سرویس تئاتر هنرآنلاین: موقعی که در سال ۶۷ فیلم "عروسی خوبان" اکران شد و بازیگری در نقش یک دختر حاجی که دلبسته رزمنده موج گرفته دوران جنگ بود بازی متفاوتی ارائه کرد و نظرها را به خودش جلب کرد همگان ظهور یک استعداد جدید را در سینما حدس زدند. بازیگری که در دهه هفتاد در خیلی از فیلمهای ارزشی، هنری و معناگرای آن دوران از قبیل "باغ سید"، "مرد ناتمام" و "آب را گل نکنید" ظاهر شد. در دهه بعدی رؤیا نونهالی تغییر رویه داد و رفت با بزرگانی مثل بهمن فرمان آرا و منیژه حکمت همکاری کرد و دو بار سیمرغ را به خانه برد. سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن در هفتمین جشنواره فیلم فجر برای فیلم "عروسی خوبان" و سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش دوم زن در هجدهمین جشنواره فیلم فجر برای فیلم "بوی کافور، عطر یاس". اثرگذاری نونهالی در تئاتر هم دیده میشود و همین دو سال قبل در نقش ماما النا در نمایش "مثل آب برای شکلات" تصویری واقعی از یک زن مقتدر لاتینی که در خانهاش همچون یک حاکم مستبد حکمرانی میکند را بازی کرد. هرچند خیلی او را به خاطر نقشآفرینی به شدت رئالیستیاش در فیلم "عصر جمعه" مونا حقیقی در قالب یک مادر خاکستری که در چالش میان زندگی خود و یا حفظ پسر نوجوان عصیان زدهاش است میشناسند. نونهالی نقش خوب کم ندارد و به خاطر یک کلوزآپ ماندگار از چهره زنی رنگپریده و محنتکشیده که چادرش را گوشه لبش نگه میداشت و به زحمت هم چند دیالوگ میگفت در فیلم "بوی کافور، عطر گل یاس" بازیاش دوباره تحسین شد. نونهالی در اولین تجربه کارگردانیاش به سراغ "تارتوف" مولیر رفته است. با او درباره این اجرایش گفتوگویی انجام دادهایم.
با توجه به شرایط این روزهای تئاتر چه دلیلی باعث شد بروید به سمت کارگردانی؟
خیلی از اوقات من در حین بازی آن چیزی را که از شخصیت دریافت میکنم با کارگردان اثر مطرح و در میان میگذارم و گاه این نظر پذیرفته میشود و یا در مواردی رد میشود. همیشه این میل تصویر کشیدن آنچه در مورد نقش در ذهن دارم من را تشویق به کارگردانی میکرد. این میل بیشتر در بازیگرانی که بازی ساز هستند وجود دارد.
تعبیر بازیگر مولف مناسبتر از بازیگر بازی ساز است؟
نامگذاری با چنین عناوینی در حیطه کاری من نیست و در حیطه وظیفه منتقدان است. در هر صورت این جنس از بازیگران دوست دارند لذت جمع کردن و اجماع شخصیتها و به وجود آوردن یک فضا و دیدن ماحصل کار را در یک اثر نمایش بچشند. این تعریف یک خلق اثر هم قلمداد میشود؟
بله، شخصی دوست دارد فضایی را خلق کند و بعد به تماشایش بنشیند و این مسئله یک بازی بسیار زیبا است. در زمانهای که ما عموما بازی کردن را فراموش کردهایم. انجام دادن این کار بازی جذابی است و شما ریز به ریز و با تاکید بر جزئیات همه چیز را درکنار هم چینش میکنید و دوستانی را در قالب بازیگر و سایر عوامل جمع میکنید و یک پازل خلق میشود و در کنار این جذابیت سختیهای این کار هم جذاب است.
نمایش نامه دشواری را به لحاظ اجرایی برای کارگردانی انتخاب کردید؟
بله، متن دشواری است و در کنارش تعداد شخصیتهای نمایش هم زیاد است و این امر تنشهای فردی را به وجود میآورد. البته نه به حدی که من کارگردان را ناامید و پریشان کند.
