سرویس تجسمی هنرآنلاین: فرح اصولی را نه می‌توان بازیگر دانست و نه عکاس، نه گرافیست و نه طراح او نقاش است و بس. او هنرمندی است که از تمام هنرها برای هرچه بهتر شدن آثارش بهره گرفته است. در واقع تمام هنرها را به خدمت گرفته تا بتواند آنچه را که دوست دارد خلق کند. آثارش ترکیبی از نقاشی و مینیاتور است و خودش می‌گوید: من نقاشی هستم که متاثر از مکتب مینیاتورم. در عصر یم روز پاییزی در دفتر هنرانلاین میزبان این بانوی هنرمند شدیم که ماحصل آن را در زیر می‌خوانید:

خانم اصولی می‌خواهیم کمی به عقب برگردیم. این که چطور وارد این عرصه شدید؟ در واقع پیوند شما با هنر از چه زمانی شکل گرفت؟

من سال 1332 در خانواده‌ای مهربان و قابل اعتماد در زنجان متولد شدم و تا کلاس هشتم آنجا درس خواندم. کودکی خیلی خوبی داشتم و بسیار به من خوش گذشت و امید و اعتماد به زندگی را از بچگی در زندگیم بدست آوردم. چرا که خانواده بسیار خوبی داشتم و خاطرات دوران کودکیم بسیار زیباست. این شانس را داشتم که در خانواده‌ای بزرگ شوم که همیشه در آن عشق موج می‌زد. در آن زمان غیر از بازی‌های کودکانه به نقاشی نیز می‌پرداختم و در یک سنی با عروسک‌هایم داستان ‌سرایی می‌کردم و به دلیل اینکه فکر می‌کردم این عروسک‌‎ها کافی نیستند شروع کردم، به طراحی فیگور روی مقوا؛ بعد آن‌ها را رنگ کرده و برایشان داستان می‌نوشتم و بازی می‌کردم، وقتی از آن‌ها حوصله‌ام سر می‌رفت، آن‌ها را دور می‌ریختم و دوباره یک سری شخصیت جدید خلق می‌کردم. از یک سنی در کنار دفترهایم انیمیشن می‌کشیدم. در کنار نقاشی، ادبیات و قصه‌نویسی را نیز بسیار دوست داشتم و پیگیری می‌کردم. در عین حال که نقاشی دوست داشتم به ادبیات بسیار علاقمند بودم و همیشه داستان می‌نوشتم و آن را در کلاس انشا می‌خواندم و در مدرسه نیز توسط معلمانم تشویق به فعالیت در نقاشی و انشاءنویسی می‌شدم. در مسابقات نقاشی بسیار شرکت می‌کردم و همیشه صاحب مقام می‌شدم. زمانی که به تهران آمدیم نیز به همین شکل ادامه دادم و حتی در یکی از مسابقات جایزه‌ام حضور در کلاس نقاشی بود که برای من تبدیل به بهشت شد. بعد از آن نیز در مسابقه دیگری شرکت کردم که نمی‌دانم در سطح استانی بود یا کشوری، اما جایزه ما حضور در کلاس نقاشی هنرستان هنرهای زیبای دختران بود که آقای محمد ابراهیم جعفری آن تابستان در آنجا درس می‌داد. بعد از چند روز آقای جعفری به من گفت می‌خواهی در چه رشته‌ای تحصیل کنی؟ من گفتم ادبیات چون می‌خواهم نویسنده بشوم. اما او به من گفت نه بیا اینجا نقاشی بخوان و نقاش شو. رفتم کنکور دادم و در رشته هنر قبول شدم و شروع کردم به خواندن نقاشی.

خب وارد هنرستان شدید و شروع کردید به تحصیل در رشته نقاشی...

بله، سه سال هنرستان بودم و استاد اصلی ما آقای جعفری بود. آنجا در هنرستان رفتار متفاوتی با ما می‌شد و رفتارشان با دوره دبیرستان کاملا متفاوت بود. تعدادمان کم بود و می‌توانستیم اظهار نظر و عقیده کنیم و برایمان جدی گرفته شدن در آن سن بسیار لذت‌بخش بود. چیزهای زیادی در هنرستان آموختم. مثلا روی تکنیک بسیار با ما کار شد و هنرمندانه زیستن را به ما آموختند.

