سرویس تئاتر هنرآنلاین : هنر همواره با مخاطبان است که معنا می‌گیرد و هنر نمایش نیز از این قاعده مستثنی نیست. مخاطبان هستند که می‌توانند نظر نهایی بر اجراهای نمایش بدهند و رویکرد آنهاست که می‌تواند بر روند کاری هنرمند تاثیر بگذارد. امروز که هفدهمین جشنواره نمایشهای آیینی و سنتی به پایان می‌رسد بر آن شدیم تا بخشی از نظرات مخاطبان این دوره از جشنواره را درباره آثاری که در بخش های مختلف اجرا شدند را جویا شویم.

"بیضایی"

تماشاخانه سنگلج در پنجمین روز از اجراهای صحنه‌ای هفدهمین جشنواره نمایش‌های آیینی و سنتی میزبان نمایش "بیضایی" به نویسندگی و کارگردانی سید محمد مساوات بود. این اثر نمایشی به شیوه‌ای مدرن داستان‌های اسطوره‌ای ایرانی را به تصویر می‌کشد به این ترتیب که در سه مجلس داستان "رستم و سهراب"، "سیاوش و سودابه" و "ضحاک" به شیوه‌ای نو اما بر پایه نمایش‌های آیینی و سنتی روایت می‌شد. همچنین این نمایش زبان آهنگین و فرم نمایشی خود را از آثار بهرام بیضایی از جمله "مجلس سهراب‌کشی" وام گرفته بود.

بعد از اتمام نمایش نظر تماشاگران را در رابطه با این اثر نمایشی جویا شدید که چند نمونه از این نظرات را در ادامه می‌خوانید.

بهراد رحمانی ۳۰ ساله دانشجوی بازیگری تئاتر به خبرنگار تئاتر هنرآنلاین گفت: من در کل متوجه موضوع نمایش نشدم. به نظر من اجراها از نمایشنامه‌های آقای بیضایی حتما نمی‌تواند قالب نمایش ایرانی داشته باشد. شیوه کارگردانی این نمایش متکی بر طراحی و اصول غربی است و من فکر می‌کنم این نمایش که شبیه یک کلاف سردرگم بود به صرف نام آقای بیضایی در جشنواره آیینی و سنتی جای گرفته است. نمایشنامه‌های آقای بیضایی به صورت کامل با طراحی درست علمی و حرفه‌ای نیاز به یک تمرکز بالایی در جهت جذب مخاطب دارد؛ حال اینکه در این اجرا چند نمایش را با هم تلفیق شده است و در این تلفیق هیچ رویکرد منطقی دیده نمی‌شود.

علیرضا کاظم زاده ۲۷ ساله دانشجوی علوم ارتباطات اما نظر متفاوتی دارد؛ او گفت: نمایش‌های سنتی همواره در دوران‌های مختلف برای احیا و زنده نگاه داشتن خود به زمانه خود توجه خاصی داشته‌اند ؛ همانگونه که تعزیه در دوران قاجار تنها نمایشی برای نشان دادن مظلومیت اولیاء نبود و به مسائل روز هم واکنش نشان می داد. حتی نمایش تخت حوضی هم در دوران‌های مختلف رویکردهای خود را تغییر داد و همگام با شرایط جامعه پیش رفت. به نظرم بازخوانی که از چند نمایش آقای بیضایی در این نمایش صورت گرفت به نوعی هم راستا با تحول نمایش ایرانی بود که بیشتر جنبه تجربی داشت و به نظرم مخاطب را نیز با خود همراه کرد.

نرگس اکبری۲۰ ساله دانشجوی تئاتر نیز گفت: مخاطب در نمایش "بیضایی" عنصر حیاتی تئاتر به شمار نمی رود. از داستان این کار به جز اینکه به یک چندپاره از آثار نمایشی بهرام بیضایی می پردازد چیز دیگری نمی توان متوجه شد. نمایش "بیضایی" با ساختار داستان های لایه لایه ایرانی مثل ساختار داستان هزار یک شب اجرا شد.

"اگر شبی از شب‌های تهران مسافری"

نمایش "اگر شبی از شب‌های تهران مسافری" نوشته علی شمس به کارگردانی مشترک احمد صمیمی و هما پریسان نیز در چهارمین روز از اجراهای صحنه‌ای هفدهمین جشنواره نمایش‌های آیینی و سنتی در تالار سایه مجموعه تئاتر شهر میزبان مخاطبان این جشنواره بود.

