هنرآنلاین: یوسف خاکیان، دبیر سرویس فرهنگى هنرى روزنامه آفتاب به مناسبت روز خبرنگار، میهمان هنرآنلاین بود؛ گفتنىهاى خواندنى او پیشکش خبرنگاران هنرىست: نقد و امید، لبخند و تلخند... تماشاى هنر ایران از دریچه نگاه یک کارشناس خبره خبر را از دست ندهید:
یادى از حسین پناهى و معرفى همکاران
۱- لطفا بیوگرافى شخصى و نیز شغلىتان؟
مرا به نام یوسف میشناسند، یوسف خاکیان. درست در میانهٔ زمستان سرد سال ۱۳۵۴ یعنی بهمن پر برف و دوست داشتنی در یکی از محلات پایین شهر تهران چشم به دنیای خاکی و فانی گشودم و امروز که درست در میانهٔ مرداد گرم سال ۱۳۹۴ هستیم چهل سال و اندی از عمرم میگذرد و هر شب با یادآوری جمله زیبای فیلسوف زندگی یعنی حسین پناهی که میگفت: "امشبم گذشت و کسی ما رو نکشت سر به بالین گذاشته و به خواب میروم." اگر بخواهم از تاریخ اولین نوشتههایم برایتان بگویم باید به سال ۱۳۷۶ بازگردم زمانی که برای چند شب متوالی یک ستاره دنبالهدار دیدم که به آهستگی حلزونی خسته در آسمان حرکت میکرد و همان ستاره سوژه اولین نوشته من شد. از همان ابتدا به هنر علاقه داشتم اما گاهی روزگار سنگهایی مقابل پاهای خستهام گذاشت که از مسیر هنر دور شدم اما این دور شدن زیاد دوام نداشت چرا که کششی عجیب مرا دوباره یه سمت هنر هدایت میکرد. شروع فعالیتهای ژورنالیستیام به سال ۸۸ برمیگردد، زمانی که دو سال بود به عنوان حروفچین در روزنامه آفتاب یزد مشغول کار بودم. در طول آن دو سال اما چند مصاحبه که من در اوقات فراغتم گرفته بودم و مرتبط با موضوع معلولین بود در روزنامه اطلاعات چاپ شد. مصاحبههایی که یک صفحه کامل روزنامه به آن اختصاص داشت. بالطبع خوشحال بودم برای اینکه آن زمان حروفچین بودم و کار اصلیام حروفچینی بود اما توانسته بودم به عنوان فعالیتهای متفرقه کار یک خبرنگار را انجام دهم. راستش خوشم آمده بود. خیلی طول نکشید که بدون ذکر نام مصاحبههای هنریای را برای روزنامه خودمان میگرفتم که توسط دبیر سرویس فرهنگی وقت در صفحه هنری روزنامه که آن زمان نصف صفحه بود چاپ میشد، هیچکس نمیدانست آن مصاحبهها را من میگیرم. این کار برایم هیچ رزومهای هم محسوب نمیشد اما علاقه داشتم و میخواستم تجربه کنم. همان زمانها بود که با معرفی دبیر سرویس فرهنگیمان سرکار خانم حضرتی به چند مجله معرفی شدم تا برایشان مصاحبه بگیرم و من هم آن مصاحبهها را اینبار با ذکر نام و حتی دریافت حق التحریر انجام میدادم، جالب اینجا بود که هنوز هم در روزنامه خودمان حروفچین بودم اما همان زمان به عنوان دبیر سرویس فرهنگی یک مجله و خبرنگار دو مجله دیگر مشغول کار بودم و این آغاز راه وارد شدن به وادی فرهنگ و هنر و سینما بود.. بعدها هم با رفتن دبیر سرویس فرهنگی از روزنامه مسئولیت بخش فرهنگی روزنامه به من واگذار شد.
٢- لطفا بیوگرافى سرویستان در روزنامه آفتاب یزد را تشریح بفرمایید.
