سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: کتاب بوستان آل یس، سـروده سید محمد امین آل یس، مصداق روشنی از جوشـشِ ذوق ادبی و طبع شعر در اهالی شیراز است.
سیّد محمّد امین آل یس 28 ساله گرچه کارشناس ارشد رشته زمینشناسی اقتصادی است اما از کودکی علاقه وافری به امور هنری داشت و از همان دوران نقاشی، طراحی و کاریکاتور را دنبال میکرد. او پس از ورود به دانشگاه نیز فعالیتهای هنری خود را ادامه داد و از عرصه نقاشی دریچهای به سوی نویسندگی، شعر و نمایشنامهنویسی گشود و سفر معنوی حج تاثیرات شگرفی در او داشت. "آل یاسین" پس از این سفر در اشعار خود درون مایههای توحیدی و اخلاق اسلامی را با ظهور بیشتری به رشته تحریر درآورد.
کتاب بوستان آل یس که مجموعهای از اشعار در قالب کلاسیک است، توسط انتشارات شاهچراغ (ع) در شیراز منتشر شده و کار طراحی جلد و نگارگریهای آن را هنرمند شیرازی، مریم شاهی انجام داده است. این کتاب حاصل سرودههای آل یس از سال 1385 تا سال 1392 است. البته در این سالها شاعر به سرودن اشعار نو نیز پرداخته است که قصد دارد به زودی آن آثار را نیز در کتاب دیگری به چاپ برساند.
بنا به گفته آل یس، علل و دلایل سرودن اشعار در این کتاب متفاوت بوده است و هر شعر بنا به ذوق شاعر و نیز مسایل گوناگونی همچون شرایط موجود در اجتماع، تفکر در نکات اخلاقی و نیز احوالات وی در ستایش معبود بیان شده است. به طور مثال در مثنوی "هوس عمر" به یکی از معضلات اجتماعی اشاره شده است، در غزل "حکمت تو" به مدح و ستایش پروردگار پرداخته شده، غزل "کانون عشق" در وصف صفات سرور و سالار شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین (ع) سروده شده و در شعر "مطعم خشوع" پندها و نکات اخلاقی بیان گردیده است.
این کتاب دارای سه سرفصل کلی است که شامل طلیعه، غزلیات و حدیقه است. همچنین در ابتدای کتاب، زندگینامه شاعر و در بخش پایانی کتاب مجموعهای از معانی لغات تحت عنوان واژگان آورده شده است که جهت سهولت در مطالعه برای مخاطبین و خوانندگان در نظر گرفته شده است. بخش طلیعه شامل دو نثر کوتاه به نامهای "ذوق" و "اصالت" است و چنان که از نام آنها پیداست، بیان کوتاهی از این مفاهیم از دید مولف در آنها ارایه شده است. در ادامه این بخش سه قصیده با نامهای "یس"، "شهر شکرخیز" و "حزن" آورده شده است. قرار گرفتن این مطالب در این بخش از کتاب به عنوان کلید فتح اشعار منظور شده و به همین جهت تحت عنوان طلیعه نامگذاری گردیده است.
طلیعه به معنای سرآغاز، طلوع آفتاب و یا مقدمه و جلوداران سپاه و لشکر است؛ که بنا به نظر شاعر این مطالب در بخش طلیعه تا حد زیادی هویت اصلی کتاب را آشکار نموده و به دلیل اهمیتی که برای او داشتهاند در ابتدای کتاب آورده شدهاند.
در قصیده "یس"، شاعر بر اساس مفاهیم سوره مبارکه یـس در قرآن کریم، ابیات خود را سروده است و از معانی آن سوره نورانی در شعر خود به کاربرده، به طوری که در برخی مصرعها از بعضی کلمات این سوره شریفه به گونهای ظریف و لطیف استفاده شده است.
قصیده "شهر شکر خیز" در وصف شهر شیراز سروده شده است و در آن با بیان شایسته و کم نظیری تقریبا به تمامی وجوه زیبایی شناختی و محسنات این شهر پرداخته شده است.
قصیده "حزن" نیز بیان شاعرانه و لطیفی از مفهوم حزن از نگاه شاعر است که در آن به ستایش حزنِ ممدوح پرداخته است. در این شعر معنای حزن از زاویهای بدیع و قابل تامل مطرح شده است که ذهن مخاطب را تسلیم خود میسازد و او را به تغییر نگرش نسبت به این مسئله وا میدارد.
در بخش غزلیات مجموعهای از اشعار در قالب غزل آورده شده، که شامل 81 غزل است. در ابتدای این بخش غزل "سماآ" قرار گرفته است که در واقع نام این غزل همان تخلص ادبی خود شاعر است. شاعر در این غزل خود را مورد تذکر و اندرز قرار داده است و به نوعی با این کار ابتدا خود را به عمل صالح، ترغیب نموده و از لغزش و تخطی پرهیز داده است. هرچند در این غزل تلمیحاً دعوت به خیرخواهی و دوری از معصیت نسبت به مخاطب نیز اشارهای دارد و هر خواننده تیزهوشی این پند و اندرز را در واقع خطاب به خود میخواند.
