چطور به این کثرت و وحدت به صورت همزمان آن هم با همراهی هنرمندان خارجی رسیدید؟
وقتی این گروه دور هم جمع شدند یک انرژیای بین اعضا رد و بدل میشد که باعث تنوع کارها شد به صورتی که در این یک سال 3-4 بار کارها تغییر کرد و نظرات گروه، آثار را به سمت ایدههای نو و تکنیکهای متنوع برد.
با توجه به استقبالی که از نمایشگاه شد، آیا این گروه در کنار هم باقی خواهند ماند؟
از استقبالی که شد بسیار خوشحالیم و فعلا تصمیم بر این است که این راه را بیشتر با هنرمندان ایرانی ادامه بدهیم و البته ارتباط با هنرمندان خارجی را خواهیم داشت زیرا قرار است همین نمایشگاه حدود یک ماه دیگر در تورنتوی کانادا به نمایش درآید و اینبار آثار هنرمندان خارجی روی دیوار باشد و آثار ما در قالب ویدئو به نمایش درآید.
چطور تصمیم بر این شد که آثار خارجی غیر از یکی از آنها، به صورت ویدئو و یا دیجیتال به نمایش درآید، چون اشاره کردید اصل آنها در تورنتو روی دیوار میروند.
این روشی است که این روزها رواج زیادی پیدا کرده است، خصوصا در خارج از ایران؛ اما یکی دیگر از دلایل انتخاب این روش مشکلات پستی بود. همچنین بیمه آثار هنری خارجی در ایران آسان نیست و تجربه شخصی من از پست آثار، هم خوب نبوده در نتیجه تصمیم گرفتیم آثار را به روش جدیدتری جابهجا کنیم؛ در نتیجه آثار یا به صورت کاغذی و یا ویدئو به دست ما رسید. بیشتر سعیمان بر این بود که در ارائه نیوآرت، ارتباطات و مدیاهای جدیدی را نیز به کار بگیریم، به طور مثال جمعه هفته آینده، 13 آذر، با هنرمندان خارجی شرکتکننده صحبتی خواهیم داشت و ویدئو کوتاهی از هر کدام از آنها را پخش خواهیم کرد که درباره آثارشان توضیح میدهند.
به ارتباطات جدید اشاره کردید، آیا ارتباطات بینالمللی محدود به جوانانی است که از طبقه خاصی از جامعه هستند و یا مثلا اقامت کشور دیگری را دارند و به علت رفاه مالی امکان برقراری این ارتباطات را دارند؟
خیر، اصلا اینطور نیست. من در ایرلند نمایشگاه داشتم بدون اینکه به آنجا رفته باشم و اتفاقا از طریق رسانههای اجتماعی مجازی (اسکایپ) در افتتاحیه حضور داشتم و با مخاطبینم صحبت میکردم. به نظرم در این عصر دیگر تقریبا نیازی به جابهجا شدن برای برقراری ارتباط نیست و سطح دیگری از جابهجایی توسط تکنولوژی برای پیشرفتهای هنری و ارتباطات بینالمللی تعریف شده است. البته دیدن اثر اصل بر روی دیوار همچنان جاذبههای خودش را دارد اما ما سعی کردیم از روشهای جدیدتری استفاده کنیم. درست است که اگر اثر و هنرمند به ایران بیایند خیلی خوب است اما این تنها راه ارتباط با دنیا نیست و روشهای جایگزین زیادی وجود دارد. خود من از شرکت در یک سری فراخوان آغاز به کار کردم؛ ابتدا با ورسوس، دامونفر و نسل نو و بعد از آن هم در فراخوانهای خارجی شرکت کردم و به این صورت آشناییهای زیادی ایجاد شد.
شما در این نمایشگاه با آثاری قریب به اتفاق در ابعاد کوچک و تنوع بالا از ویدئوآرت تا چیدمان، نقاشی و کولاژ، دریچههای زیادی را به روی مخاطبینتان گشودهاید، نمایشگاه کوچکی که میتواند لحظات طولانیای مخاطب را درگیر خودش کند؛ این محصول نهایی تحت چه تفکر و یا اندیشیدن به چه موضوعی شکل گرفت؟
موضوع ما طبیعت و محیط زیست است؛ چون به نظرم موضوعی است که تا آخرین روز زندگی هم اگر راجع به آن کار کنیم تمامی ندارد. در نتیجه این تنوع و نگاههای متنوع حول موضوع طبیعت و محیط زیست شکل گرفت و ما این موضوع را همچنان ادامه خواهیم داد و برای سال آینده و نمایشگاه بعدی هم در همین زمینه کار خواهیم کرد. در این نمایشگاه از مسئولین مرتبط با محیط زیست دعوت کردیم و برخی از آنها هم آمدند و این برای ما خیلی تشویق کننده بود چون مهمترین مخاطب ما این دسته از بازدیدکنندگان در کنار عموم مردم هستند؛ چون ایده ما این بود که اگر قرار است درباره حفاظت از محیط زیست کار کنیم خب اول باید با مسئولین این موضوع در ارتباط قرار بگیریم.
به عموم مردم اشاره کردید، شما که این همه ایده نو را به شکلهای نو ارائه کردهاید چرا به دنبال مخاطب عام هستید؟
برای ما مخاطب عام بسیار مهم است البته که مخاطب خاص هم جذابیتها و ارتباطات خودش را دارد اما اصولا انتخاب خانه هنرمندان برای این بود که مخاطب عام زیادی در مواجه با آثار قرار میگیرند و محیط زیست و آثار مرتبط با آن برای عموم مردم است.