همیشه رفتن از هنرستان به دانشگاه برای کسانی که به این شکل تحصیل کرده‌اند همراه با یک سری سرخوردگی‌ها است، برای شما هم چنین بود؟

بله، وقتی وارد دانشگاه شدم بسیاری از کارها برایم تکراری بود، چون در هنرستان همه را انجام داده بودم و دوباره‌خوانی آن برایم سخت بود. به همین دلیل رفتم به سراغ گرافیک ولی بازهم برایم جذابیتی نداشت و خواستم تغییر رشته بدهم، اما این بار نتوانستم، هم به خاطر مسیری که طی کرده بودم و هم این که دانشگاه این اجازه را به من نمی‌داد. به همین جهت خارج از فضای دانشگاه کار می‌کردم و بیشتر سعی می‌کردم به صورت عملی کار کنم و یاد بگیرم، چرا که می‌خواستم زودتر حرفه‌ای شوم. به همین خاطر رفتم پیش فرشید مثقالی و در آنجا شروع به کار کردم، از سوی دیگر در آتلیه دیزاین تدریس می‌کردم تا برایم تنوع داشته باشد. ضمن این‌که در همان سال‌های ابتدایی ورود به دانشگاه، با گروه تئاتر "پیاده" آشنا شدم و شروع به کار در تئاتر کردم. حاصل آن از سال 50 که وارد دانشگاه شدم تا سال 56 که فارغ‌التحصیل شدم بازی در چندین کار تئاتر، فیلم کوتاه و کار تلویزیونی شد که بسیار برایم جذاب بود.


سخت نبود که به یک‌باره از تمام این فضاها دور شوید و به سراغ یک هنر دیگر بروید؟

چرا بسیار سخت بود، اما در آن زمان فضای هنری نیز بسیار خاموش بود، یکی از دلایلی که من گرافیک را انتخاب کردم با اینکه نقاشی همیشه در دل من جای داشته و دارد، این بود که من عاشق روابط اجتماعی هستم و این‌که با اجتماع ارتباط داشته باشم و اصولا آدم نشستن تنها در آتلیه نیستم و این برایم سخت بود و کافی نبود. به همین دلیل نیز تئاتر را دوست داشتم و حتی گرافیک کار کردم، چرا که در این کار خودم به چاپخانه می‌رفتم، بالای سر کار می‌ایستادم تا کارم چاپ شود و از آن لذت می‌بردم. ولی بعدها چون فرآیند خلاقیتم دست خودم بود برایم تحمل‌پذیر شد.

شما در طی این سال‌ها فعالیت‌های مختلف هنری داشتید و بعد دوباره به نقاشی برگشتید، این هنرها چه تاثیری روی دیدگاه شما در نقاشی داشت؟