هاشم نوری ۳۷ ساله (شغل آزاد) از تماشاگران این اثر نمایشی درباره این نمایش گفت:من به دعوت یکی از عومل گروه نمایش به دیدن این نمایش آمدم. داستان در مورد سیاه بازی بود و بازیگران خیلی خوب نمایش را اجرا می‌کردند و فضای مفرحی برای ما به وجود آوردند چون این نمایش کمدی بود و همرا با رقص داستان را تعریف می کردنند.

سایه محمدی ۲۸ ساله بازیگر تئاتر نیز عنوان کرد: به نظر من اصلا نمایش خوبی نبود با وجود اینکه این نمایشنامه روز اول هم در جشنواره اجرا شد ولی اصلا پتانسیل نمایش‌های ایرانی در آن وجود نداشت آتها سعی می‌کنند با دست بردن به کارهای کلیشه‌ای به زور از مردم خنده بگیرند و به نظر من این بدترین فکری است که می‌شود در مورد نمایش‌های ایرانی کرد که زمینه آنها لوده‌بازی است. به نظر من جشنواره نسبت به دوره گذشته ضعیف‌تر برگزار شده و امیدوارم این روند نزولی در هنر پایان بگیرد.

سعیده نیازی ۴۰ ساله خانه‌دار نیز گفت: خیلی کار خنده‌داری بود نمایش در یک کارگاه قالی‌بافی بود که داستان سیاه بازی را تعریف می‌کرد که کشته شده بود و به دنبال قاتل او می‌گشتند. من آشنایی زیادی با تئاتر ندارم و به صورت گذری این نمایش را دیدم از هنرمندان این کار تشکر می‌کنم که لحظات شادی را برای ما به وجود آوردند. ما در شرایط معمولی نمی‌توانیم تئاتر ببینیم چون بلیت نمایش‌ها گران است این بار هم در محوطه ایستاده بودم که توسط یکی از دوستان به دیدن این نمایش دعوت شدم.

"شیش و بش"

تماشاخانه سنگلج همچنین در چهارمین روز از اجراهای صحنه‌ای هفدهمین جشنواره نمایش‌های آیینی و سنتی در دو نوبت ۱۷:۳۰ و ۱۹:۳۰ میزبان نمایش "شیش و بش" نوشته محمد چرمشیر به کارگردانی سید جواد روشن بود. این نمایشنامه با اینکه سرشار از ویژگی‌های نمایش‌های ایرانی است اما به هیچ وجه شباهتی به باقی آثاری که در این حوزه نگارش شده ندارد و بنا به گفته کارگردان این اثر عنصر اصلی این نمایش سوء تفاهم است و "شیش و بش" در واقع همان کمدی اشتباهات است که در بستر نمایش ایرانی و تضادهای دو خانواده ایرانی پیش می‌رود.

بعد از اتمام نمایش نظر تماشاگران این نمایش را در خصوص این نمایش و چگونگی آن جویا شدیم.

محسن انصاری ۳۱ ساله و کارشناس رشته معماری درباره این نمایش گفت: به نظر من نمایش "شیش و بش" اجرای خسته‌کننده‌ای داشت هر چند متن آن را خیلی دوست داشتم. مشکل کار این بود که مخاطب درست زمانی که می‌خواست با نمایش ارتباط برقرار کند، صحنه تاریک می‌شد و به صحنه‌ای دیگر تغییر پیدا می‌کرد. داستان کار برایم جذاب بود ولی خوب اجرا نشد. بازی بازیگرها خوب بود و شخصیت‌ها واقعی بودند ولی دکور کار اصلا خوب نبود و فضا سازی آن می‌لنگید.

مریم براتی ۲۴ ساله دانشجوی کارگردانی تئاتر نیز گفت: واقعا متاسفم چه کسی گفته در نمایش ایرانی می‌توان ۲۵ بار نور قطع نور داشت. ویژگی نمایش‌های ایرانی اجرای پیوسته آنها است این در حالی است که از ۱۰۰ دقیقه نمایش ۲۰ دقیقه آن را در تاریکی گذراندیم.

او در خصوص داستان نمایش هم افزود: در مورد داستان کار باید بگویم خیلی نمایشنامه خوبی است. بازیگران نمایش هم اگرچه بازی خوبی داشتند اما در شرایط و فضای مناسبی قرار نمی‌گرفتند.

