سرویس تجسمی هنرآنلاین: میان آسمان و زمین، با سیمایی نگران به نقطهای چشم دوختهاند؛ یکی با دستان گشوده، چشم بهراه آمدن کبوتری است که شاید پیغامی آورده باشد، دیگری که موهای سیاهش را به دست نسیم بامدادی سپرده، خیره به دور دست، انتظار دمیدن آفتاب را میکشد، سومی با اشتیاق به مردی نگاه میکند که بیرون از قاب ایستاده است و تنها دستش که چتری را گشوده، دیده میشود و دیگری در وضعیتی شبیه به سقوط، انگار در چشمان منِ تماشاگر خیره شده و ... اینجا نمایشگاه "فرشتگان بر فراز تهران" است. فرشتگانِ تهران در قابهای تصویرگری نرگس موسوی، اگرچه با چشمانی درشت و معصوم، بالهایی زیبا و لباسهایی رنگارنگ نقش یافتهاند، اما چندان شاد نیستند و بیشتر دارای حسی از انتظار، همراه با امید هستند. اما فرشتگان بر فراز تهران، تنها نیستند، دیوها هم بخشی یا تمامی یک قاب را اشغال کردهاند. یکی از دیوها، در گوشهای نشسته است و فرشتهای را میپاید، دیگری با تکبر و غرور بر بام ساختمانی جا خوش کرده و با چشمانی وقیح، ساز خود را میزند، سومی که کالبدی حشرهوار دارد، در حال پرواز، با حالتی تهدید آمیز، نگاهش را در نگاه ما میدوزد و.... نمایشگاه "فرشتگان بر فراز تهران" که در گالری طراحان آزاد برپا شده است، دو گروه از آثار نرگس موسوی را در بر میگیرد. بخش نخست این نمایشگاه، تابلوهایی از دو مجموعه "سیمای چهار فصل من" و "درختان چهار فصل من" این هنرمند را شامل میشود که حال و هوایی شاعرانه، لطیف و شاید بتوان گفت عاشقانه دارند. اما بخش دوم، آثاری هستند که از طرحها و نقاشیهای 800 ساله کتاب "عجائب المخلوقات و "غرائب الموجودات" الهام گرفته شدهاند و با تصویرسازی دیو و پری، فضایی وهمآلود و گاه اضطرابآمیز دارند. از دیگر تفاوتهای آثار این دو بخش از نمایشگاه، میتوان به ویژگی پُررنگ روایتگری در تابلوهای مربوط به فرشتگان و دیوها اشاره کرد؛ در این بخش، با تصویرسازیهایی روبرو هستیم که موقعیتها و ماجراهایی را روایت میکنند. اما در کارهای "... چهار فصل من"، بیشتر حس تابلوهاست که بر ما تأثیر میگذارد.
با این وجود، شباهتهای تکنیکی و هنری آثار دو بخش این نمایشگاه، نشانگر سبکی واحد است که نرگس موسوی به عنوان یک تصویرگر دنبال میکند. او در تمام کارهایش، وامدار فرهنگ مردمی و ادبیات پارسی است. بسیاری از نمادهای نهفته در آثار او، ریشه در همین پیشینه فرهنگی دارند. در تابلوهای بخش "... چهار فصل من"، او با بهرهگیری از نمادهایی چون درخت، انار، پرنده سپید، تاک (انگور) و ...، به ستایش زنانگی، مادرانگی، پاکی و عشق میپردازد. اینها نمادهایی هستند که در هزار سال گذشته، به همین معانی در سرودههای شاعران پارسیگو به کار گرفته شدهاند و به فرهنگ مردمی هم راه یافتهاند. موسوی در تابلوهای دیو و پریهای خود هم که از طرحهای کتاب قدیمی "عجائب المخلوقات و غرائب الموجودات" وام گرفته، به شدت نمادگراست. او چند بار در کنار فرشتگان آثارش، نقش خروس میزند تا نوید فرارسیدن بامداد و سر زدن سپیده را بدهد. یا ماهی را در کنار برج آزادی به عنوان نماد پویایی و تکاپو در گوشهای از تصویرسازیاش میکشد و در جایی دیگر چون کلیدی در درست فرشتهای قرار میدهد. پرندگان و به ویژه کبوتر هم جای ویژهای در نمادهای تصویری این بخش از آثار او دارند. دیگر ویژگی مشترک آثار این هنرمند، پُر رنگ بودن عنصر خیال، درآمیختن فضاهای واقعگرا و سورئال و بهرهگیری از برخی تکنیکهای نگارگری ایرانی است. نرگس موسوی با نمایشگاه "فرشتگان بر فراز تهران" نشان داده به عنوان یک هنرمند تصویرگر، از پیشینه فرهنگی خود آگاهست، ایدههای بکر و تازهای در سر دارد، با تکنیکهای مختلف نقاشی و تصویرسازی آشنایی دارد و ... تنها باید روی دو مورد دقت کند: نخست مواظب باشد موضوعات اجتماعی را بدون لطمه زدن به مفهوم هنر به آثارش وارد کند و دوم مطمئن باشد بازهم میتواند تکنیک کارش را بیشتر ارتقاء بخشد.
مهدی یاورمنش