به گزارش هنرآنلاین به نقل از ستاد خبری روابط عمومی سی و چهارمین جشنواره بین المللی تئاتر فجر؛ ششمین نشست نقد و بررسی نمایشنامههای منتخب بخش مسابقه نمایشنامهنویسی سی و چهارمین جشنواره بین المللی تئاتر فجر، عصر روز چهارشنبه و در سومین روز از برنامههای نمایشنامهخوانی جشنواره به نمایشنامه "روز و شب یلدا" نوشته سیامک افسایی اختصاص داشت که با حضور این نویسنده، بهزاد صدیقی (مدیر بخش نمایشنامه نویسی جشنواره) و روزبه حسینی (منتقد و نمایشنامه نویسی) برگزار شد.
در این نشست سیامک افسایی به بازنویسی چند باره متن "روز و شب یلدا" اشاره کرد و گفت: بازنویسی چندباره به صورت توامان در حوزه دیالوگها و حتی در حوزه شخصیتها صورت گرفته تا امروز که در این بخش موفق به حضور شده است.
وی تاکید کرد که ایده اصلی این متن از مجموعه تجربیات مشترکی بوده که وی از خاطرات دوستانش استخراج کرده. وی سایر فضاهای موجود در متن را نیز بر گرفته از ایدههایی دانست که مربوط به زندگی، محیط پیرامونی و اتفاقات روزمرهای است که حول زندگی شخصی وی و اطرافیانش شکل گرفته است.
در ادامه این نشست روزبه حسینی در سخنانی گفت: زمانی که بخش اول داستان یعنی روز یلدا را میخوانیم تصورمان بر این پایه استوار میشود که با نویسنده کم سن و سالی مواجه هستیم که دوره آموزشی نمایشنامهنویسی را به پایان رسانده و اکنون دست به قلم شده و تنها کلمات هستند که برایش ارزش ویژهای دارند اما زمانی که با قسمت دوم اثر که شب یلدا است مواجه میشویم ورق کاملا بر میگردد و آن روی سکه را به چشم میبینیم. روی دیگری که کاملا متفاوت با رویه قبلی بوده و دارای اندیشه و ایده و فکر است و شتابزده هم نیست و به همین دلیل تصور میکنم اگر تنها با بخش شب یلدا در این داستان مواجه بودیم آنگاه میتوانستم قاطعانه بگویم که نویسنده متفاوتی اینک در برابر ما قرار گرفته است که البته به هر شکل بخش اول داستان این فضا را کاملا به هم میریزد.
روزبه حسینی در ادامه به یکی از ویژگیهای مثبت این نمایشنامه اشاره کرد و گفت: پاسخ ندادن آدمهای قصه به بسیاری از سئوالات ایجاد شده با توجه به فضای داستان در اثر کارکرد و تاثیر مثبتی گذاشته و عنصر سکوت به یکی از بخشهای کلیدی این اثر مبدل شده است.
وی تصریح کرد: تصور میکنم دو قصه روز و شب در دو زمان جداگانه نوشته شدهاند چرا که پختگی کلامی و دوری از شتابزدگی و جدا شدن از حس کودکان یا ذوق زدگی ناشی از یک تجربه که در بخش دوم اثر وجود دارد ما را به این نتیجه میرساند.
افسایی نیز با تایید سخنان حسینی اضافه کرد: فاصله بین نگارش بخش اول ( روز یلدا و بخش دوم (شب یلدا) بیش از یک دهه بوده است.
بهزاد صدیقی در جمعبندی نهایی این نشست نیز گفت: افسایی نمایشنامهای که نوشته از لحاظ موضوع و شکل ظاهری در جامعه وجود دارد و مهم این است که به این موضوعات با چه دیدی نگاه کنیم.
وی تاکید کرد: در بخش اول (روز یلدا) بازنویسیهای مکرر نیز که نویسنده به آن اشاره کرد سبب روان شدن دیالوگها شده است که از نقاط قوت اثر محسوب میشود. رابطه زن و شوهر که میتواند یک رابطه عشقی، خیانت و یا یک مثلث عشقی باشد در دنیای واقعی نیز وجود داشته و در داستانها و نمایشهای متعددی نیز مورد استفاده قرار گرفته و میتواند به شکلی، نوعی از کلیشه محسوب شود اما نکته مهم در نوع دیدگاه و پرداخت نویسنده به این موضوع است که میتواند از زاویه متفاوت با تحلیل متفاوتی به موضوع بنگرد و اثر موفقی را خلق کند.