یکی از چیزهایی که بسیار در کار من تاثیر گذاشت عشق من به ادبیات و شعر بود. چرا که من عمدتا روایت‌گر هستم و همیشه در کارهایم یک خط داستان وجود دارد. هرچیزی که در زندگی می‌بینم به نظرم یک سوژه می‌آید. آثار من جنبه‌های دیگر هنرم را دربر می‌گیرد و سیر روایی و داستان گونه دارد. به خاطر دارم در یکی از نمایشگاه‌هایی که در یکی از موزه‌های نیویورک داشتم، خانمی که کیوریتور بود و از من هیچ اطلاعی نداشت، وقتی با من حرف ‌زد و کاتالوگ کارهایم را دید بدون این‌که بداند من چه پیشینه‌ای دارم، گفت: شما قبلا تئاتر کار کردید، چون صحنه را مثل تئاتر می‌سازید و موضوع را روایت می‌کنید. برای من این دیدگاه بسیار جالب بود، چرا که تاکنون کسی اینچنین به آثارم نگاه نکرده بود. تئاتر و اسطوره‌ها، قصه‌ها و داستان‌ها لحظه‌های ساده زندگی و اشعار منبع الهام من بودند. فکر می‌کنم این‌ها دریک لایه‌های عمیق وارد کار یک شخص می‌شوند و بسیار به من آموختند. در آثارم همیشه علایقم وجود دارند. وقتی شروع به طراحی می‌کنم برای آن یک برنامه‌ریزی دارم و این‌که زمان‌بندی می‌کنم تا در یک زمان معین و مشخص کار تمام شود. تنها در بخش انتخاب رنگ چون کاملا حسی‌ست و فی‌البداهه، تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی ندارم و می‌گذارم متناسب با همان حال و هوا همه چیز پیش برود، هرچند که دراین حوزه نیز بسیار وسواس دارم، اما وقتی تمام می‌شود می‌بینم آن اتفاقی که باید افتاده است، راضی هستم. البته ناگفته نماند این برنامه‌ریزی و دقت وقتی فرزندانم کوچک بودند بیشتر بود تا حق فرزندانم از بین نرود. ضمن این که من حدود 10 سال با همسرم در سینما همکاری داشتم و خیلی چیزها از سینما یاد گرفتم. وقتی در جریان ساخت یک اثر سینمایی قرار می‌گیرید اتفاقات بسیاری شکل می‌گیرد و من در بسیاری از عرصه‌های سینما در کنار همسرم فعالیت کردم و نظرات بسیاری در این زمینه داشتم و بسیار آموختم و همچنان نیز به همه آنها علاقمندم.

از کجا و چه زمانی علاقمند به کار بر روی سبک مینیاتور شدید و قبل از آن چه سبکی کار می‌کردید؟

ابتدا گرافیک کار می‌کردم و بعد رفتم به سراغ نوعی از نقاشی که با ترکیبی از چاپ، مداد رنگی و مداد شمعی کار می‌شد و فضایی سورئال داشت. بعد به مرور چاپ را کنار گذاشتم و تنها با مداد شمعی و مداد رنگی با یک نگاه نقادانه به فضای اطراف کار کردم. در نهایت دیدم باید یکی را انتخاب کنم و رفتم به سراغ مینیاتور چرا که در هنرستان مینیاتور را نزد استاد فرشچیان یاد گرفتم که بسیار هم به من لطف داشتند. اما در آن برهه زمانی بعد از پایان تحصیلات هنرستان همه چیز را همانجا گذاشتم و به سراغ مسیر دیگری رفتم. اولین بار برای طرح یک جلد مینیاتور کار کردم و بعد به تشویق دوست عزیزم گیزلا وارگاسینایی به سراغ مینیاتور رفتم. تحولاتی در کارم طی دوره‌های مختلف اتفاق افتاد و گاهی به این فکر افتادم که مینیاتور را با عکاسی تلفیق کنم و ایده‌هایم را با توجه به مجموعه اطلاعاتی که داشتم عملی کنم. از نظر من کمپوزیسیون، فضاسازی و دیدگاه مینیاتور جالب است. وقتی به هنر مدرن غرب نگاه می‌کنید، می‌بینید که چقدر از پیشینه خود برداشت‌های خوبی می‌کنند. مدتی است که مینیاتور دوباره در ایران باب شده است، منتهی هنری عامه‌گرایانه است و پاپ و من خیلی از این سبک خوشم نمی‌آید و احساس می‌کنم بسیار سخیف و سطحی است.