فکر نمیکنید این آثار که به طور نسبی آثار خوبی هم محسوب میشوند و اگر نه تماما با ایدههای نو اما با دخل و تصرفهای نویی هم ارائه شدهاند؛ نه تنها برای مخاطب عام بلکه برای مخاطب خاص هم خیلی گویای موضوع محیط زیست نیستند؟
به نظر من یک اثر هنری با مخاطب است که کامل میشود، یعنی وقتی مخاطب آن را میبیند میتواند برداشتهای مختلفی از آن داشته باشد و دیگر ایده هنرمند مهم نیست. ایده ما محیط زیست و حفاظت از آن بوده اما مخاطب میتواند هر طور که میخواهد با آثار ارتباط بگیرد. من دوست ندارم مخاطب را مجبور کنم که حتما نگاه من را داشته باشد.
این نگاه بسیار خوبی است و محتوای حرف شما نیز به صورت کلی، کاملا صحیح است اما به شرطی که شما در تشریح و یا عنوان نمایشگاه تاکیدی روی یک موضوع خاص نداشته باشید ولی وقتی به عنوان مثال میگوییم محیط زیست، به هر حال از یک نمایشگاه انتظار میرود نه به صورت شعارگونه و مستقیم اما دست کم در فضای کلی بتواند موضوع را به مخاطب منتقل کند و یا مخاطب را درگیر آن موضوع کند.
درست است و البته این درصد حداقلیای که شما میگویید را قبول دارم ولی ما هم از نگاه خودمان سعی در انتقال مفهوم داشتهایم، به عنوان مثال استفاده از مواد بازیافتی، صرفهجویی در چاپ پوستر و بروشور و جایگزین کردن تبلیغات در فضاهای مجازی و یا به صورت گرافیتی در اطراف دانشگاه و همچنین کیو آر کد به جای بروشور و یک چیدمان که از کارهای خود من است و روی آن یک فضای سبز کوچک ایجاد شده و روی زمین است و مخاطب را درگیر خودش میکند؛ گاه مخاطب گلی از روی آن برمیدارد، گاه آن را ندیده، لگدش میکند و گاه از روی آن میپرد.
چند هنرمند خارجی به این نمایشگاه اثر ارسال کردهاند؟
21 هنرمند خارجی از طریق ارتباطات من و مرلین گافنی، با هنرمندان ایرانی این نمایشگاه همراه شدند.
شما دو هنرمند، گردآورنده نمایشگاه هستید؟
بله، من و گردآورنده مجموعه ایرلند، مرلین گافنی این نمایشگاه را گردآوری کردهایم.
درباره ایده کارهای خودتان در نمایشگاه بیشتر توضیح دهید.
تکنیک کارهای نقاشیام، رنگ روغن روی مقوا است که در یک قاب گرد چوبی کار شده و روی قابها ماشینهای کوچکی چسبانده شده است. از نظر من دنیای امروز فضای خیلی آبسترهای دارد و نمیتوان ویژگی خیلی مشخصی را به آن نسبت داد زیرا دائما در حال تغییر است؛ چیزی به وجود میآید و چیز دیگری از بین میرود و هر چیزی به سرعت در حال دگرگونی است. در نتیجه نگاه من به این دنیا یک نگاه آبستره است؛ در زمینه کارهایم از المانهای طبیعی و مناظر طبیعی بهره بردهام که تحت نگاه آبستره به انتزاع رسیده است. میخواهم بگویم که ما اکنون در یک فضای معلق به سر میبریم که نه آن فضای طبیعت را داریم و نه این فضای آبستره را و دقیقا نمیدانیم کجا هستیم و انگار اصلا معلوم نیست با این وضعی که در پیش گرفتهایم قرار است چه اتفاقی رخ دهد. ماشینهای روی قاب، هم نشان از جاده و گذرا بودن دارد و هم نشان از تخریبکنندگی ماشینها بر طبیعت. کار چیدمانی که ارائه کردم نیز بیشتر با مخاطب در تعامل است و اینتراکتیو محسوب میشود.
و به عنوان سوال آخر، چرا عنوان نمایشگاه "جابهجایی" است؟
جابهجایی اتفاقی بود که برای همه چیز در اطراف ما رخ میداد از کارهای خودمان که در طول این یک سال دائما در حال تغییر بود تا آمدن کارهای خارجی و رفتن کارهای ما به خارج از کشور و همه این اتفاقات که همگی مثبت بود جابهجایی محسوب میشد و به همین دلیل این عنوان را انتخاب کردیم.
نکته پایانی؟
امیدواریم بتوانیم فضاهای بازتری را در اختیار بگیرم زیرا یکی از دلایلی که کارها کوچک هستند این است که نگارخانه کوچک است. ما کارهای بزرگ با تعداد بیشتری داریم که به دلیل موضوع محیط زیست اصلا باید در فضاهای بازتر و عمومیتری باشند چون همانطور که گفتم ارتباط با مخاطب عام برای ما بسیار مهم است.
در این نمایشگاه آثار متنوعی با تکنیکهای کولاژ، رنگ روغن، ترکیب مواد، اینتراکتیو، حجم، کار با کاغذ و چوب، ویدئو و دیجیتال آرت و همچنین چیدمان ارائه شدهاند. ریحانه افضلیان نایینی، سمانه صالحی، بهاره خوشبخت، پگاه رجامند، بردیا طحانی و سارا عامری از هنرمندان ایرانی شرکت کننده هستند که هر کدام با چند اثر در این نمایشگاه حضور دارند.
این نمایشگاه تا 16 آذر ادامه خواهد داشت و علاقهمندان میتوانند برای دیدن از آثار همهروزه از ساعت 13 تا 20 به نشانی خیابان آیتالله طالقانی، خیابان شهید موسوی شمالی، باغ هنر، خانه هنرمندان ایران مراجعه کنند.
انتهای پیام/
فرین روحانیان