سرویس سینما هنرآنلاین: جشنوارهها، ویترین هنر یک کشور به حساب میآیند. برای همین در ممالک مختلف و در طول سال جشنوارههایی مختص به هنر برگزار میشود. برای هر کدام از این جشنوارهها، پیش از آغاز، برنامهای طراحی و آییننامهای تدوین شده تا بر اساس آن اجرا شوند. در طول سال نیز مدیر جشنواره با اهالی فن جلساتی را برگزار میکند تا با بررسی جشنواره برگزار شده، نقاط ضعف و قوت آن مشخص و در رفع ضعفها کوشش شود. برای بهتر شدن جشنواره طرحهایی را نیز بررسی میکنند.
در کشور ایران نیز از این دست جشنوارهها به وفور یافت میشود که متاسفانه برخى شان نتوانسته اند هویت خاصی بیابند و شاید حتى برای خالی نبودن عریضه برگزار میشوند.
اما جشنوارههای معظم فجر که در حوزههای مختلف هنر، به خصوص سینما و تئاتر برگزار میشود از این جمع مستثنی هستند، زیرا یک جشنواره ملی محسوب میشوند. بیش از 30 سال است جشنوارههای فجر برگزار میشود. در طول برگزاری نیز همواره ضعفهایی در آن دیده شده که کمتر رفع نشده است.
بیشک، اوج جشنوارههای فجر، به ویژه در حوزه سینما و تئاتر دهه شصت بود. در آن دوران کشور درگیر جنگ تحمیلی و هزار و یک مشکل دیگر بود، اما دست اندرکاران دولتی و غیردولتی، با وجود مشکلات فراوان این جشنوارهها را در حد توان خود برگزار و مردم و هنرمندان نیز از آن استقبال میکردند. جشنوارههای فجر، جشن ملی است و باید با نگاه ویژهای به آن نگریست.
متاسفانه، سالهاست دیگر شاهد آن شکوه گذشته در جشنوارههای مختلف فجر نیستم. در طول این سه دهه نیز ضعفها برطرف نشد و به طور مثال فیلم فجر بارها دستخوش تغییراتى مانند جدا کردن بخش داخلی و خارجی بود که بازخوردهاى مختلف در پى داشت.
در کنار جشنواره معظم فجر، جشنوارهها فیلم و تئاتر کودک و نوجوان نیز برگزار میشد که در گذشتهای نه چندان دور شکل و شمایل آبرومندی داشت. امروزه این دو جشنواره دچار افت شدید و آسیبهای فراوان شدهاند. دو مشکل اساسی آن، به خصوص در حوزه فیلم، نبود آثار مناسب برای ارائه و جابجاییهای مکرر محل برگزاری آن است.
این به جشنواره کودک بسیار آسیب زده است. آیا این جابجاییها در اساسنامه آمده یا به صورت سلیقهای اعمال شده؟ اگر در اساسنامه چنین چیزی باشد که حرفی برای گفتن نیست، اما اگر چنین نیست، پس چرا این گونه عمل میشود؟ محل برگزاری یک جشنواره دارای هویت خاصی است که نباید مخدوش شود، مانند جشنواره فیلم ونیز، برلین، کن و چندین و چند جشنواره دیگر. هر کدام از این شهرها به کشوری تعلق دارند، اما جشنواره به نام آنها شناخته میشود.
آیا میشود جشنواره فیلم ونیز را در شهر میلان برگزار کرد؟! مطمئنا چنین امری اتفاق نیفتاده و نخواهد افتاد، زیرا جشنواره فیلم ونیز ماهیت خود را از دست خواهد داد و دیگر کسی از آن استقبال نخواهد کرد. هنوز کسی پاسخ مناسبی نداده است که چرا محل برگزاری جشنواره فیلم کودک و نوجوان که به نام اصفهان ثبت شده، باید در شهر دیگری برگزار شود. اگر در اساسنامه ثبت شده این جشنواره میتواند هر سال در یک شهر برگزار شود، این را اعلام کنند. اگر چنین باشد دیگر، نه کسی اعتراض خواهد کرد و نه جار و جنجالی رخ خواهد داد.
جشنوارههای فیلم و تئاتر کودک و نوجوان، جشنوارههایی دولتی هستند، بنابراین دست اندرکاران دولتی با امکاناتی که دارند میتوانند در همان شهر اصفهان برگزار کنند. امسال هم که یک مشکل اساسی دیگر به مشکلها اضافه شده و به دلیلی که معلوم نیست دستورالعملی صادر شده و بخش کودک و نوجوان را از هم جدا کردهاند! این کار، سوال برانگیز بوده و هضم آن سخت است. این جشنواره که مدتهاست با کمبود آثار برای ارائه مواجه است، چگونه میخواهد در دو بخش مجزا برگزار شود؟!
جشنواره یک رویداد هنری است، نه دستورالعمل که هر گاه مدیری اراده کرد آن را تغییر دهد! اگر توان برگزاری جشنواره فیلم و کودک و نوجوان وجود ندارد، چه ایرادی دارد برای مدتی آن را متوقف کرد؟ برگزار نکردن آبرومندانه جشنواره بهتر از برگزار کردن پر عیب و ایراد آن است. جشنواره باید با دست پر برگزار شود، چه از لحاظ امکانات مالی و چه آثار هنری. بنابراین نباید به جشنوارهها نگاه اداری داشت و به آن به چشم یک بیلان کاری نگریست. باید نگاهی فراتر از اینها به جشنوارهها داشت تا مورد استقبال قرار گرفته و هویت مشخصی داشته باشد. جشنواره با دستورالعملهای خشک اداری جان نمیگیرد، دید هنری و تفکر کارشناسانه و دلسوزانه به آن جان میدهد.