مولود صارمی ۴۷ ساله خانه دار یکی دیگر از تماشاگران این نمایش بود که ضمن عالی توصیف کردن این نمایش گفت: نمایش خیلی خنده دار بود. آنچه من در این نمایش دیدم در واقع داستان دو همسایه بود که با هم مشکل داشتند و بین آنها اتفاق‌های خنده داری رخ می دهد. متوجه آخر داستان نشدم اما نمایش خنده دار و جذابی بود.

او درباره بازی بازیگران نیز عنوان کرد: بازیگران نمایش خوب بودند و باعث می‌شدند ما بخندیم. فقط کمی طولانی بود و صحنه تند تند تاریک می شد. ولی به نظر من نمایش بسیار عالی بود و داستان زیبایی داشت.

"اخککندو"

تالار چهارسوی مجموعه تئاتر شهر نیز در چهارمین روز جشنواره میزبان تعداد زیادی از مخاطبین هفدهمین جشنواره نمایش‌های آیینی و سنتی بود که برای دیدن نمایش "اخککندو" نوشته سید محمد مساوات به کارگردانی هادی عامل هاشمی به این سالن آمده بودند.

"اخککندو" اسم یک جن است که در یک خانه قدیمی باعث آزار و اذیت همه شده است. در این نمایش برای نشان دادن جن از بازی‌های قدیمی ایرانی مثل "بقال بازی" و "دیگ به سر" بهره گرفته شده بود. در بازی "دیگ به سر" معمولا یک دیگ را روی سر بازیگر می‌گذارند و با ترکه و چوب به دست و شکم او می‌زنند و رو شکم او نقاشی می‌کنند و بازیگر با حرکت ماهیچه‌های شکمش تصویر را حرکت می‌دهد و یا اشکال دیگری می‌سازد.

علی شمسی زاده ۳۰ ساله کارگردان تئاتر یکی از تماشاگران نمایش "اخککندو" گفت: "اخککندو" نمایش قابل توجهی در بازیگری و کارگردانی بود من خیلی کار را دوست داشتم و به نظرم این اجرا برآمده از پختگی گروه اجرایی بود. هدایت هاشمی و حمید رحیمی بی‌نظیر بودند.

سعید سهروردی ۲۲ ساله دانشجوی رشته معماری هم ضمن ابراز خرسندی از اجرای این نمایش گفت: ترکیب این بازیگران حرفه‌ای در کنار هم کار را بسیار زیبا کرده بود و من از اول نمایش تا آخر آن خندیدم و به نظرم کمدی یعنی همین نمایشی که امروز به تماشای آن نشستیم.

او همچنین ادامه داد: من تعدادی از کارهای این جشنواره رو دیدم بعضی از آنها خوب بودند و بعضی دیگر هم زیاد جذاب نبود و بازیگران خیلی مصنوعی بازی می‌کردند. من اولین باری است که این جشنواره را می‌بینم و اکنون هم به واسطه یکی از دوستانم که دانشجوی تئاتر است به اینجا آمدم. باید بگویم فضای جذابی در پارک دانشجو به واسطه این جشنواره ایجاد شده است.من فکر می‌کنم مردم باید تئاتر ببینند تا فرهنگ جامعه ارتقاء پیدا کند. من از این به بعد هر وقت بتوانم سعی می‌کنم تئاتر ببینم.

اعظم ملایری ۳۷ ساله معلم نیز اظهار کرد: نمایش بی‌نظیری بود من این نوع کارها رو خیلی دوست دارم به نظرم بازیگرهای نمایش بسیار حرفه‌ای بودند و داستانش مثل قصه‌های کودکی من بود چون ما در کودکی خود خیلی به جن فکر می‌کردم.

او خاطرنشان کرد: من زیاد به تئاتر شهر می‌آیم بخصوص این روزها که جشنواره آیینی در حال برگزاری است، فضای خوبی به وجود آمده و من اگر بلیت نداشته باشم می روم مقابل حوض محوطه تئاتر شهر و بازی‌های سنتی می‌بینم .

"گرگ دختر"

در آخرین روز از اجرای نمایش‌های صحنه‌ای نیز به سراغ تماشاگران نمایش "گرگ دختر" در تالار چهارسوی مجموعه تئاتر شهر رفتیم و نظر آنها را در خصوص این اثر نمایشی جویا شدیم.

