سرویس مد و لباس هنرآنلاین: اَرْخالُق پـوشاکی سنتی در ایران است که زمان پیدایش یا فرم اصلی آن به درستی شناختهشده نیست. این واژه در منابع جدیدتر و لغتنامههای معاصر بیشتر دیده شده است، اما قدیمیترین اشاره به آن به عالمآرای نادری در قرن 18 میلادی برمیگردد. در منابع مختلف تعاریف گوناگونی برای ارخالق وجود دارد که میتواند دلیل بر گوناگونی آن در شکل و نحوه استفاده باشد. پوششی با عنوان ارخالق در ایران، افغانستان، مغولستان و... رواج داشته اما هر کدام از آنها ویژگیهای خاص خود را دارد. بر اساس تعاریف مختلف، ارخالق را به دو شکل کلی میتوان تعریف کرد. نمونه اولیه آن پوششی کوتاه است و نمونه دیگر پوششی بلند و جلوباز است. وجود لغت ارخالق در واژهنامههای محلی نشانهای از رواج آن لباس در نقاط مختلف است و در منابع به ارخالقهای مردانه، زنانه، تابستانی، زمستانی و ارخالقهای علما، کارگزاران، تجار و طبقۀ متوسط اشاره شده است. همچنین در پارچه آن هم تفاوتهایی وجود داشته و پارچههایی مانند قلمکار، چیت فرنگی، قماش راهراه و... در آن استفاده میشده است. در فرهنگ فارسی معین ارخالق به عنوان نیمتنهای که مردان و زنان میپوشیدند و بین دو لایه آن پنبه قرار میدادند معرفی شده است. در بعضی منابع ارخالق به نیمتنهای گفته میشود که از مخمل و معمولاً به رنگهای سبز، آبی و قرمز دوخته میشده. قد آن تا کمر است و برشی تنگ و چسبان دارد. این پوشش که بر روی لباس اصلی پوشیده میشده آستین بلندی دارد که تا نوک انگشتان دست میرسد و گاهی روی دست اریب میشود. این قبای کوتاه را مردان در زیر قبای بلند خود و زنان روی جامههای دیگر میپوشیدند و بین آستر و رویه آن مقداری پنبه قرار داشته است.
از سوی دیگر گفته میشود ارخالق جامهای بلند و جلوباز است که لبههای جلوی آن را نواردوزی میکردند. این لباس بدون یقه دارای آستر است و داخل آن پنبهدوزی میشده. قد ارخالق تا پایین زانو میرسد و در دو طرف دامن آن چاکهای بلندی وجود دارد که باعث راحتی حرکت در هنگام کار و فعالیت است و معمولاً مردان در زمان کار روزانه دو لبه جلویی لباس را جمع کرده و داخل شال کمر خود قرار میدادند تا مزاحم کار آنها نباشد. بلندی آستین ارخالق گاه روی بازو و گاه تا روی ساعد میرسد و معمولاً سرآستینهای آن برشی سهگوش دارد که این برش مثلثی را سَنبوسه مینامند. در بیشتر موارد این لباس را بدون شال کمر نمیپوشند و شال آن 5 یا 6 متر پارچه قهوهای یا سفید ضخیم است که از روی آرخالق به دور کمر میپیچند. امروزه ارخالق به عنوان بخشی از پوشش مردان ایل قشقایی شناخته میشود. این لباس بلند و گشاد که مردان ایل بر روی پیراهن میپوشند، به منزله لباس اصلی آنها است. ارخالق از پارچه ضخیم و با رنگهایی متناسب با سن افراد دوخته میشود. ارخالقی که برای پسربچهها و نوجوانان دوخته میشود، از پارچههای گلدار با رنگهایی شاد است اما ارخالق پیرمردان بیشتر به رنگهای تیره است. این لباس دارای آستین بلندی تا روی دست است و در طرفین دارای دو چاک بلند است که تا کمر ادامه دارد و باعث آزاد بودن لباس و آسانی تحرک مردان میشود. جلوی آرخالق تا پایین باز است و در آن دکمه وجود ندارد. انتهای پیام/