سرویس تجسمی هنرآنلاین: اینستاگرام تا حد زیادی در طول همین چند سالی که رفت، تصور ما را از عکاسی دگرگون کرده است. قطع مربعی، قطعی که پیشتر فقط مختص عکاسان حرفهای بود که با دوربینهای مخصوص عکاسی میکردند به سرعت تبدیل به قابی محبوب شد تا همه، با دوربین تلفنهای همراهشان عکاسی کنند و آنها را بر روی صفحاتشان در شبکههای اجتماعی به اشتراک بگذارند. اینستاگرام و دوربین گوشیهای همراه خیلی زود تأثیر وسیع در نگاه ما به زیباییشناسی عکس گذاشتند. به این ترتیب بسیاری از عکاسان حرفهای به سراغ این وسیلهی سادهی روزمره، گوشی همراه، رفتند و آن را به یک ابزار حرفهای در عکاسی تبدیل کردند. حال و در این روزها، برخلاف چند سال پیش، اگر عکاسی با گوشی همراهاش عکاسی کند، کسی تعجب نمیکند. به این ترتیب بود که عکاسی با گوشیهای همراه حتی راهی دیوار نگارخانهها هم شد، از جمله نمایشگاه "چهارگوش" که چندی پیش در نگارخانهی راهابریشم به نمایش درآمد. بهروز مهری، که گردآوری این نمایشگاه را بر عهده داشته، از معدود عکاسانی است که به جز نگاه حرفهای به کارش، دانش نظری فراوانی هم در حوزهی عکاسی دارد و گزینهای مناسب برای جمعآوری کار عکاسان موبایلی محسوب میشود. نمایشگاه "چهارگوش" به واسطهی فکر و اجرای مناسبش، این امکان را فراهم کرد تا با مهری دربارهی نمایشگاه و عکاسی موبایل و شبکههای اجتماعی صحبت کنیم. گفتگویی که میخوانید.
به نظر میرسد که دوربین گوشیهای تلفنهای همراه، اینستاگرام و به طور کلی پدیدهی شبکههای اجتماعی از یک طرف یکی از رویاهای قدیمی عکاسی را ممکن کرده، یعنی وسایل پخش و انتشار عکس را عادلانه در اختیار همه گذاشته است. کم و بیش هر کس میتواند که با دوربین تلفن همراهاش عکسی بگیرد و با انتشارش در شبکههای اجتماعی آن را در اختیار همه بگذارد. به همین نسبت که این فرصت رویایی و جذاب است، به همان نسبت به نظر میرسد که دارد موقعیت عکاسان حرفهای را متزلزل میکند. حالا هر عکاسی باید در یک رقابت بزرگ با تعداد زیادی عکاس رقابت کند. تکلیف عکاسان حرفهای در شرایط کنونی چیست؟ به نظر میرسد که یک عکاس حرفهای در شرایط کنونی باید همانقدر در عکاسی متبحر باشد که در فعالیت در شبکههای اجتماعی، به این ترتیب یک عکاس حرفهای در این شرایط جدید چه باید بکند؟ آیا این شرایط جدید دارد جایگاه عکاسی حرفهای را به خطر میاندازد؟
من فکر نمیکنم که بشود با صراحت گفت که آیا گسترش دوربین تلفنهای همراه باعث به خطر افتادن عکاسی با دوربینهای اسالآر میشود یا نه، ولی نظر شخصی من این است که این اتفاق نخواهد افتاد، چون هر کدام جایگاه خودشان را دارند. مثال واضحش زمانی است که دوربینهای دیجیتال آمدند، اتفاقی که فکر میکنم از سال ۲۰۰۰ جدیتر شد. ورود دوربینهای دیجیتال هم برای عکاسها یک چالش بود که دوربینهای آنالوگ را کنار بگذارند و به سراغ دوربینهای دیجیتال بروند. ولی این دوره به زودی تمام شد، دوربین دیجیتال به طور جدی وارد شد و اصلاً دوربین آنالوگ را کنار زد و همه هم آن را قبول کردند. پیشرفتهای فناوری در عکاسی در طول سالهای اخیر به سرعت رشد کردهاند و عکاسان به هر حال باید خودشان را با این پیشرفتها وفق بدهند، یعنی اگر با این پیشرفتها همراه نشوند، عقب میافتد. از جملهی این پیشرفتها هم اینستاگرام و شبکههای اجتماعی است