رحمان آجرلی لیسانس موسیقی ۳۲ ساله درباره این نمایش گفت: داستان نمایش را خیلی دوست داشتم ولی به نظرم خیلی طولانی بود. در برنامه زمان کار ۸۰ دقیقه عنوان شده بود اما ما ۲ساعت اجرا دیدیم فکر می‌کنم پرداخت اجرا از دست رفته یعنی نتوانستند ریتم کار را درست اجرا کنند. انتقاد دیگری هم که به نظر من به این نمایش وارد بود این است که یا باید همه افراد نمایش به لهجه مازندرانی صحبت می‌کردند و یا هیچکدام از شخصیت‌ها نباید لهجه داشته باشند این منطقی به نظر نمی‌رسید که بعضی افراد داستان نمایش لهجه دارند و برخی دیگر نه. اما در کل نمایش خوبی بود. اگرچه کمی خسته شدم اما به این معنی نیست کار را دوست ندارم. در بین چند کاری که تاکنون در جشنواره دیده‌ام این نمایش از همه بهتر بود و فکر می‌کنم اشکالات آن هم به این دلیل بود که ما اجرای اول این کار را دیدیم.

سمیرا سهیلی ۴۰ ساله خانه‌دار نیز گفت: نمایش "گرگ دختر" عالی بود خیلی داستان زیبا و غمناکی داشت بازیگران کار خیلی خوب نقش خود را ایفا کردند. من را خیلی تحت تاثیر قرار داد چند بار نزدیک بود گریه کنم.

او ادامه داد: من نتوانستم بلیت خیلی از کارها را تهیه کنم و بسیار متاسف شدم از اینکه موفق نشدم کارهای سنتی ایران را ببیینم چون ما در طول سال این اجراها را کم‌تر می‌بینیم یعنی کارهایی که می‌توانند با مخاطب ارتباط احساسی خوب برقرار کنند. در این چند روز برگزاری جشنواره من هر روز سعی می‌کردم دست کم یک اجرا ببینم اگر چنانچه توان تهیه بلیت نداشتم به محوطه تئاتر شهر می‌رفتم و برنامه‌های متنوع و زیبای روی حوض پارک را تماشا می‌کردم. رقص‌های محلی و موسیقی محلی و سنتی بی‌نظیر بودند. این روزها برای من مثل یک مسافرت بود، یک مسافرت یک هفته‌ای به روزهایی که خیلی دل تنگ‌شان هستم. یاد پدر و مادرم و همه آن چیزهایی که به شدت دوست‌شان دارم و امروز فقط حسرت نداشتن آنها با من است در این روزها برای من زنده شد.

بخش پاتوق کودکان

همچنین به سراغ تماشاگران بخش پاتوق کودکان در هفدهمین جشنواره نمایش‌های آیینی و سنتی رفتیم و نظر آنها را در خصوص این دوره جشنواره جویا شدیم.

مولود صفایی ۳۷ ساله خانه‌دار که به همراه دختربچه ۶ ساله خود به تماشای نمایش‌های این بخش ایستاده بودند به خبرنگار تئاتر هنرآنلاین گفت: به عقیده من این بسیار فکر خوبی است که در این مراسم برای کودکان هم نمایش‌هایی گنجانده شده که هم برای آشنایی بچه‌ها با فرهنگ و هویت ملی‌شان مفید است و هم اعتماد به نفس آنها را بالا می‌برد چرا که وقتی می‌بینند بچه‌های هم سن و سال‌شان به این زیبایی شاهنامه می‌خوانند آنها نیز به این کار تشویق می‌شوند. من فکر می‌کنم بچه‌ها را باید از همین کودکی با فرهنگ ایران آشنا کنیم و برای آنها علاقه‌مندی به دانستن و یادگیری آیین‌های ایرانی را به وجود آوریم. متاسفانه پیشرفت تکنولوژی با همه مزیت‌ها و دست آوردهایی که دارد کودکان ما را از بازی‌های سنتی و هیجان انگیز مخصوص کودکی دور کرده است.

