سرویس تجسمی هنرآنلاین: دنیای نقاشی، دنیای رنگی عروسکها و دنیای کودکان، دنیایی بیغل و غش و آرام است توام با مهربانی و رازهایی ساکت و خاموش. کودکان تمایل بسیار زیادی به نقاشی کشیدن دارند، شاید از نظر بسیاری از افراد این نقاشیها خطوطی بیمعنی هستند؛ اما محققان خلاف این موضوع را ثابت کردهاند. نقاشی برای کودک راهیست برای ارتباط و انتقال پیام به بزرگترها. نقاشیهای کودکان وسیلهای برای بیان خویشتن، فرار از آزارهایی که دیده و نمادین کردن تابوهایی است که با رنج بچهها ارتباط دارد و آنان قادر به بیان این رنجها از طریق زبان نیستند. کودک اغلب درون خود را به وسیله کشیدن نقاشی عیان میسازد و علایق، عقدهها، کمبودها و تمایلات خود را ناخودآگاه در نقاشیهایش به کمک سمبل نشان میدهد. در واقع بچهها از طریق نقاشی میتوانند آنچه را که در ضمیر ناخودآگاهشان دارند و احتمالا باعث ناراحتیها، نگرانیها، ترسها و اضطراب آنان میشود، بیان کنند و با این روش بیرون بریزند. نقاشی میتواند احساسات درونی کودک را بیان کند و باعث تخلیه هیجانی وی شود. نقاشی کودک نه تنها هوش و سطح تحول ذهنی او را نشان میدهد، بلکه باز کردن نوعی فرافکنی از هستی خود و دیگران است و ما را به مسائل روانی و تاریخچه زندگی کودک رهنمون میشود. علاوه بر نقاشی، دنیای عروسکها و میزان علاقهمندی کودک به اسباب بازیها و عروسکهایش نیز ما را در شناخت وی بیشتر کمک میکند. حال اگر این عروسک از رویاها و نقاشیهای خود کودک بیرون آمده باشد میزان این شناخت و علاقهمندی نیز بیشتر میشود.
بهناز پایبرجا به همراه گروهش 4 سالی است که تلاش میکنند تا دنیای تخیلی کودکان را به واقعیت تبدیل کنند و نقاشیهای کودکان را با تبدیل کردن به عروسک، واقعی کنند. پایبرجا میگوید: دنیای هنر دنیای متفاوتی است و میتوان با سوق دادن کودک به سمت هنر خلاقیتها و استعدادهای او را بروز داد. هر کودک ایدهها و خلاقیتهای خود را دارد و شما هرگز نمیتوانید از دو کودک یک اثر مشابه ببینید، چرا که هر کدام با سبک و سلیقه خود کار میکنند و هنر میتواند استعدادها و خلاقیتهای آنها را بروز و ظهور دهد. با این مدیر موفق و همچنین یکی از اعضای گروهش درباره نقاشی کودکان و عروسکهایی که از دل نقاشیها جان میگیرند به گفتوگو نشستیم که ماحصل این گفتوگو را در زیر میخوانید: چه شد که به فکر تاسیس استودیو "my doll " افتادید؟
بهناز پایبرجا: از سال 90 به صورت جدی به سراغ این کار آمدم، چراکه دوست داشتم کاری را انجام دهم که تکرار نداشته باشد. پس از آشنایی با ایده تبدیل نقاشی به عروسک توسط خانمی در آلمان، با او ارتباط برقرار کردم و از آنجایی که در کشورهای استرالیا، انگلیس و امریکا شعباتی داشت، خواستم تا نمایندگی ایشان را در ایران داشته باشم که نپذیرفتند. در نهایت تصمیم گرفتم خودم این کار را انجام دهم و خدا رو شکر میکنم که به همراه تیمی که من را همراهی میکنند، توانستیم در این کار موفق شویم. این هنر مشابه سایر هنرها در مقوله هنرهای تجسمی دارای دشواریهای مخصوص به خود است. دشواریهایی از جمله نبودن الگوی واحد برای هر عروسک، اهمیت رعایت تمام جزئیات که ملزم به صرف زمان و دقت زیادی برای هر عروسک است. درچند نمایشگاهی که حضور داشتیم ارتباط خوبی با مخاطبان داشتیم و بسیار از این اتفاق راضی هستیم، چرا که ما به این کار نگاه اقتصادی نداشتیم و بیشتر برایمان یک کار دلی است.