مجموعه آثار شما دارای عناوین خاصی است. کمی دراین باره برایمان بگویید و اینکه در هر کدام از این مجموعه‌ها به چه موضوعاتی پرداخته‌اید؟

یکی از مجموعه‌های جدیدی که کار کردم و در نیویورک هم به نمایش درآمد "فضیلت زخمی" نام دارد. مجموعه دیگرم عنوانش را از شعری از فروغ فرخزاد وام گرفتم به نام " گوش کن، وزش ظلمت را می‌شنوی" این دو مجموعه را در امریکا کار کردم و بعد با خودم به ایران آوردم و قصد دارم نمایشگاهی از این آثار تا پایان سال داشته باشم. مجموعه "فضیلت زخمی" 15 تابلوست که برداشتی از قلم‌گیری دوره صفویه است که در آن به سه مولفه‌ای که در قلم‌گیری‌های آن دوره وجود دارد توجه کردم. در این دوره در برخی از آثار از رنگ‌های متنوعی استفاده نمی‌شد و اکثرا از تنالیته رنگ اکر و قهوه‌ای استفاده شده است. در این تابلوها فیگوری در وسط صفحه وجود دارد و در حاشیه آثار از خط و شعر معاصر به جای خوشنویسی آن دوران و ترکیبی از فرم‌ها به جای تذهیب استفاده کردم. در "فضیلت زخمی" 90 درصد از نقاشی‌های معروف غربی بهره گرفتم. مثلا از مونالیزا استفاده کردم و تکنیک خودم را روی آن پیاده کردم، در کنارش از اشعار فروغ فرخزاد و شاملو نیز استفاده کرده‌ام. ممکن است فقط یک بیت یا مصرع کوچک باشد و با دست خط خودم آنها را نوشته‌ام. در واقع من برداشتی از دوره صفویه داشتم و قصدم تکرار دوره صفویه نبود. در تذهیب‌ها نیز از آلات جنگی استفاده کردم و درکنار هم آنها را تکرار کرده‌ام. گاهی کلماتی را در کارم مداوم تکرار کردم که بر اثر تکرار روزمره تبدیل به موتیف شده‌اند. مثل کشتن که از اخبار هرروز می‌شنویم و باعث تأسف است که این موضوع برایمان از معنی تهی شده است. در یک دوره‌ای دنیا با یک عکس تکان می‌خورد و دچار تحول می‌شد، ولی ما امروز از این عکس‌ها در زندگی روزمره بسیار می‌‌بینیم و می‌شنویم، این رنج بزرگی است و نباید برایمان عادی شود. در این مجموعه می‌خواهم بگویم در طی دوران، خشونت سرجای خودش قرار دارد و تنها لباسش تغییر می‌کند. مثلا سرباز من کلاه‌خودش از یک دوره است و لباسش از یک دوره دیگر. به همین دلیل برخی اوقات از اسطوره‌ها نیز استفاده می‌کنم. اتفاقاتی که در منطقه در حال رخ دادن است بسیار دردناک است و نمی‌توان به راحتی از کنار آن گذشت.

مجموعه دیگرم" گوش کن، وزش ظلمت را می‌شنوی " نیز مجموعه‌ای است که تماما از کارهای هنرمندان بزرگ غربی مانند میکل آنژ، رامبراند، بوتیچلّی، مانه و... الهام گرفتم. طوری کار کردم که در اولین نگاه مشخص شود، اثر چه هنرمندی بوده و بعد با مناسبات و روابط تغییرش دادم. این مجموعه بسیار سخت بود، چرا که می‌خواستم مخاطب بلافاصله با دیدن اثر تشخیص دهد کار کدام نقاش و هنرمند را می‌بیند. بعد باید آنها را تبدیل به نقاشی ایرانی می‌کردم این درحالی است که در نقاشی غربی فضای خالی زیاد است و تناسب‌های آن با تناسب مینیاتور ما بسیار فرق می‌کند، وقتی می‌خواستم این تابلوها را طراحی کنم، بسیار زمان برد. این مجموعه نیز 21 اثر 26 قطعه‌ای است که برخی از آنها چند لت هستند. در واقع این مجموعه برایم یک چالش بود، اما این اتفاق به هر حال افتاد.