همانطور که عرض کردم پیشترها نیم صفحه بود که آرام آرام بهای بیشتری به فرهنگ و هنر داده شد و تا امروز که به دو صفحه رسیده است. البته ما یک روز در هفته یعنی سه شنبهها سه صفحه فرهنگی داریم که سعیمان هم این است که این ماجرا روتین باشد، معمولا هم آن صفحه اضافی با یکی از صفحههای معمولمان که هنری است را به ادبیات اختصاص میدهیم. در خصوص همکاران حوزه فرهنگی هم باید بگویم در اقلیم فرهنگی روزنامه آفتاب یزد بنده هم اربابم هم رعیت، به این مفهوم که هیچ همکار دیگری به صورت ثابت در روزنامه ندارم اما در بیرون برخی دوستان لطف میکنند و گاهی مطالبی را برایمان میفرستند که ما هم از آنها استفاده میکنیم. از میان این دوستان میتوانم به آقای احمد حجارزاده، آقای سهیل سعادتمندی، آقای مجتبی حدیدی، خانم سحر صنیعی و خانم فرین روحانیان اشاره کنم.
٣- سیاستها و راهبردهاى اصلى سرویستان را بفرمایید؟
در زمینه هنر ما هر نوع خبر هنری را (اعم از ادبیات، موسیقی، تجسمی، تئاتر، سینما، تلویزیون، مجسمه سازی و....) را پوشش میدهیم. از زمانی هم که من مسئولیت این بخش را به عهده گرفتهام اخبار بینالمللی هنری را هم در صفحاتمان کار میکنیم. سیاستمان هم سیاست حمایت و پشتیبانی از فرهنگ و هنر است.
گلایه از برخى هنرمندان / انتقاد از برخى خبرنگاران
۴- اگر به عنوان مخاطب به سرویس هنرىتان نگاه کنید، به نظرتان بازتاب کدام جریانهاى هنرى در آن برجستهتر دیده مىشود؟
به نظر خودم فکر میکنم موضوعات لغو کنسرتها و پایین کشیدن فیلمها از پرده سینما و همچنین موضوعات مربوط به تلویزیون موضوعاتی هستند که در صفحات فرهنگی ما برجستگی بیشتری دارند. البته خودم بشخصه بسیار به تئاتر علاقمندم و سعی میکنم در صفحات فرهنگی روزنامه خودمان به این حوزه نیز بپردازم.
۵- از همین منظر کدام طیف از هنرمندان در سرویستان بیشتر دیده مىشوند؟
(میخندد) گفتید هنرمندان داغ دلمان را تازه کردید. یک گلایه کهنه از برخی هنرمندان همیشه داشته و دارم اینکه همیشه مدعیاند که ما از مردمیم و مردمدار هستیم اما بعضیهایشان جوابگوی ما خبرنگاران که به نمایندگی از همین مردم میخواهیم با آنها گفتگو کنیم، نیستند، شاید باورتان نشود اما هنرمند برای اینکه پاسخ مرا ندهد برای اینکه فقط بگوید من مصاحبه نمیکنم حتی بر سر من فریاد هم کشیده است. با این تفاسیر هنرمندان نازنینی هم هستند که آنقدر برخورد خوبی دارند که گاهی نه برای مصاحبه که برای احوالپرسی با آنها تماس میگیرم و گپ کوتاه دوستانهای با آنها میزنم. اصولا هنرمندانی که با طیف فکری و سیاست روزنامهمان هماهنگ هستند را برای اخبار و گزارشها و گفتگوهایمان انتخاب میکنیم.