آیا با وجود این تنشها از کارگردانی کردن این نمایش پشیمان شدید؟
از اجرای این نمایش اصلا احساس پشیمانی ندارم و دوست دارم یک مجموعه کار کمدی را روی صحنه بیاورم. غرضم از کمدی، کمدی لفاظی و کلامی و فکاهی نیست. البته بخشی از نمایشنامه مولیر به عمد به سمت فکاهه میرود. البته این شکل از کمدی را طبق مراد تماشاگران امروزی است که بسیار لفاظی و شوخی را میپسندند. اما در نمایش کمدی "تارتوف" فضا و قصهای متفاوت روایت میشود.
بر اساس چه ویژگی صحنه نمایش را به دو بخش داخل و بیرون دکور برای حرکت بازیگران طراحی کردید؟
صحنه مرکزی نمایش خانهای است که معلق در فضا است و یک فضای بیرونی دارد که شخحصیتهای نمایش مدام در آن در حال رفت و آمد هستند و چون در فضای معلق حضور دارند تفاوتی نمیکند در درون و یا بیرون خانه باشند. در همه جا گوشی است که گوش میسپارد و چشمی است که پنهانی ما را مینگرد و این وضعیت خانه معلق نشان میدهد که هر جای امنی که برای خودمان در نظر میگیریم رخنههایی دارد و هیچ جای امن واقعی وجود ندارد.
این خانه معلق تاکیدی به روابط پر تنش میان شخصیتهای نمایش دارد؟
صددرصد همینطور است. معتقدم آنچه باعث میشود خانه در فضا آویزان باشد و هیچ جای امنی وجود نداشته باشد. همین روابط پر تنش میان شخصیتهای این نمایش است.
نمایش کمدی تارتوف شباهتهای زیادی با کمدی دلارته و نمایش تخته روحوضی دارد. چقدر به این شباهتها اعتقاد دارید؟
برخی از شباهتهایی را که اشاره کردید قبول دارم و وجوهات انسانی و طنزشخصیتها و آدمها در فرهنگهای مختلف شباهتهای زیادی با هم دارند. البته به دلیل تفاوت فرهنگی میان فرهنگ ما و فرهنگ غربی متن مولیر موقعی که به فارسی ترجمه میشد برخی از واژگان که مناسب فرهنگ ما نبود حذف و یا دچار تغییر شد و معتقدم موقعیت خدمتکار کار مولیر متفاوتتر از خدمتکار و یا سیاه در تخت روحوضی است. برای رساندن زمان نمایش به تایم مناسب بخشیهایی از متن اصلی را کم کردیم و تغییراتی در شخصیتها انجام دادیم. به طور مثال در شخصیت دورین خدمتکاری که خودم بازیش میکنم تغییراتی داده شد و پر حرفیاش کمتر شد. البته پر حرفی دورین مثل برخی از شخصیتهای خدمتکار در آثار سیاه بازی گستاخانه نیست. نمایش تخت حوضی و سیاه بازی به ما این امکان را میدهد که لفاظی کلامی هم انجام بدهیم.
شخصیت و رفتار تارتوف با حضور در یک خانواده اشرافی در کار مولیر شباهتهایی با کشیش "راسپوتین" در دربار تزاری و اشرافی روسیه دارد. چقدر به این مسئله اذعان دارید؟
شباهتهای وجود دارد و دلم میخواست شخصیت تارتوف به این سمت برود. البته خانواده "ارگون" نوعی رعیت هم محسوب میشوند. تعریف رعیت در آن دوران با تعاریف مرسوم از رعیت متفاوت است و تارتوف با حیلهگری خودش را مثل راسپوتین وارد خانه ارگون میکند. به لحاظ شکل ظاهر بدم نمیآمد این شباهتها برجستهتر هم بشود.
آدم لاغری با ظاهری آرام و موجه، اما درونی پلید و شیطانی؟
بله، همینطور است.
آیا نمایش تارتوف تقابل خرد با جهالت است؟
متنهایی که به تقابل خیر و شر میپردازند تکلیف روشنی دارند و معمولا اتفاقات روشنی در آنها رخ میدهد. اما در این متن تارتوف از خرشیطان پایین نمیآید و شروع میکند به رذالت و سیاهکاری. این متن تاکید دارد که همه چیز در درون ما اتفاق میافتد و ممکن است تارتوف نوعی، حیلهاش آشکار شود. اما همیشه در تاریخ تارتوفها، وجود دارند تا از سستی و جهالت آدمها سو استفاده کند و تارتوفها در وجود و ذهن ما شکل میگیرند.
انتهای پیام/
احمد محمد اسماعیلی