مجموعه‌های قبلی که کار کردید چگونه بودند؟

مجموعه "حافظ" یکی دیگر از مجموعه‌هایم است که چهار سال زمان برد و روی پنجاه غزل از حافظ کار کردم. بعضی مشخصا روی بیت خاصی است و بعضی دیگر نیز روی حال و هوای غزلی است. این مجموعه را حدودا ده سال پیش خلق کردم و اولین زنی هستم که مشخصا روی غزل‌های حافظ به این شکل کار کرده است. می‌خواستم از دیدگاه خودم بر روی اشعار حافظ کار کنم. حافظ یکی از کسانی است که دیوانه‌وار دوستش دارم و همیشه می‌خواستم روی اشعارش کار کنم، ولی کار بسیار سختی بود، چون اشعار حافظ چند لایه است، ولی وقتی در نقاشی آن را حبس می‌کنید یک روایت و لایه دارید. در این مجموعه یک فیگور دارم که حافظ است و باقی فرشتگان هستند و در ایهامی که خود حافظ می‌گوید آن را نگه داشتم.

و از مجموعه‌هایی که در ابتدا کار کردید؟


مجموعه نیشابور است که برای فیلمی که خسرو سینایی درحال ساخت بود، کارکردم. این مجموعه به حمله‌های مختلف مانند مغول، و اتفاقات طبیعی مانند زلزله، آتش سوزی و... که برای مردم آن خطه افتاده است، می‌پردازد. بعد از آن یک مجموعه دیگر داشتم که در نمایشگاهی در خانه رایزن مطبوعاتی سفارت آلمان به نمایش درآمد. آن مجموعه تک فیگورهای دوره صفویه بود و کارهایم گرافیکی‌تر بود و بیشتر سفید بودند. مجموعه دیگری نیز دارم که در گالری سیحون به نمایش درآمد. این مجموعه تعاریف خاص خودش را داشت و متفاوت بود، در واقع سعی کردم یک نوع آشنایی‌زدایی برای مخاطب کنم. به طور مثال در یکی از آثارم روی تصویر فرشته عدالت کارکردم که چشمانش باز است، شمشیر در دست دارد و ترازویش خارج از کادر قرار گرفته است، یا خسرو و شیرین را کار کردم که این بار خسرو به شیرین سیب می‌دهد و بعد شیرین و فرهاد که شیرین سیبی به فرهاد می‌دهد. از نظر محتوایی همه کارها برعکس آن چیزی بود که در تصور همه جای دارد.

در بخشی از آثار شما ردپای مکاتب گذشته نیز به چشم می‌خورد. چقدر متأثر از مکاتب هنری بودید و هستید؟

آن زمان که من کار را شروع کردم، فقط روی مینیاتور ایران متمرکز نبودم به همه نوع آن پرداختم. از مینیاتور هند گرفته تا ژاپن، ترکیه، کره و... برایم بسیار جالب بود که آنها با نقاشی خودشان چه می‌کنند و نقاشی آنها چقدر مرتبط با فضای خودشان است. نگاه کردن به آثار آنها موضوعات بسیاری را به من آموخت. مثل این‌که نگاه کردم دیدم چقدر هنرهای ما بهم نزدیک است، چقدر یک تناسب و یک دیدگاه را دنبال می‌کنند. جغرافی، تاریخ، شعر، موسیقی، زیبایی‌شناسی و... همه یک جا به مینیاتور وصل می‌شوند. همچنین به هنر غرب نگاه کردم، چرا که سه سال در هنرستان نقاشی را به شیوه غربی خواندم و تکنیکش را یادگرفتم و بعد هم دنبال کردم و آثار موزه‌های بسیاری را دیدم. عاشقانه هنر غرب را دوست دارم، هم هنر معاصر خوبش را و هم هنر کلاسیکش را؛ بنابراین وقتی شروع کردم در زمینه مینیاتور قدم بردارم، اول روی مینیاتور دوره صفویه کار کردم. بخصوص کارهای رضا عباسی و فرسک‌هایی که در اصفهان باقی مانده بود. در واقع در آن دوره کارهای بزرگی روی مینیاتور انجام شد و بعد از آن رو به افول رفت. در دوره قاجار سبک دیگری شکل گرفت و در نهایت در حدود 70- 80 سال پیش مینیاتور مکتب تهران شکل گرفت. من این مکتب را کار نکردم و به دنبال مینیاتور مکتب صفوی و به طور ویژه سبک رضا عباسی رفتم. وقتی می‌خواستم شروع کنم، بیشتر تحت تاثیر آن فضا بودم. تک فیگورهای زن کار می‌کردم که فضاهای خالی در آن وجود داشت. یک مدت که گذشت کمی رفتم عقب‌تر به دوره تیموری علاقمند شدم، در آن زمان کادرهایم بزرگ‌تر شد و با ایربراش کار کردم و ساختمان‌های مینیاتور را در کار دخیل کردم و حسش را در کار آوردم. برخی اوقات چند لت کار کردم، برای این‌که فضای بزرگ‌تری را به کار بدهم. اما درگیر مکاتب مینیاتور نبودم و هر دوره که برای من جذاب بود را در کارم دخیل کرده و به نوعی هرچیزی که از مکاتب مختلف دوست داشتم را در کارم تلفیق کردم، چرا که من هیچ‌وقت خودم را مینیاتوریست نمی‌دانم. من خودم را نقاشی می‌دانم که متأثر از مینیاتور است.