تا جایی که میدانم شما دستی هم در کارهای هنری و ساخت مجسمه دارید. چقدر سابقه هنری شما باعث شد تا به این سمت بیایید و اقدام به خلق آثار هنری از روی نقاشی کودکان کنید؟
بهناز پایبرجا: دنیای هنر برای خودش دریایی وسیع است. من کارهای حجمی بسیاری انجام دادم، از ساخت مجسمههای نرم تا سه بعدی و حجمهای غیر متعارف که هر کدام دنیای خاص خود را دارند. وقتی با دل پیش میروید و مخاطبتان هم کودکان هستند، کار شکل دیگری به خود میگیرد، چرا که شما کاری ارائه میدهید که ساخته دست خود کودک است و نمونهاش جای دیگری وجود ندارد. وقتی بچهها با اثری که خودشان خلق کردهاند، ارتباط برقرار میکنند تحت تاثیر قرار میگیرند و والدین نیز تحت تاثیر این هیجان هستند. والدین باید در کنار این که غذای جسم کودک را فراهم میکنند، غذای روح او را نیز فراهم کنند و این منجر به خلاقیت روح کودک نیز میشود. لحظهای که کودک برای اولین بار با عروسک ارتباط برقرار میکند برای ما بسیار ارزشمند است. بسیاری از روانشناسان معتقدند که از روی نقاشی کودکان میتوان به ابعاد مختلف وجودی آنها پی برد. چقدر از مشاوره روانشناسان برای تولید عروسکها بهره میگیرید؟
بهناز پایبرجا: ما سعی میکنیم که از مشاوران در این زمینه بهره بگیریم. چرا که با توجه به نقاشی کودکان میتوان به استعدادها و یا خلاءهایی که در زندگیشان وجود دارد پی برد. روانشناسانی هستند که در این زمینه ما را همراهی میکنند و به صورت هفتگی نقاشیها را به آنها ارائه میکنیم و آنها نیز تحلیل میکنند. البته نه همه نقاشیها را بلکه نقاشیهایی که خاص هستند ارائه میشوند.
تیم اجرایی شما متشکل از چه گروهی است؟
سولماز ابراهیمیتبار (گرافیست) : ما یک تیم ایدهپرداز داریم، یک تیم اجرایی و یک تیم گرافیست. برای ساختن از روی نقاشی کودکان، بیشتر اوقات نیاز به دانستن جزئیات نقاشی است. بنابراین پیش از هر کاری دلمان میخواهد که بدانیم این نقاشیها دارای چه خصوصیاتی هستند. یکی از ارزشمندترین اقداماتی که والدین برای کودکان خود انجام میدهند، این است که شخصیت محبوب نقاشیهای کودکشان را در قالب یک عروسک به او هدیه دهند، این امر موجب میشود که بسیاری از سخنهای ناگفته کودک در بازی با عروسک محبوبش بیان شود و والدین از تعلقات درونی فرزندشان باخبر شوند. هر سنی یکسری المانهای مخصوص به خود دارد که نشان دهنده درونیات کودک است. کودکان زیر 3 سال از یکسری از خط و خطوط استفاده میکنند. اما بچههای بزرگتر متفاوت هستند، به همین دلیل روانشناسان متعددی به ما کمک میکنند. در ابتدای کار ما تمام نقاشیها را بررسی میکردیم، اما الان با توجه به این که کار برای ما هم جا افتاده است، روی یکسری از المانها شناخت لازم را پیدا کردهایم و به همین دلیل آثار خاص را به روانشناسان ارائه میدهیم تا تحلیل کنند. از زمانی که نقاشی به دستتان میرسد تا زمانی که عروسک را تحویل میدهید چه روندی طی میشود؟
بهناز پایبرجا: ابتدا تیم ایدهپرداز کار را شروع میکند، سپس الگو طراحی میشود، کار دوخت و عکاسی در مرحله بعدی قرار دارد و در نهایت نیز کار بستهبندی و تحویل اثر را در دستور کار خود داریم.