و عکاسان باید بدانند که چگونه از آنها استفاده کنند و کارشان را پیش ببرند. مثل آن زمانی است که کامپیوتر آمد، که مثلاً منی که اصلاً با کامپیوتر آشنایی نداشتم و کار با آن را بلد نبودم، آرامآرام یاد گرفتم و خودم را با آن وفق دادم تا کارم را پیش ببرم. این یک پدیدهی طبیعی است و مقابله در مقابل آن هم طبیعی است، یعنی اول در مقابل آن مقاومت میشود، ولی بعد کمکم همه به سراغش میروند. فکر نمیکنم که شرایط جدید هم طوری باشد که بگوییم عکاسی با دوربینهای اسالآر را به خطر میاندازد، آن نوع عکاسی دارد کار خودش را میکند و این نوع عکاسی هم در کنار آن وجود دارد. عکاسی با دوربین تلفنهای همراه نوعی از کار است که به عکاسهای جوان که تازه دارند کارشان را شروع میکنند اجازه میدهد تا خودشان را بهتر نشان دهند و کارشان را بهتر ارائه کنند. یکی از مشخصههای اصلی جایی مثل ایسنتاگرام، دوربین گوشیهای همراه و اینترنت که به این چرخه شکل داده این است که میتوانی سریع عکس بگیری، بگذاری روی اینترنت، بقیه هم میبینند، خوششان میآید و چیزی مینویسند، به این ترتیب مبتنی بر واکنشهای آنی است، در فرایندی که همه چیز سریع اتفاق میافتد. اگر کسی عکس روی اینستاگرام بگذارد، روند لایک شدناش بعد از یک روز کند میشود، یعنی تمام واکنشهایش خیلی آنی است و این چیزی است که به سرعت زندگی امروز، سرعت پیشرفت فناوری مربوط میشود. شبکههای اجتماعی، محلی است برای ارائه، آدمها کارهایشان را ارائه میکند و بقیه هم میبینند. کسانی که امکان نمایش کارهایشان را در جاهای دیگر را ندارند، کارهایشان به این شکل دیده میشود. وقتی از عکاسان حرفهای نام میبرید، استفاده از دوربینهای تلفنهای همراه در بین عکاسان حرفهای هم در همان ابتدا آغاز شد، یعنی وقتی فناوری این امکان را داد و کیفیت دوربین گوشیهای همراه به آن حد شد و اپلیکیشینهایی آمد که امکان بازیهای مختلف روی کار را به وجود میآورد، باعث شد تا عکاسان حرفهای هم به سراغ این ابزار تازه بروند، مثلا بن لووی یکی از پیشروهای این کار بود که از سالهای ۷-۲۰۰۶ یا شاید دیرتر به سراغ دوربین گوشیهای همراه رفت و برای کارهای مطبوعاتی و خبری با آنها عکاسی کرد. مثلاً با همین شیوه و فرمت هیپستاماتیک از افغانستان کار کرد، جنگ لیبی را عکاسی کرد. شیوهی هیپستاماتیک کمک زیادی کرد تا این شیوهی عکاسی شکل بگیرد. کارهای او خیلی کارهای عالیای بود و در ضمن هیپستاماتیک اپلیکیشینهایی دارد که رنگبندی را به هم میریزد ولی با این حال کارهایش پذیرفته شد و حتی گتی ایمج، آژانسی که او برایشان کار میکرد، کارهایش را گذاشتند، منظورم این است که حتی آژانسهای عکاسی هم این فناوریهای جدید را پس نمیزنند و با آنها همراه میشوند و از آنها استفاده میکنند. همین الان هم به این خاطر که کیفیت دوربینها خیلی خوب شده، خیلی وقتها عکسها با گوشیهای همراه هستند، بیآنکه در توضیح عکس به آن اشاره شود. گوشی همراه الان به عنوان یک دوربین شناخته میشود، به عنوان وسیلهای پذیرفته شده که شما با آن عکستان را بگیرید، فقط شکلش فرق میکند و این تفاوت حتماً در نوع عکسهایی که گرفته میشوند، تأثیر میگذارند، مثلاً در دوربین صحنه را از ویزور میبینی، ولی در گوشی همراه نه. به هر حال این ابزار دارد کار خودش را میکند و راهاش را هم پیدا کرده.