یکسری از منتقدین شما می‌گویند در اغلب آثار شما اصولا چهره‌ها خنثی هستند، آیا این با میل و آگاهی شخصی خودتان انجام شده است؟

بله این اتفاق از این جهت شکل گرفته است که فیگورهای من فقط نماد هستند و دنبال واقع‌گرایی و حالت‌گرایی نیستم. آن بخشی که از مینیاتور قدیم بسیار دوست دارم، این است که وزنی در آن نیست، سایه و حالت‌گرایی در آن دیده نمی‌شود و شما آزادید که در یک صفحه هرچه دلتان می‌خواهد تعریف کنید، بدون این‌که متعهد به موضوعی خاص باشید. حتما در کار من حس آن اتفاق بیان می‌شود، اما سعی می‌کنم با کمپوزیسیون و رنگ،حسم را بیان ‌کنم نه حالت‌گرایی.

با توجه به تجربه‌های مختلف هنری که داشتید،باهنرهای مدرن هم رابطه خوبی دارید یا از آنها الهام می‌گیرید؟

از دیدن آثار خوب هنری مختلف لذت می‌برم. ولی به نظرم بعضی از هنرهای معاصر و New mediaها سهل‌الوصول در اختیار افراد قرار می‌گیرند و با یک راه میان‌بر خیلی اتفاقی می‌تواند او را دچار شهرتی ‌کند که راه صد ساله را یک شبه برود. از بعضی آثاری که در این سبک کار می‌شوند حتی در سطح جهانی خوشم نمی‌آید، چرا که فقط سیاسی کار می‌شوند، بدون این‌که هیچ لایه‌ای زیر آن باشد و اغلب این آثار تاریخ مصرف دارند. بسیار دلم می‎خواهد ویدئو، عکاسی یا انیمیشن کار کنم، هرچند برایم دور از دسترس نیستند، اما هم وقت و هم ابزار زیادی می‌خواهند. در این میان یک چیز را نمی‌فهمم، این‌که چرا هنرهای جدید باید جای نقاشی را بگیرند! امروز در گالری‌های نیویورک این اتفاق افتاده است و چیدمان و عکاسی، جای نقاشی را گرفته‌اند. در حالی که نقاشی باید جای خودش را داشته باشد. بشر از زمانی که در غار زندگی می‌کرد، شروع به نقاشی کرد. مثل موسیقی که باما همراه است، نقاشی نیز همیشه همراهی‌مان می‌کند و نمی‌شود آن را نادیده گرفت. چرا باید عکاسی و کارهای دیجیتال جای نقاشی را بگیرند. همه در کنار هم باید باشند و نباید جای نقاشی را تنگ کنند.

