سرویس تئاتر هنرآنلاین: در کنار آیین‌ها و سنت‌های نمایش ایرانی، بازی‌هایی نیز وجود دارند که دارای ریشه‌های تاریخی در ایران هستد. کلمه بازی که امروزه بسیار ساده از کنار آن می‌گذریم از کلمه "واچیک" مشتق شده و به کاری گفته می‌شود که همراه با تفریح، هیجان و سرگرمی باشد. ورود ابزار مدرن هرچند در آسان کردن کارها نقش بسیار زیادی داشته است اما بشر مدرن را از انجام بازی‌های محلی دور کرده است تا آنجا که خیلی از این بازی‌ها به کل فراموش شده‌اند.

مهمترین ثمره در بازی‌های سنتی که عموما به صورت گروهی اجرا می‌شوند ایجاد تعاون و همکاری است و از طرفی مهارت‌های بدنی انسان را رشد می‌دهد. محصولی که با کم شدن آن در زندگی مدرن امروزی، انسان‌های بی‌روح و براماسیده‌ای را در مسیر زندگی همراه می‌کند.

هفدهمین جشنواره نمایش‌های آیینی و سنتی در راستای احیا و ارج‌گذاری بر این اتفاق با دعوت از گروه‌های نمایشی که بازی‌های محلی البته با تاکید بر نقش پذیری آنها را به این رویداد دعوت و فرصت ظهور و بروز به آنها داده است.

محمد حسین ناصر بخت قائم مقام دبیر هفدهمین جشنواره نمایش های آیینی و سنتی در مصاحبه با خبرنگار تئاتر هنرآنلاین درباره این بخش از جشنواره گفت: سعی ما در انتخاب بازی‌های نمایشی بر این بود آن دسته از بازی‌ها را انتخاب کنیم که در آن‌ها نقش پذیری وجود داشته باشد. تا در کنار باقی آیین‌ها اجرا شوند. و بیشتر نقش آیینی و نمایشی آنها برای ما مهم بود.

لافند بازی

لافند بازی که نوعی معرکه‌گیری است. در رشت اجرا می‌شود. این بازی را جمشید حسین‌زاده در این جشنواره اجرا می‌کند و روال آن به این صورت است که بازی کننده باید تعادل خود را روی یک بند که در ارتفاع سه متری از زمین روی داربستی بسته شده حفظ کند. از طرفی دلقکی نیز روی زمین در موازات مسیری که بازی‌کننده طی می‌کند سعی در تقلید رفتارهای او می‌کند.

ناصربخت در خصوص ویژگی این بازی گفت: بازی‌ها در نمایش ایرانی دسته‌بندی می‌شوند. یک دسته بازی‌های نمایشی هستند که در آنها نقش‌پذیری وجود دارد و دسته دیگر بازی‌هایی ورزشی هستند که مهارت‌های بدنی در اهمیت قرار می‌گیرد. این هم در سنت‌های ما جا می‌گیرد که برای پرورش خود در جامعه و شغل‌شان بازی‌ها را ترتیب می‌دادند تا مهارت‌هایشان را بالا ببرند. ضمنا در فضاهای شادی را نیز به وجود می‌آورند. امروزه به جهت مدرنیته‌ای که رخ داده این بازی‌ها دیگر وجود ندارند.

وی در ادامه گفت: در لافند بازی برای اجرا کننده هم حفظ تعادل و قدرت‌نمایی بدنی فردی که روی طناب راه می‌رود اهمیت دارد. و هم نقش‌پذیری کسی که روی زمین و در سایه آن حرکت می‌کند مهم می شود. ترکیب این دو لافند بازی را به وجود می‌آورد. این بازی مفرح از هیجانی بالایی برای مخاطب برخوردار است.

ترنا بازی

ترنا بازی که یک بازی مذهبی است پیشتر در قهوه‌خانه‌ها اجرا می‌شده است. این بازی توسط حاکم وزیر و دزد اجرا می‌شود که حکم حاکم را وزیر روی دزد اجرا می‌کند. این نمایش هر شب در محل قهوه‌خانه هفدهمین جشنواره نمایش‌های آیینی و سنتی اجرا می‌شود.