بر پایه این گزارش نشست مذکور با گفتمان بین مخاطبان و نویسنده به پایان رسید. نقد و بررسی نمایشنامه "کاش میشد منم بیام" بهزاد صدیقی مدیر بخش مسابقه نمایشنامهنویسی سی و چهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر در نشست نقد و بررسی نمایش "کاش میشد منم بیام" نوشته کامران شهلایی گفت: این نویسنده در نگارش متنهایش با استفاده از سبک نمایشنامهنویسی مدرن، مسائل روز را دستمایه آثارش قرار میدهد.
وی گفت: یکی از دغدغههایی را که میتوان در هر نویسندهای سراغ گرفت تکنیک در نگارش داستان است که شهلایی نیز از تکنیکی استفاده کرده تا با داستانی مواجه شویم که دیالوگهای روانی دارد و هیچگونه پیچیدگی در بیان و گفتوگوهای بین شخصیتها به چشم نمیخورد. ضمن اینکه وی از دستوری بودن در متن پرهیز کرده و این امکان را ایجاد میکند تا کارگردانان متعددی بتوانند با دیدگاه و سلیقه خاص خود اجراهای متفاوتی از متون وی داشته باشند و "کاش میشد منم بیام" نیز دقیقا در همین مسیر نوشته شده است.
به اساس این گزارش در هفتیمن نشست نقد و بررسی سومین روز برنامه نمایشنامهخوانی سی و چهارمین جشنواره بین المللی تئاتر فجر، کامران شهلایی به چگونگی شکلگیری موضوع و متن و ایده نگارش نمایشنامه "کاش می شد منم بیام" پرداخت و در ادامه مخاطبان نظرات و دیدگاههای خود را در زمینه نمایشنامه و موضوعات آن از جمله: انفعال هر سه شخصیت داستان، مبهم بودن زاویه دید نویسنده و مشخص نبودن قهرمان قصه بیان کردند.
در ادامه این نشست روزبه حسینی نمایشنامهنویس که به عنوان منتقد در این بخش حضور داشت با اشاره به دیدگاههای مخاطبان گفت: از نظر من "خواب" شخصیت اصلی داستان است و مادر و سها و صحرا هیچیک شخصیت اصلی نیستند و به بیان دیگر خواب همان قهرمان اصلی قصه است و تصور میکنم قصد و تلاش نویسنده نیز همین بوده که قصد نویسنده نیز سعی کرده است که خواب شخصیت اصلی باشد. چرا که باعث زیر پا گذاشتن همه است و هیچ قاعدهای ندارد و در این داستان به این شیوه اتفاقا کارکرد عملی هم پیدا میکند.
کامران شهلایی نیز در ادامه سخنان روزبه حسینی گفت: خواب هم میتواند تعیین کننده و پیش برنده داستان باشد و در بخشهایی میبینیم که این قصه در خواب هم میتوانسته اتفاق افتاده باشد.
بر پایه این گزارش در ادامه این نشست گفتمانهای دیگری از قبیل: وجود یا عدم وجود منطق در چیدمان داستان، وجود برخی توضیحات مابین دیالوگها از جمله مواردی بود که در ادامه این نشست از طرف منتقد حاضر در جلسه و مخاطبان مطرح و با برخی توضیحات و پاسخهای نویسنده همراه شد. نشست نمایشنامه "تاریخ مردم کوچه و بازار فرانسه در قرن 18 "
درهشتمین نشست نقد و بررسی در چهارمین روز از برنامههای نمایشنامه خوانی جشنواره سی و چهارم تئاتر فجر، عصر روز پنجشنبه گذشته به نمایشنامه تاریخ مردم کوچه و بازار فرانسه در قرن 18 نوشته پیام لاریان اختصاص یافت که با حضور وی، بهزاد صدیقی مدیر بخش نمایشنامه نویسی جشنواره، سعید حسنلو کارگردان این نمایشنامه و روزبه حسینی منتقد در تالار مشاهیر مجموعه تئاتر شهر برگزار شد سعید حسنلو کارگردان این نمایشنامه خوانی گفت: آشنایی من با پیام لاریان و متنهایش دارای سابقه است و جدا از طراحی صحنه، مشاور وی نیز بودهام.
وی گفت: تلاش کردیم متن را درست بخوانیم و متن جذابی برای اجرا است و اگر بخواهد به روی صحنه برود زمان اجرای آن نیز همین 100 دقیقه است که امیدوارم به عنوان یکی از متنهای برگزیده نیز در بخش نهایی انتخاب شود.