با توجه به سال‌ها فعالیتی که در عرصه نقاشی دارید، حضور زنان را در عرصه هنر مدرن چگونه ارزیابی می‌کنید؟

ما سال‌ها پیش، گروهی تشکیل دادیم به نام "دنا" با دوازده آرتیست زن، که به دعوت من و خانم سینایی با حضور سه نسل از زنان هنرمند شکل گرفت. در آن گروه تمام کارهای ما بر مبنای دموکراسی انجام می‌شد و حاصل آن برگزاری حدود سی نمایشگاه در شهرستان‌ها بود، چرا که می‌خواستیم الگویی زنده باشیم برای هنرمندان جوان که بدانند می‌شود و می‌توان زن بود و هنرمند شد. وقتی می‌بینند که یک هنرمند زن 20 - 30 سال است که در این عرصه مشغول فعالیت است، امیدوار می‌شوید و تلاش می‌کنید. ما در واقع این کار را انجام دادیم برای این‌که هنرمندان بیشتری بتوانند در این عرصه فعالیت داشته باشند. در حدود بیست و پنج نمایشگاه نیز خارج از ایران برپا کردیم که آنها نیز بسیار خوب بودند. اگر به دوره‌های قبل مثل دوره بهجت صدر برگردیم یا هرچه به عقب‌تر برویم نسبت نقاشان زن به نسبت مردها کمتر بود، ولی امروز نه تنها تعداد زنان نقاش بسیار است، بلکه حضور پررنگ‌تری نیز نسبت به مردان دارند. به طور مثال در دوسالانه دامون‌فر که داور بودم، باتوجه به عدم اطلاع از مرد یا زن بودن خالق اثر در نهایت متوجه می‌شدیم که بیشتر آثار هنرمندان زن جوان انتخاب می‌شوند و این باعث خوشحالی است و نشان می‌دهد که آنها یک فکر تازه و تکنیک دارند و این امیدوار کننده است. چنان‌که در سینما هم کارگردانان زن حضور پررنگی دارند و نسبت فیلم‌هایی که کارگردانان زن ما می‌سازند، نسبت به زنان کارگردان سینمای آمریکا، بیشتر است و این جای خوشحالی دارد.

آز آن دوازده نفر و گروه دنا برایمان بگویید؟ هنوز فعال هستید؟

من به همراه گیزلا وارگا سینایی، شهلا حبیبی، میترا کاویان، رعنا فرنود، شهرزاد اصولی، مریم شیرین‌لو، آریا اقبال، بهار بهبهانی، شراره زندیان که بعدها معصومه مظفری به جای بهار به ما اضافه شد به همراه فریده لاشایی و نسرین خسروی که فوت کردند، این گروه را تشکیل دادیم. بعدها نقاش مهمان هم داشتیم و در نمایشگاه‌هایی که در شهرستان‌ها برگزار می‌شد، از نقاشان جوان حمایت می‌کردیم و حتی از هنرمندان پیشکسوت هم دراین نمایشگاه‌ها تجلیل می‌کردیم و می‌خواستیم همه در کنار هم دیده شوند. بعضی‌ها زودتر از گروه رفتند و برخی نیز فوت کردند. ولی امروز هفت نفر از آن گروه باقی مانده‌ایم. ما بیشتر گروهی هنری- اجتماعی بودیم تا سبکی جدید را خلق و مکتب‌سازی کنیم، بسیار خوشحالم که این کار را انجام دادیم و متاسفم که نتوانستیم بیشتر از این ادامه دهیم.

با توجه به این که شما در ایران و امریکا سکونت دارید و بیشتر وقت خود را در گالری‌ها و موزه‌ها برای دیدن آثار سپری می‌کنید. نظرتان در مورد باز شدن تعداد زیاد گالر‌ی‌ها و تمرکز آنها در یک منطقه در تهران چیست؟

بسیار خوشحالم. در محله چلسی نیویورک چند خیابان وجود دارد که تمام آنها به گالری‌ها اختصاص یافته و همه ساختمان‌ها چند طبقه گالری هستند و همیشه پیش خودم فکر می‌کردم آیا این‌ها از رقابت تنگاتنگ با هم نمی‌ترسند. ولی بعد دیدم آن تجمع یک رونقی بوجود می‌آورد که شانس مقایسه به شما می‌دهد و کاش در ایران هم چنین بود. خوشبختانه امروز این اتفاق درحال افتادن است. کمیت بد نیست و این باعث می‌شود تا امکان رقابت نیز وجود داشته باشد و هنرمندان نیز در یک رقابت فشرده قرار بگیرند که موجب کیفیت بالا نیز می‌شود.