اشاره به تیم ایدهپردازی کردید این تیم دقیقا چه کاری انجام میدهد و چه اندازه بر روی اثر اصلی تغییرات ایجاد میشود؟
بهناز پایبرجا: 90 درصد از عروسکها دقیقا همان چیزی است که کودک نقاشی کرده است، اما گاهی با دخالت خانوادهها تیم اقدام به تغییراتی در نقاشی و الگو میکند که این باعث تغییرات در نقاشی کودک نیز میشود. گاهی اوقات نیز خود کودک دوست دارد که لباس شخصیتی که کار کرده تغییر کند یا اندازه و ابعادش کوچک و بزرگ شود. ضمن این که خود کودک خیلی راحت متوجه میشود که نقاشی که کشیده است، چه اشکالاتی دارد و گاهی خواهان آن است که اصلاحاتی روی آن صورت گیرد. در اینجاست که تیم ایدهپرداز ما وارد میشوند و شروع به تغییرات انجام شده میکنند. شاید در آن لحظه که کودک نقاشی کرده است متوجه نشود. اما زمانی که کار تبدیل به عروسک میشود و آن را لمس میکند و در دست میگیرد، متوجه اشکالات میشود و ما این را درخدماتمان گذاشتهایم که اگر کودک پس از تبدیل نقاشی به عروسک، خواهان تغییراتی شد، بتوانیم این کار را برایش انجام دهیم. در واقع ما تمام سعیمان را میکنیم تا عروسکها دقیقا همان چیزی باشد که کودک نقاشی کرده است حتی سایز اجزای بدن عروسک. به نظر شما آیا هر نقاشی قابلیت تبدیل شدن به عروسک را دارد یا باید براساس استانداردهای خاصی نقاشی مورد نظر را انتخاب کرد؟
بهناز پایبرجا: از آنجایی که خانوادهها دوست دارند تمام اولین کارهای فرزندشان را به عنوان یادگاری و یک اثر هنری حفظ کنند، محدودیتی دراین زمینه نداریم و تلاش میکنیم تمام نقاشیها را تبدیل به عروسک کنیم. حتی نقاشی کودکان زیر 3 سال را که از نقاشی هیچ چیز متوجه نمیشوند و المانها و اسلوبهای نقاشی را ندارد و قابلیت تبدیل به عروسک را ندارد، ما آن را تبدیل به تابلو نقاشی یا کوسن میکنیم.
از آنجایی که مخاطب شما کودک است از چه موادی برای تولید عروسک استفاده میکنید، درباره انتخاب رنگها چه تدابیری در نظر میگیرید؟
بهناز پایبرجا: با توجه به متریالی که در بازار وجود دارد، ما نمیتوانیم تمام رنگها را تامین کنیم، به همین دلیل اغلب با خانوادهها مشورت میکنیم و اگر بخواهند که دقیقا همان باشد از تکنیکهای دیگری برای جلب رضایتشان استفاده میکنیم. موادی که برای ساخت عروسکها در نظر میگیریم نیز غیر حساسیتزاست، چرا که مخاطب ما کودکان هستند و باید بسیار مراقب آنها باشیم. به همین دلیل سعی میکنیم از پارچههایی که پرز نمیدهند استفاده کنیم و مواد داخل عروسک را نیز به همین گونه و با حساسیت بالا انتخاب میکنیم. اصولا نقاشیهایی که کودکان ما کار میکنند در مقایسه با کودکان همنسل خودشان در کشورهای دیگر متفاوت است. شما در این زمینه چه نظری دارید؟
بهناز پایبرجا: کاملا درست است. این به نگرش خانوادهها و فرهنگی که کودک در آن بزرگ شده است بر میگردد. کودکان خارجی اغلب با فیلمهای خارجی اکشن سرو کار دارند و به همین دلیل نیز اغلب آثاری که خلق میکنند فراواقعی و عجیب و غریب است. اما در اینجا اینگونه نیست وزبه دلیل اینکه کودک بیشتر با مهر و محبت خانواده بزرگ میشود در آثارشان یک نوع لطافت دیده میشود و اغلب هم در آثار کودکان، خانواده حضور پررنگی دارد. به نظر شما هنر تا چه میزان میتواند بر روحیه کودک تاثیر گذار باشد؟
بهناز پایبرجا: بسیار زیاد. دنیای هنر دنیای متفاوتی است و میتوان با سوق دادن کودکان به سمت هنر خلاقیتها و استعدادهای او را شکوفا کرد. هر کودک ایدهها و خلاقیتهای خود را دارد و شما هرگز نمیتوانید از دو کودک یک اثر مشابه ببینید، چرا که هر کدام با سبک و سلیقه خود کار میکنند و هنر میتواند استعدادها و خلاقیتهای آنها را بروز و ظهور دهد.