پژمان کاشفی کارگذار، حاکم بازی ترنا به هنرآنلاین گفت: تاریخچه بازی ترنا به دوران صفوی باز می‌گردد و یک رویکرد کاملا مذهبی داشته و دارد. شکل اجرایی امروز آن از دوران پهلوی اول است و بیشترین انحراف نیز در همان دوران برای این بازی اتفاق افتاد است. لمپنیسم وارد ترنابازی شد و مسیر مذهبی بازی را منحرف کرد.

وی در ادامه تاکید کرد: این بازی به نیت همدردی با بچه‌های امام حسین که در چهل منزل شلاق خوردند با این مضمون که ما هم ترنا می‌خوریم اجرا می‌شود. حاکم و وزیر توسط قاپ انتخاب می‌شود و کارگزار برای انتخاب آنها قاپ می‌ریزد. نقش‌های اساسی در این بازی شاه، دزد و وزیر هستند.

گاز و باز

بازی "گاز و باز" که از بازی‌های سنتی کردستان است رویکردی درمانی دارد. این بازی توسط سعید ذبیحی در یخش بازی‌های هفدهمین جشنواره نمایش‌های آیینی و سنتی اجرا می‌شود. کارگردان این بازی به خبرنگار تئاتر هنر آنلاین گفت: این بازی یک شیوه درمانی دارد و برای کسی که توسط مارگزیده شده، اجرا می‌شود این نمایش به صورت رقص و موسیقی به صورت آرام بخش عمل می‌کند و مانع پخش سم مار در بدن می‌شود.

سعید ذبیحی در تشریح بازی گفت: رویکرد بازی‌ها به این صورت است که در این نمایش‌ها داستان‌های خنده آور بازسازی شده تا روحیه مارگزیده را تا پایان درمان بالا ببرد.

مهدی لطفی مسئول برگزاری بخش قهوه خانه هفدهمین جشنواره نمایش‌های آیینی و سنتی در خصوص بازی "گاز و باز" در گفتگو با سرویس تئاتر هنرآنلاین گفت: در این بازی رویکرد فرح بخشی آن در اولویت قرار دارد و اساسا با این ابزار می‌تواند روحیه مسدوم را حفظ کند تا شرایط درمانی خوب پیش رود. این نمایش‌ها در اروپا با عنوان پیسکو درام یا تئاتر درمانی شناخته می‌شوند.

این پژوهشگر تئاتر در خصوص اصالت بازی‌های نمایشی گفت: متاسفانه گاهی بازی‌هایی جعلی هستند و ریشه تاریخی ندارند. باید مراقب جعل بازی‌ها باشیم. با فعالیت گسترده‌ای که جشنواره به راه انداخته ما شاهد این هستیم که بازی‌ها را تغییر می‌دهند گاهی هم تعدادی کنار هم می‌آیند و با یک لهجه خاص و شیوه خاص بازی تولید می‌کنند و برای آن پیشینه جعلی می‌سازند.

او افزود: البته دبیرخانه با انتخاب تیم پژوهشی از ورود این بازی‌ها در فرهنگ اجتماعی جلوگیری می‌کند. ولی چون مسئله فرهنگ و ریشه تاریخی در میان است ما باید حواس‌مان باشد که آیینی را منحرف نکنیم و بازی‌هایی را به آیین‌هایمان اضافه نکنیم و این بسیار خطرناک است.

توره بازی و چوپان ایونی

" توره بازی و چوپان ایونی" نیز از دیگر بازی هایی هستند که در این جشنواره حضور دارند. که به صورت یک هم آوایی و رقص محلی اجرا می شوند. توره بازی از خورده نمایش های آستان اشرفیه است که توسط محمد رضا جعفری در هفدهمین جشنواره تئاتر آیینی و سنتی اجرا می شود. این بازی بیشتر ساختاری موسیقایی دارد و در آن حرکات موزون محلی برای باز کنندگان نوعی نشات را به همراه دارد.

انتهای پیام/