با توجه به این‌که در خارج از ایران نیز سکونت دارید و با هنر روز دنیا نیز آشنایی دارید وضعیت هنر امروز را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

فضای خارج از ایران برای هنرمندانی که داخل یا خارج از ایران زندگی می‌کنند، یک فرمول معین دارد که بسیاری از کیوریتورها آن را دنبال می‌کنند. تا حدودی این موضوعات سیاسی و یا زن محور است. ممکن است در این میان کارهای خوبی هم دیده شود، چرا که موضوعات مهمی را در بر می‌گیرند و در دنیا نیز این موضوعات اهمیت دارند. اما اگر می‌خواهیم لایه‌هایی را در اثر مطرح کنیم، به نظر می‌آید هنر امروز دنیا، زیاد به دنبال این لایه‌ها نیست. کارهای جذاب وجود دارند، اما تعدادشان خیلی زیاد نیست و نمی‌توان گفت هرچه در آنجا دیده می‌شود، الزاما کار خوبی است. حتی در موزه‌های مهم نیویورک مثل موما، متروپولیتن و ... هم که شما بروید، همیشه کارهای خیلی خوبی نمی‌توانید ببینید. ضمن این‌که مسائل ما با مسائل آنها فرق دارد و ممکن است اگر من در امریکا می‌ماندم به موضوعات دیگری می‌پرداختم، چرا که موضوعات ما متعلق به آن جامعه نیست و موضوعات آنها نیز متعلق به جامعه ما نیست. من فکر می‌کنم کارهای خوبی در ایران انجام می‌شود و هنر خوبی اتفاق افتاده است و آثار قابل توجهی در آن وجود دارد. نباید خودمان را دست کم بگیریم و اعتماد به نفس‌مان کم باشد. من معتقدم ما حرف‌های مهمی داریم و باید حرف‌های خودمان را مطرح کنیم. ما می‌توانیم جای خوبی در هنر دنیا برای خودمان باز کنیم.

کمی هم از برنامه‌های آینده‌تان برایمان بگویید؟

بزودی دونمایشگاه گروهی خواهم داشت. یکی در گالری "راه ابریشم" دارم که به موضوع خیام می‌پردازد و پنج اثر در آن به نمایش می‌گذارم که روی اشعار خیام کارکرده‌ام. دیگری نیز در گالری "آران و گالری او" است که اسفند ماه با موضوعیت شاهنامه برگزار می‌شود. در آنجا با یک اثر سه لت از سیاوش حضور خواهم داشت که دارم روی آن کار می‌کنم و امیدوارم که به زودی تمام شود. مجموعه‌ای در دست دارم که تاکنون فقط طراحی‌هایش را انجام داده‌ام به نام "همه زخم‌های من از عشق است. عشق، عشق، عشق" که یک سال دیگر تمام می‌شود. کار بعدیم کتابی است که در دست دارم، در مورد دوازده ماه سال که لیتوگرافی می‌شود و روی سمبل ماه‌ها با فیگورهایی متفاوت از زنان همراه است. دو آلبوم هم از مجموعه "فضلیت زخمی" و"گوش کن وزش ظلمت را می‌شنوی" نیز در دست انتشارات است و تا دی ماه به بازار خواهد آمد.

و سخن پایانی...

هرکس که شانس خواندن هنر را دارد و هنر حرفه‌اش می‌شود دارای یک موهبت و هدیه الهی است و این موهبت نصیب من نیز شده و لحظه لحظه زندگیم را از هنرستان تاکنون لذت بردم. اما برای من لذت برابر و بالاترین لذت مادر بودن است و از این بابت بسیار خوشحالم.

انتهای پیام/

سمیرا افتخاری