مخاطب شما فقط کودکان هستند؟
بهناز پایبرجا: خیر، نکته جالبی که در این حین برای ما بوجود آمد این بود که ما حتی مخاطب 50 ساله نیز داشتیم که نقاشی خودش را برای ما ارسال کرده بود و ما آن را تبدیل به عروسک کردیم. افراد بزرگسال نیز نقاشیهای خود یا شخصیتهای محبوبشان را برای ما ارسال میکنند و ما آنها را برایشان تبدیل به عروسک میکنیم. به نظر می رسد جلب رضایت مخاطبتان کار سختی باید باشد؟
بهناز پایبرجا: بله، بچهها هر چیزی را قبول نمیکنند و دقیقا همان چیزی را که کشیدهاند میخواهند. در این زمینه کار ما سخت میشود. کودک نگاهش کاملا با ما بزرگترها متفاوت است. او همه چیز را قشنگ نگاه میکند و بیریاست و ما این را درآثارشان نیز میبینیم. دنیای عروسکها و اسباب بازیها دنیای عجیب و زیبایی است و سن و سال نمیشناسد. زمانی که دارید به یک نقاشی بُعد میدهید و آن را تبدیل به عروسکی میکنید که همدم و همبازی خالقش میشود چه حسی دارید؟
بهناز پایبرجا: آنچه که در ذهن و رویا دارید را وقتی میتوانید در دست بگیرید حس عجیبی دارد و برای من نیز به عنوان سازنده اثر همان حس را ایجاد میکند . همانطور که گفتم این کار دلی است. گاهی اوقات فکر میکنید این نقاشی غیر قابل اجرا شدن است، اما انگار کارها خودشان تبدیل به عروسک میشوند و این اتفاق درست در زمانی که فکر میکنید محال است رخ میدهد. چشم اندازتان برای آینده استودیو چیست و چه برنامههایی برای پیشبرد این اهداف در نظر دارید؟
بهناز پایبرجا: ایدهها و اهدافی داریم که فکر میکنیم روزهای خیلی خوبی را پیش رویمان قرار خواهند داد. ما هر 6 ماه یکبار جلساتی داریم و شروع به طرح ایده میکنیم. سعی داریم برای آینده از برنامههای جدیدتری استفاده کنیم و یک سری لوازم جانبی را به کارهایمان اضافه کنیم تا برای کودک و خانواده جذاب و دلنشین باشد. سعی داریم کودک را با افرادی که بخوبی میشناسد همراه کنیم تا با آنها نقاشی بکشد و از مشاوران میخواهیم که در این جلسات حضور داشته باشند و آموزشهای ابتدایی را به کودک و شخص همراه او بدهد تا بتوانند کارهای خلاقانه بیشتری داشته باشند. این کار صرف نظر از شناختی که برای خودمان ایجاد میکند به خانوادهها نیز بسیار در شناخت کودکشان کمک میکند. والدین امروزی بسیار به این علاقمند هستند تا بتوانند استعدادهای کودکشان را شکوفا کنند و آنها را بیشتر بشناسند. خانم ابراهیمی تبار با توجه به این که تخصص شما تصویرسازی است فکر میکنید چرا تصویرسازی برای کودکان تا این اندازه ضعیف است؟
ابراهیمی تبار: این تنها مختص به بخش کودک نیست و کلا تصویرسازی دچار مشکل شده است، ما کپی کار شدهایم، متاسفانه خلاقیت خیلی وجود ندارد و تصویرگران نیز خیلی علاقهای به این کار از خود نشان نمیدهند. دانش ما در این زمینه بسیار کم است و صبرمان برای رسیدن به ایدهآلها نیز کم شده است. همین که میبینیم کاری در خارج از کشور مورد توجه قرار گرفته است، سعی میکنیم همان را پیاده کنیم و آن موفقیت را این جا هم داشته باشیم. از سوی دیگر هنرمند باید حمایت شود. زمانی که ایدهها و خلاقیتهایش ثمری برایش در بر ندارد و حمایتی از وی نمیشود به نوعی دلزده و سرخورده میشود و جای ایده و خلاقیت نیز از او گرفته میشود. متاسفانه شناخت ما از کودک نیز بسیار کم است و تخصصی در زمینههای مختلف برای کودک نداریم. هر آنچه که وجود دارد برمبنای صحبتهایی است که با دیگران داریم نه مطالعات عمیق و درست خودمان.
انتهای پیام/
زینب السادات افتخاری