۶- در انعکاس خبرى، چه قدر توجهتان به سوپراستارها معطوف است؟ چقدر به هنرمندان کمتر شناخته شده توجه دارید؟
از متوسط بیشتر، برای اینکه چه بخواهیم چه نخواهیم مردم آنها را دوست دارند و به خواندن اخبارشان علاقمندند، ما هم بالطبع بخشی از اخبارمان به سوپراستارها اختصاص دارد. اما مشکلی که وجود دارد این است که متاسفانه ما (قسمت اعظم همکاران من در سرویسهای هنری روزنامهها و خبرگزاریها) فکر میکنیم که سوپراستار فقط مختص به سینماست، به همین دلیل صفحاتمان پر شده از اخبار مربوط به سوپراستارهای سینمایی. در حالیکه سوپر استار حتی در ادبیات هم هست، در تئاتر هم هست، در صنایع دستی، مجسمهسازی، نقاشی، خطاطی و... هم هست. انصافا کدامیک از ما خبرنگاران تا بحال ریکوردر و دوربینمان را برداشتهایم و سری به تماشاخانههای لاله زار زدهایم و گزارشی از هنرمندانی که گاها حتی سر صحنه جان به جان آفرین تسلیم کردهاند، زدهایم؟ چند درصدمان میدانیم که استاد حسن صبا در کدام آرامستان مدفون است؟ یا مزار چه کسانی در گورستان ظهیرالدوله قرار دارد؟ کسی نام محرم زینالزاده را به یاد میآورد؟ میداند که شهلا ریاحی این روزها چه میکند؟ هیچکداممان میدانیم که برای ساخت و تولید یک اثر قلمزنی شده چه مدت زمان لازم است؟ کدام روزنامه را سراغ داریم که یک بار به موضوع معرق کاری و منبت کاری و شیشهگری و... پرداخته باشد. روزنامهها سرشارند از اخبار فیلم جدید فلان بازیگر و کنسرت فلان خواننده. آیا به راستی هنر فقط سینما و موسیقی است؟ آنهم از نوع چشم آبی و دی جیاش؟ اما در روزنامه افتاب، حداقل تمام تلاش من این بوده که در کنار هنرمندان مطرح به هنرمندان کمتر شناخته شده حوزههای مختلف فرهنگی بپردازم.
چکناواریان، کیمیایى، دونلى نواز کهکیلویه!
٧- در مقایسه آمارى آیا در سرویستان براى پوشش خبرى هر یک از حوزههاى سینما، تئاتر، تجسمى، موسیقى، کتاب، ادبیات... درصد فراوانى خاصى در نظر گرفته شده است؟
خیلی درصدی کار نمیکنیم. گاهی اوقات حتی یک صفحه کامل به موضوعی که خیلی هم در بورس نیست پرداختهایم. همین روزهای سه شنبه که عرض کردم دو صفحه ادبی داریم که مطالب مفیدی هستند اما صرفا موضوعاتی برند نیستند. حتی گاهی پروندههای دو صفحهای از نمایشهای تئاتری داریم که تئاتر روز هستند اما بازیگران و کارگردان و عوامل برندی ندارند، حتی گاها شده برخی از آنها کار اولشان بوده است اما ما به آنها پرداختهایم.
٨- در عمل چه اتفاقى مى افتد؟ یعنى حدودا درصد فراوانى اخبار، گزارشها و تحلیل هاىتان در هر یک از حوزه هاى هنر چگونه است؟
با تمام تفاسیری که عرض کردم باز هم معتقدم که ما همگی بر یک کشتی سواریم و برای اینکه از قافله بقیه روزنامهها عقب نمانیم مجبوریم آن طور که آنها فردا در روزنامههایشان کار میکنند کار کنیم. اگر قرار باشد تمام مطالبمان را به حوزههای کمتر مورد توجه اختصاص دهیم، در دراز مدت برایمان مشکل ایجاد خواهد شد. برای مثال من نمیتوانم خبر مهمی که مثلا مربوط به کنسرت لوریس چکناواریان یا شب موسیقی فیلمهای مسعود کیمیایی را کار نکنم و به جایش بروم به خبر دونلی نواز کهکیلویه و بویراحمد بپردازم چرا که صبح روز بعد جای خبر چکناواریان و مسعود کیمیایی که در اکثر روزنامهها کار شده در صفحات من خالی مانده و بجایش من به انعکاس خبری پرداختهام که هیچکدام از روزنامهها حتی اشارهای اندک هم به آن نکردهاند.
٩- چه قدر پیش آمده تیتر یک روزنامه آفتاب درباره رویداد هنرى باشد؟
در سال گذشته بسیار کم پیش آمد، اما در سال جاری اوضاع کمی بهتر شده است.
مارادونا و غضنفر و فریاد در چاه
١٠ - در مقام آسیب شناسى صفحات هنرى رسانهها، به چه نکاتى اشاره مى کنید؟
فقط میتوانم بگویم صفحات هنری روزنامهها دارند به سمت سیاسی شدن میروند و به نظر من این موضوع به هنر صدمه میزند. هنر را نباید با سیاست در هم آمیخت.