بخش غزلیات به طور عمده شامل مفاهیم عاشقانه و عارفانهای است که شاعر در مدح و ثنای خداوند تبارک و تعالی سروده است و نیز اندرزها و نکاتی که در قالب مفاهیم اخلاقی و شئون انسانی بیان شدهاند؛ اگرچه اشعار دیگری با مفاهیم متعدد و مختلف در این بخش وجود دارد.
بخش حدیقه شامل مثنوی، قطعه، دوبیتی و تک بیتیهایی است که همگی با رنگ و جلای دلنشینی به تحریر در آمدهاند و بنا به گفته قدما و بزرگان "سخنی که از دل برآید لاجرم بر دل نشیند." در ابتدای این بخش 7 مثنوی آورده شده است که اغلب به صورت روایتهای شیرین و با مضامین پر مغز اجتماعی، اخلاقی و عرفانی سروده شدهاند. همچنین در ادامه این بخش به ترتیب قطعهها، دوبیتیها و تک بیتیها آورده شدهاند.
این کتاب دربرگیرنده 120 اثر شامل نثر و نظم است که در 104 صفحه به چاپ رسیده است.
شاعر نام این کتاب از نام خانوادگی خود وام گرفته است و نام این مجموعه از اشعارش را همنام با اسم خود برگزیده است؛ هرچند که در ابتدای این کتاب قصیده "یس" خودنمایی میکند و بیگمان علاوه بر ذکر نام خانوادگی شاعر، ارادت وی و خاندان آل یس به ساحت مقدس قرآن کریم نیز در انتخاب این نام برای کتاب او بیتاثیر نبوده است.
اما طراحی جلد این کتاب هم توسط مریم شاهی به گونهای متفاوت انجام شده است. شاهی کار طراحی را از دوران هنرستان و با انتخاب رشته گرافیک آغاز و از آن زمان به صورت تخصصی و جدی این امر را دنبال کرده است. او که در چندین جشنواره هنری حائز رتبه شده فارغ التحصیل رشته کارگردانی در دانشگاه است.
شاهی در این باره می گوید: در ابتدا چند شعر از این مجموعه را مطالعه کرده و با فضای کلی کتاب آشنا شدم. با در نظر گرفتن مفاهیم موجود در اشعار و درک شخصی از آنها، پیشنهادات خود را به شاعر انتقال دادم و او نیز نظرات خود را بیان کرد. آل یس تاکید ویژهای بر استفاده از نقوش اسلیمی و به کار بردن رنگهایی که تداعیکننده طرحهای سنتی باشد را داشت. پس از جمعبندی نظرات، ایدههای ابتدایی خود را به صورت اتود و به تعداد حدوداً 20 طرح آماده کردم. با توجه به دیدگاههای شاعر و انتخاب قسمتهای مختلف از اتودها توسط وی، در نهایت دو طرح تکمیل شده را تدوین کردم که یکی از آنها به عنوان طرح نهایی جلد کتاب تایید و انتخاب شد. همچنین برای آغاز هر یک از سرفصل های کتاب یک طراحی جداگانه متناسب با آنها را انجام دادم که در ابتدای بخشهای طلیعه، غزلیات، حدیقه و واژگان آورده شده است.
وی افزود: در میان اشعاری که از این کتاب خواندم، بیش از همه مجذوب شعر "شهر شکرخیز" شدهام و خارج از اغراق و مبالغه از نظر بنده این شـعر به طرز شگفتآوری زیباست و در بین تمامی اشـعاری که تاکنون در وصف شـیراز خواندهام بینظیر است. این شعر همانند سایر اشعار کتاب بوستان آل یس از لحاظ معنی و بار مفهومی کاملاً غنی و قابل درک است؛ و نکته قابل توجه اینکه با خواندن آن، حافظه تصویری خواننده فعال میشود. در واقع همراه با ابیات شعر، همانند یک فیلم با سکانسهای فوقالعاده زیبا در ذهن مخاطب، تصویری بکر ایجاد میکند این اتفاق نشانگر نبوغ بیبدیل یک جوان شیرازی است که به صورتی تحسین برانگیز تمامی زوایا و مفاهیم ریز و درشت را در مورد شهر شیراز بیان کرده است. مفاهیمی همچون قدمت، اصالت و تمدن این شهر؛ فرهنگ، تدیّن، حکمت، معرفت، هنر، ادب، مناعت طبع و مهمان نوازی مردمان این دیار، مشاهیر و مفاخر شیراز، طبیعت و باغهای سرسبز آن، شاهچراغ، دروازه قرآن و بسیاری دیگر از موارد که در قالب یک شعر به آنها اشاره شده است.