فریبا رضوی ۷۵ ساله بازنشسته اداره برق نیز گفت: عشق این بچه‌ها من را هر روز به اینجا می‌کشاند. هیچ یک از فرزندان من در ایران زندگی نمی‌کنند و من تنها هستم. یک روز که به منظور قدم زدن به این پارک آمده بودم شلوغی پارک نظرم را جلب کرد، از سر کنجکاوی به سمت جمعیت رفتم دیدم بچه‌های کوچک و کم سن و سال مشغول نقالی و اجرای نمایش‌های عروسکی هستند. چون دوست داشتم اینها بچه‌های من باشند در این مدت هر روز ساعت ۶ بعد ازظهر تا ۱۰ شب به دیدن‌شان می‌آمدم و عاشق آن پسربچه‌ای هستم که با یه وجب قد نقل رستم و اسفندیار را می‌خواند. این بچه‌ها من را به یاد نوه‌هایم می‌اندازند که فرسنگ‌ها از من دور هستند. در اینجا با این بچه‌ها بی‌نهایت احساس خوشبختی می‌کنم.کاش می‌توانستم هر روز آنها را ببینم.

بخش قهوه خانه

سهیل سالاری ۳۰ ساله کارشناس ارشد علوم اجتماعی یکی از مخاطبین نمایش‌های بخش قهوه‌خانه‌ای این جشنواره به خبرنگار هنرآنلاین گفت: من از اخباری که در خبرگزاری‌ها منتشر شد متوجه شدم جشنواره نمایش‌های سنتی برگزار می‌شود. پنج شنبه که روز دوم جشنواره هم بود برنامه‌ریزی کردم و آمدم و برنامه‌ها را دیدم. به نظرم یک چنین گردهمایی‌هایی می‌توانند فرهنگ‌ها، خورده فرهنگ‌ها، بازی‌ها و مراسم‌های ایرانی را یک جا جمع کنند و این جشنواره بهترین فرصت برای پژوهش و مطالعه و مردم‌شناسی نواحی ایران است. من به طور تخصصی در دانشگاه، بر روی فرهنگ مشروطه پژوهش و مطالعه می‌کنم و این قهوه‌خانه تقریبا سعی کرده یک بازسازی از آن فضاها داشته باشد. به نظرم قهوه‌خانه بخش بسیار قدرتمند جشنواره است البته نقاط ضعفی هم دارد ولی در کل برنامه‌های بسیار متنوع و قابل مطالعه‌ای برای مخاطبان تهیه شده است. من فقط تصوری که از مراسم ترنا بازی داشتم یک شکل دیگری داشت منهای حکم‌های جذابی که حاکم می‌دهد و خبری از آن در این پاره‌های نمایشی دیده نمی‌شود معمولا حاکمی که توسط یک چیزی شبیه تاس انتخاب می‌شد معمولا به لحاظ اخلاقی مردهای لوطی مراسم، صلاحیت حضور در این عنوان را داشتند کسانی که بقیه مهمان‌ها از او حساب می‌برند ولی در این برنامه حاکم ترنا بازی انگار نه انگار که حاکم است و همواره در حال مجیز گفتن از مسئولینی است که به تماشای مراسم می‌آیند. در کل به نظرم این جشنواره در بخش‌هایی که من دنبال کردم به شدت شبیه یک واحد دانشگاهی برای کار ورزی در رشته مردم شناسی در بهترین شکل آن است.

بخش شبیه‌خوانی

مصطفی حمدی ۴۷ ساله کارگر آزاد نیز گفت: من در این شهر مسافر و غریب هستم و در اینجا به کارگری ساختمان مشغول هستم. چند شب پیش از پارک چهار راه رد می شدم که می‌دیدم در این پارک مراسمی در حال اجرا است. خیلی زیبا بود. من هم می‌رفتم پای دیدن تعزیه می‌نشستم. از کسانی که این نمایش‌ها را اجرا می‌کنند پرسیدم این نمایش‌ها تا کی ادامه دارد و آنها آدرس قهوه‌خانه را به من دادند. من شب‌ها بعد از کارگری به چهار راه ولیعصر می‌آیم و تعزیه می‌بینم و بعد به دیدن بازی های نمایش‌های در قهوه خانه می‌آیم. خیلی خوب است ترنا بازی هم می‌کنند و من یاد خودمان می افتم که در شهرمان از این بازی ها می‌کردیم. در این فضاها به ما احترام می گذارند و من اینقدر خوشحالی ندیده بودم ما در شهرمان هیچ چیزی نداریم و تهرانی ها هر روز جشن می گیرند. اما به طور کلی برنامه های جشنواره را دوست دارم .

انتهای پیام/