١١- تحلیلتان از موقعیت کنونى خبرنگاران عرصه فرهنگ و هنر چیست؟
سوالتان مرا یاد یک شعر معروف انداخت که میگوید:
از دشمنان سخت شکایت به دوستان بریم
چون دوست دشمن است شکایت کجا بری
باید بگویم خیلی موقعیت خوبی نیست، به قول معروف ما گاهی باید مارادونا را رها کنیم و مواظب غضنفر باشیم. در درون همین حوزه فرهنگ و هنر گاهی رفتارها و کنشهایی صورت میگیرد که دلمان آزرده میشود و واقعا نمیدانیم فریادمان را در دل کدام چاه خالی کنیم.
١٢- از منظر صنفى در مقایسه با خبرنگاران سیاسى یا اقتصادى یا ورزشى، موقعیت خبرنگاران هنرى چگونه است؟
اگر موقعیت شما به عنوان خبرنگار و روزنامه نگار هنری خوب است، برای ما هم خوب است.
سه ویژگى، سه راهکار، سه اتفاق
١٣- لطفا سه ویژگى بارز یک خبرنگار هنرى حرفه اى را بیان کنید.
اولینش فکر میکنم خلاقیت باشد، هنرمندگونه فکر کند، اندیشه هنری داشته باشد و همینطور چشمی تیزبین و البته دلی بخشنده.
١۴- اگر قرار باشد سه راهکار عملى براى ارتقاى سرویس هنرى رسانهها پیشنهاد کنید، چه مواردى را ذکر مى کنید؟
"آزادی قلم و عمل"، "طیب خاطر" و مطالعه و پژوهش"
١۵- سه اتفاق را به عنوان مهمترین رویدادهاى هنرى یک سال اخیر انتخاب بفرمایید.
لغو متعدد و بیشمار کنسرتها، عدم پخش ربنای شجریان از رسانه به اصطلاح ملی و درگذشت بزرگان و ارزشمندان وادی هنر.
فاطمه معتمدآریا و هدیه روز خبرنگار / شماره تلفنهاى یک کتاب!
١۶- دوست دارید براى روز خبرنگار چه هدیهاى به شما داده شود؟ اگر قرار باشد یک تیتر یک براى خبرنگاران هنرى بزنید، آن چیست؟
به تازگی کتابی منتشر کردهام به نام "شب روی پیراهنم ریخت" که یک مجموعه شعر عاشقانه است. بهترین هدیهای که دوست دارم بابت این روز بگیرم این است که مردم از کتابم حمایت کنند. این را هم بگویم اگر مردم دوست داشتند این هدیه را به من بدهند میتوانند با انتشارات مهرطوبی به آدرس بزرگراه جلال آل احمد - کوچه پروانه پلاک ۶ واحد ۱۴ مراجعه و یا با شماره تلفنهاى ۸۸۲۷۰۱۴۶ و ۸۸۶۳۵۲۶۱۱ تماس گرفته و برای تهیه کتاب اقدام کنند.
و اما تیتر پیشنهادى من براى خبرنگاران هنرى: بر مرد آریا، قوی باش و تنها، سربه زیر و سخت
١٧- لطفا جالب توجهترین خاطرهتان مرتبط با حرفه خبرنگارى هنرى را به عنوان هدیه روز خبرنگار به مخاطبان ما هدیه فرمایید.
پاسخ این سوال باز هم مرتبط با کتابم است. چند روز پیش در مراسم افتتاحیه نمایش "کافه فرانسه" در تئاتر باران خانم فاطمه معتمدآریا حضور داشتند. من هم این سعادت نصیبم شده بود که به این نمایش دعوت شده بودم به همین دلیل از فرصت استفاده کرده و یک نسخه از کتابم را با خودم بردم تا به این بانوی ارزشمند فرهنگ و هنر سرزمینم تقدیم کنم. وقتی که ایشان را دیدم و کتابم را به ایشان تقدیم کردم با مهربانی و فروتنی غیرقابل وصفی هدیه من را پذیرفتند و برایم آرزوی موفقیت کردند.