مثل زمانی که دوربینهای پولاروید آمد. پولاروید هم در ابتدا وسیلهای بود برای گرفتن عکسهای خانوادگی، چون دم دست بود، عکس را میگرفتی و سریع چاپ میشد و با این که چاپگرش متفاوت بود و رنگها متفاوت از رنگهای طبیعی چاپ میشد. الان همین اتفاق دارد با گوشیهای همراه میافتد. از جایی شروع میشود و بعد از آن وسیله استفادهی حرفهای میشود. پولاروید هم در ابتدا برای عکسهای خانوادگی بود و بعد به جایی رسید که کارهای هنری با آن انجام میشد. کما اینکه کاوه گلستان مجموعه عکسی دارد با دوربین پولاروید که آثار هنری هستند، جزء کارهای اولیهاش هستند که در دههی ۱۹۷۰ میلادی انجام داده و در مجموعهی کتابهای تایملایف چاپ شد. مجموعهای کار دابلاکسپوز است که با پولاروید انجام شده بود و من نمیدانم که چگونه این دابلاکسپوزها را با پولاروید انجام داد چون کار سختی است. همین اتفاق با فرمت تازهای که در عکاسی میآید اتفاق میافتد، یعنی راهاش را باز میکند. عکاسی با گوشی همراه هم چیزی بود که وقتی آمد به خاطر دم دست بودنش قرار بود برای عکسهای خانوادگی باشد یا مثلاً به این درد میخورد که اگر در خیابان چیز جذابی دیدی، عکسش را بگیری، ولی از همین وسیله هم استفادهی حرفهای شد. در تاریخ عکاسی همیشه همینطور بوده. مثل اولین بار که از لنز تِله استفاده شد، یعنی وسیلهای که در ارتش کاربرد علمی داشته و از آن به خاطر کاربردهای نظامی و اطلاعاتیاش استفاده میکردند، ولی همین لنز وارد کار حرفهای عکاسی شد. هر چیزی که وارد عکاسی میشود، به مرور زمان شکل میگیرد و بعد مردم میتوانند با خلاقیت خودشان از آن استفاده کنند.
اثر خشایار جوانمرد
یعنی ابزار دارد برای خودش دنیایی تازه به وجود میآورد؟
قطعاً همینطور است. نمیتوانیم بگوییم که ابزار مهم نیست، چرا الان واقعاً ابزار هم مهم است. ولی ایده و استفادهای که از ابزار میشود مهمتر است. یعنی اگر شعور پشت ابزار نباشد، مسلماً ابزار به تنهایی نمیتواند کاری را پیش ببرد.
اثر آکو سالمی
شما در نوشتهی نمایشگاه به این موضوع اشاره کرده بودید که دوربین تلفنهای همراه، کوچکی، راحتی و نامرئی شدنشان باعث شده تا عکاسی خیابانی دوباره معنی پیدا کند. آنچه من در نمایشگاه دیدم تمایل به یک رویکرد کاملاً فرمالیستی بود و در نمایشگاه آثار عکاسانی را دیدم که عکسهایشان را در وقت و فرصت فراوان ثبت کرده بودند و نه اتفاقاً بر امکان عکس گرفتن اتفاقی یا سریع. آیا این انتخاب برای برتری دادن بر عکاسان حرفهای است و نه تأکید بر امکانات ابزار؟ به نظرم شما به سراغ عکاسانی رفتهاید که دارند نگاه عکاسانهشان را بیشتر به ما نشان میدهند تا این که استفادهی خاصی از این ابزار بکنند، آیا این به علاقهی خاص شما برمیگردد؟
نه. چون ما در این نمایشگاه نگاهی حرفهای به عکاسی داشتیم و عکس برایمان مهمتر بود. درست است که بخشی از ویژگی دوربین گوشیهای همراه امکان گرفتن اسنپشات است، عکسهای سریعی که میگیری و روی شبکهی اجتماعی میگذاری. ولی آن عکسها شاید بیشتر به شهروندهایی مربوط باشد که اسمشان را "شهروند - خبرنگار" گذاشتهاند، یعنی کسانی که دوست دارند از اتفاقی که جلویشان رخ داده عکس بگیرند. این نوع عکسها در همان سطح است و نه در سطحی بالاتر. سطح بالاترش همان عکاسی است که مثال زدید، یعنی کسی که وقت میگذارد، کادر میبندد و عکس میگیرد که باز میشود عکاسی. فرق نمیکند، این هم همان عکاسی است. شاید فرقاش این باشد که فرمت عکسها مربع است، آن هم نه همیشه. فرمت مربع فرمتی است که قاببندی در آن سختتر از قاببندی در فرمتهای ۱۳۵ و مستطیلی است. حتی موقعی که هنوز دوربینهای دیجیتال نیامده بود و دوربینهای ۶۶ بود که قاب مربعی داشتند، قاببندی با آنها واقعاً سختتر بود. این اتفاق با گوشیهای همراه افتاده و با آنکه قاببندی در قاب مربعی سختتر است، ولی این قاببندی کاملاً جا افتاده و دارد خودش را تحمیل میکند. بحث این است که در نهایت باز میرسیم به عکاسی، یعنی درست است که دوربین تلفن همراه است، ولی باز کیفیت کار مهم است و در نهایت عکس مهم است و عکس است که قابلیت به نمایش درآمدن را دارد یا قابلیت دارد که در نشریه منتشر شود. این قابلیت را داشته که یک روزنامهی معروف آمریکایی پروژهای را تعریف کند تا پنج عکاس برجسته بروند و با گوشی همراه عکاسی کنند. و چیزی که به آن اشاره کردید، گوشیهای همراه اصلاً عکاسی خیابانی را احیا کرده، نه تنها در ایران که در کل دنیا این اتفاق افتاده. در ایران شاید بیشتر، به این خاطر که شما وقتی با دوربین در خیابان راه میروید با مشکلاتی برخورد میکنید، ولی وقتی دارید با گوشیهای همراه کار میکنید، این مشکلات کمتر است، برای اینکه همه گوشی دارند، همه به همین شکل گوشیهایشان را در خیابان درمیآورند و عکس میگیرند و مردم کمتر نسبت به آن عکسالعمل نشان میدهند و این باعث میشود که عکسهایی که گرفته میشوند، خیلی صریحتر و طبیعیتر باشند. وقتی کسی با دوربین جلو شما میایستد، پز همیشه هست، حتی اگر کسی در حال عبور باشد هم کاری میکند، واکنشی نشان میدهد و ممکن است از آن حالت طبیعیات خارج شوی، ولی با گوشی همراه این پژ خیلی کمتر شده و طبیعتاً این اتفاق میافتد که هر اتفاقی که در اطرافت میافتد را میتوانی طبیعیتر نشان دهی.