پیام لاریان نویسنده نمایشنامه "تاریخ مردم کوچه و بازار فرانسه در قرن 18 " نیز در نشست نقد و بررسی این نمایشنامه گفت: برای شکلگیری نمایشنامه همه چیز برای من قصه است و واقعیت همین است. برای نگارش این نمایشنامه دوسال زمان صرف شد و در دو مقطع نیز بازنویسی صورت گرفت و تصور میکنم باز هم باید بر روی آن کار کنم.
وی درباره ایده نگارش این نمایشنامه گفت: 3 سال پیش که کتابی با نام "حقیقت و زیبایی" نوشته بابک احمدی را مطالعه می کردم وی درباره تحلیل تاریخی صحبت و برای بیان آن طرح جالبی را مطرح کرد مبنی بر اینکه که یک آدم به خاطر اتفاقی که در گذشته اش افتاده در زمان حال بخواهد آدمی را مجازات کند. هم زمان با این مساله عکسهایی از یک عکاس آلمانی را دیدم روزها یک عکاس آلمانی که تصاویر مکانهایی ویرانه از جنگ جهانی دوم را در کنار عکسهایی قرار داده بود که از همان مکانها در زمان حال از مردم در حال تفریح و زندگی روزانه ثبت کرده به مقایسه ایی در زمان گذشته و حال پرداخته بود. از همین رو تصور کردم چنانچه یک لحظه به 100 سال قبل برگردیم نمی توانیم در آن وضعیت شرایط زندگی حال حاضرمان را داشته باشیم.
روزبه حسینی منتقد حاضر در این نشست با انتقاد از نگارش توضیح صحنه برای اجرا گفت: آنچه در نمایشنامهها ما با آن مواجه هستیم وجود نوعی زبان آرکاییک برای نگارش توضیح صحنه است. در نمایشنامهها هرچه زبان به سمت ادبیات میرود ما به سمت قصه و شعر میرسیم و اگرچه توضیح صحنهای که شما نوشتهاید به زبان عامیانه است اما توضیحه صحنه را اینگونه نمینویسند.
پیام لاریان نیز در پاسخ گفت: در نگارش متنهایم فقط و فقط چیزی که به آن فکر میکنم را مینویسم.
وی گفت: نمایشنامه حالت طنز دارد. به هرحال نمایشنامه اجرا شود توضیح صحنه آن خوانده نمیشود ولی برای چاپ این توضیح لازم است در عین حال که ساده حرف میزنیم راحتتر میتوانیم بنویسیم. هر نمایشنامهای که نوشتهام توضیح صحنهها اتفاق بهتری برای خواننده است.
در ادامه این نشست روزبه حسینی گفت: نمایش در یک لوکیشن خاص اتفاق میافتد که فضای متعارف برای نمایشنامه نیست. نمایشنامه به سبک کمدی وحشت نوشته شده است.
وی تصریح کرد: از طرف دیگر قصه این نمایشنامه به شدت قابلیت حرکت به سمت سینمایی شدن و حتی ساخت یک فیلم سینمایی را دارد.
برپایه این گزارش در ادامه این نشست گفتمان تعاملی میان خالقان اثر، منتقد و مخاطبان در خصوص زیر لایههای متن، پیامهای مستتر در آن و بهرهگیری و نزدیک شدن به سبک نوشتاری ادگار آلن پو صورت گرفت و طرفین نظرات مخالف و موافق خود را در این بخش بیان کردند. نشست نقد و بررسی نمایشنامه "نامههای شرجی"
نهمین نشست نقد و بررسی نمایشنامههای منتخب بخش مسابقه نمایشنامهنویسی سی و چهارمین جشنواره بین المللی تئاتر فجر به نقد نمایشنامه "نامههای شرجی" با حضور بهزاد صدیقی (مدیر بخش نمایشنامهنویسی ) شهرام کرمی (نویسنده) روزبه حسینی (منتقد و نمایشنامه نویس ) اختصاص داشت.
در ابتدای جلسه بهزاد صدیقی گفت: فضای جنگ و مسائل بعد از آن و تاثیراتی که جنگ در آدمها میگذارد دستمایههای نمایشنامههای شهرام کرمی هستند. "نامههای شرجی" خیلی به فضای نمایشنامه "بلوطهای تلخ" نزدیک بود و حضور مشترک رویا افشار و سیروس همتی در هر دو اثر بر این نزدیکی صحه بیشتری میگذارد.
