سرویس تئاتر هنرآنلاین: نمایش "هزار قصه یک شب" به نویسندگی مریم ایرانمنش و کارگردانی مشترک سمیه گلباد و داوود بختیاری شامل چند صحنه سایه‌ای، یک "مونو پرفورمنس" معمولی و یک اجرای عروسکی خیمه‌شب‌بازی است که درآن عروسک‌های نخی و میله‌ای دست‌گردان کارکرد نمایشی بیرونی‌تری پیدا کرده‌اند و توسط عروسک‌گردان‌هائی که در صحنه حضور دارند و دیده می‌شوند، به حرکت درمی‌آیند. در بخش "مونوپرفورمنس" صرفأ یک خانم قصه‌گو به صحنه می‌آید و خودش را "شهرزاد قصه‌ها" معرفی می‌کند و قصه‌ای می‌گوید که اساسأ قصه نیست، بلکه برون‌فکن را می‌ها و گلایه‌های شخصی و زنانه در رابطه با موقعیت زن در جامعه است و البته تا حدی بیانگر تنگنا‌ها، رنج‌ها و آلام زنانه خودش هم است. حضور این زن قصه‌گو در اصل بهانه‌ای برای نشان دادن عروسک‌های ملیت‌های مختلف ایرانی است.

هنگام اجرا تماشاگر به نوبت عروسک‌های گوناگونی را در صحنه می‌بیند که تمامأ مستمسکی برای خواندن قطعات ترانه‌ها و آوازهای محلی معینی توسط داوود بختیاری هستند. موسیقی نمایش با ارکستر زنده اجرا می‌شود و برخی از آواز‌ها هم تغزلی‌اند. عروسک‌ها، بعضی "نخی" و جزو عروسک‌های نمایش خیمه شب بازی‌اند و تعدادی هم "میله‌ای"‌اند. این عروسک‌ها در فضای باز صحنه توسط عروسک گردان‌های حاضر در صحنه حرکت داده می‌شوند. عروسک‌ها بسیار زیبا و هنرمندانه طراحی شده‌اند. ضمنأ عروسک گردان‌ها هم در حرکت دادن آن‌ها مهارت و توانمندی قابل تحسینی دارند. حرکت کردن عروسک‌ها گاهی گروهی و دسته جمعی است و در صحنه‌هائی که لباس، آواز یا ترانه و رقص محلی و خاص یکی از ملیت‌های ایرانی را نشان می‌دهند، به غایت زیبا، جاندار و تماشائی‌اند و واقعأ حرکات اندام‌های آن‌ها با اجرای رقص محلی تطابق و هماهنگی دارد. این عروسک‌ها نشانگر ملیت‌هائی مثل جنوب ایران (بندری)، لر، ترک، خراسانی و شمالی‌اند. باید یادآور شد که همه قطعات ترانه‌ای و آوازی توسط داوود بختیاری و با صدائی گرم و دلنواز خوانده می‌شود. ضمنأ او لهجه‌های مختلف ملیت‌های مورد نظر را هم تقلید می‌کند. در صحنه‌ای "اتوود گونه" اما نمایشی، پرسوناژ قصه‌گو، عروسک کوچک خودش را که در صحنه است، با دلجوئی بغل می‌کند و برایش لالائی می‌خواند.

در نمایش "هزار قصه یک شب" حتی یک قصه هم وجود ندارد. اساسأ نمی‌توان آن را نمایش به حساب آورد، فقط شامل صحنه‌هائی کوتاه از برخی حالت‌ها و وضعیت‌های زنان و مردان است و مخصوصأ رقص‌ها و آواز‌ها و لباس‌های محلی را به نمایش می‌گذارد که ارتباطی به موقعیت و شرائط زنان در جامعه ندارد. در نمایش "هزار قصه یک شب" به طور ابتکاری از بازیگر و عروسک استفاده شده است، اما کلیت اجرا بی‌ساختار، چند موضوعه و بی‌داستان است؛ درحقیقت هیچ عروسکی وارد قصه‌ای نشده است. این اجرا حتی در چارچوب یک "پرفورمنس ترکیبی نیمه عروسکی" هم جای نمی‌گیرد. فقط از نظر طراحی، زیبا و هنرمندانه و به لحاظ کاربری و حرکت دهی استادانه عروسک‌ها حائز اهمیت است. البته ترفند‌های صرفأ صحنه‌ای زیبا در این اجرا زیاد است، مثلأ در صحنه بسیار زیبا، رومانتیک و همزمان تراژیکی تکه‌ای از پارچه پیراهن زن قصه‌گو در دست پرسوناژ "چوپان عاشق" است و او با آن اشک‌هایش را پاک می‌کند یا در صحنه‌ای عروسک، چراغ روشنی بر سر دارد و به محض آنکه می‌میرد، چراغ روی سرش خاموش می‌شود. این صحنه‌ها و دیگر صحنه‌های زیبای اجرا نشان می‌دهد که همه چیز در طراحی و شکل دهی صحنه‌های زیبا خلاصه شده و به ارائه یک داستان شاکله‌مند که همه این صحنه‌های به یادماندنی را با حفظ تفاوت‌های خاص‌شان به هم ربط بدهد، توجه نشده است. این اجرا یک ویژگی هم دارد: یکی از پُر عروسک‌ترین اجراهای هفدهمین جشنواره نمایش‌های آیینی و سنتی است.

انتهای پیام/

حسن پارسایی