در ادامه بهزاد صدیقی از مخاطبان خواست تا به طرح دیدگاهها و نظرات خود در خصوص این اثر بپردازند که یکی از مخاطبان به فضای بیش از اندازه آرام و رمانتیک داستان اشاره کرد و گفت: این کار پز روشنفکری نداشت و راحت میشد با آن ارتباط برقرار کرد اما سوال این است که 5 نامه پیدا شده چرا حاوی فجایع نیستند و چرا فضا اینقدر آرام و رومانتیک بود و چرا نامهها بسته بودند؟
شهرام کرمی نویسنده نمایشنامه "نامههای شرجی" در پاسخ به این سوال گفت: من معتقدم نمایشنامه یا باید خوانده یا اجرا شود. تصور نمایشنامهخوانی برای من کار سخت و دشواری بود و سعی کردم اتفاق درون نمایش بیافتد. تلاش من بر این بود که از بستر دیالوگ شخصیتها یک نگاه اعتراضی بروز بدهم و به یک شکلی این راز را باز نکردم تا ارزش دراماتیک آن باقی بماند. نسلی برای کشور در دورانی جنگیدند که عدهای با آن مخالف و عده دیگر موافق بودند. هدف من این بود که به دور از کلیشه با آن برخورد کنم و فاجعه بزرگ را مانند آثار چخوف در درون شخصیتها نشان بدهم. پرداخت دیالوگ و شخصیتها ماهیتی ساده دارند و برخلاف دیگر نمایشنامهها با این پرداخت ساده سعی کردم فاجعه در درون شخصیتها باشد. درباره جنگ باید واقعی یا تخیلی نوشت و این معضلی است که با کلیشههایی روبرو هستیم که تخیل دقیقی میخواهد و در مورد جنگ باید فارغ از کلیشهها بود.
شهرام کرمی در پاسخ به این سوال که اگر این نمایشنامه طولانی شود قابلیت به تصویر کشیده شدن را دارد گفت: خود را همیشه مدیون این جمله زنده یاد محمود استاد محمد میدانم که به من میگفت ایمان و باورت به کارهایت ضعیف است، کاری که نوشته میشود باید در معرض دید مخاطب قرار بگیرد و در خیلی جاها احساس کردم که میتوانم دوباره تجدید نظر کنم، شخصیت جوان میتواند کسی باشد که همه چیز را به کنکاش بکشد.
در ادامه این نشست، روزبه حسینی منتقد و نمایشنامهنویس درباره این اثر گفت: منطق نمایشنامه این نیست که جوان همه چیز را به کنکاش بکشد و با منطق سیر و سفر در تضاد است محور شخصیت جوان بر وظیفه، خاطره و تکلیف میچرخد با اینکه خاصیت ضد جنگ دارد ولی خیلی ظریف منظر حفظ خاطره ها را نشان داده است.
وی تاکید کرد: نمایشنامه خوب نوشتار مناسبی است برای روی صحنه رفتن وقتی با روایتهای عریان طرف هستیم امکان تصویری و بصری کردن آن بینهایت میشود. شهرام کرمی به شدت موجز مینویسد که هم حسن است و هم خطرناک است و باعث میشود که کارکرد اصلی خودش را پیدا نکند.
حسینی ادامه داد: پرسشی که مطرح میشود این است این جهان، جهان کنشمندی است که رویدادها باعث کنش در آن نمیشوند. کنش ما زمان و تم ما فراموشی است و نباید منتظر اتفاق و یا تحول باشیم. اصولا شهرام کرمی به دنبال نمایشنامه نویسی که فاجعه آفرین باشد نیست و اتفاقی در نمایشنامه نمیافتد.
منتقد حاضر در نشست در ادامه سخنانش تصریح کرد: جمله درخشان نمایشنامه درباره صحبت کردن و دیالوگ پدر است "دوست دارم همیشه قبل از همه بمیرم" آدمی که متوجه میشویم با ذهنیت پدر است و در بخشهای دیگر، دیالوگنویسیهای بی ربط بین پدر و پسر است. مستقیم گوییهای پایانی میتواند خوب باشد و در حوزه طراحی میتواند ما را شوکه کند. و اگر این اثر در تفکر درست اجرایی قرار بگیرد میتواند اثر خوبی باشد اما این خوانش به ما می گوید که عملا به یک اجرای تخت منتهی می شود.
در انتها حسینی منقد این نمایشنامهخوانی گفت: می خواهیم یک بد من در اثر ما تبدیل یه یک انسان مثبت شود. می تواند ریا کند، اما اعتقاد ما هر روز با روز دیگر متفاوت است.
چهارمین روز برنامه های نمایشنامه خوانی سی و چهارمین جشنواره بین المللی تئاتر فجر در ادامه با گفتمان میان عوامل اثر و حاضران در نشست به پایان رسید.