اثر بهروز مهری
اشاره کردید که امکاناتی که گوشیهای همراه در اختیار عکاسان میگذارند، باعث تغییر در بعضی ژانرهای عکاسی شده، آیا این تغییر در همین حد خواهد بود، یا این تغییر عمیقتر است، مثل زمانی که دوربینهای اسالآر آمدند که باعث تغییر در حتی نگاه زیباییشناسی شد. آیا دوربین گوشیهای همراه میتوانند باعث تغییری در نگاه زیباییشناسانه شوند؟ یا بعضی ژانرهای ممکن است با کمک این قابلیتهای جدید مورد توجه قرار بگیرند؟
بله ممکن است رخ دهد و فکر میکنم که همین الان هم رخ داده و دارد پیش میرود. یکی از اتفاقاتی که در ژانر عکاسی مستند خیابانی رخ داده این است که فرمهایی که به عکاسی مستند خیابانی مستند مربوط میشده، دارد دوباره مورد توجه قرار میگیرد، فرمهایی که ترکیبهایی از سایهها، آفتاب، ضد نورها و ژستها و فیگورهای انسانی میشود، یعنی با عکاسی موبایلی شما بیشتر فیگورهای انسانی را در خیابان میبینید، فیگورهایی که با شناخت عکاس گرفته شدهاند. فرمهای خاصی که هر کسی نمیبیند، عکاس خیابانی این فرمها را بهتر میبیند، چون دارد با نگاه تیزتری نگاه میکند. این اتفاق با عکاسی موبایلی بیشتر شده. دقیقاً مثل همان اتفاقی که بعد از دههی ۱۹۳۰ افتاد که کداک و بعدتر لایکا دوربینهای کوچک را بیرون دادند و عکاسی خیابانی رشد کرد، مثل کارهای آنری کارتیه برسون و دیگران. این اتفاق باعث شد تا دوباره بازگشتی به آن دوره بشود، اگر دوران طلایی عکاسی خیابانی را از دههی ۱۹۳۰ میلادی بگیریم تا دههی ۱۹۷۰ یا حتی ۱۹۸۰، سبک این کارها دارد از آن دوره نشأت میگیرد، اصلش باز دارد از عکاسی نشأت میگیرد، ولی با یک وسیلهی دیگر که این وسیلهی دیگر میتواند شکل کار و نگاه را هم تغییر دهد. شاید بتوان گفت که عکاسی خیابانیای که با موبایل انجام میشود یک فرم جدید باشد، فرم جدیدی که دارد رشد میکند و چقدر طول بکشد تا این فرم کامل شود نمیدانم چون شبکههای اجتماعی و اینستاگرام چیزهایی هستند که ممکن است تا ۶ سال دیگر چیزی نداشته باشند، مثل گرایش به فِیسبوک که چقدر زیاد بود و الان چقدر کم شده و افت کرده، الان هم همینطور است، اصلاً نمیتوان پیشبینی کرد که به کدام سمت میرود. مثلاً بن لووی یکی دو سال پیش گفتگویی داشت و میگفت که دیگر اینستاگرام دارد برایاش تمام میشود چون شاید دیگر آن جذابیتی که برایاش داشت را دیگر نداشته باشد. او داشت این حرف را در آمریکا میزد، ولی چون پدیده در ایران یک مقدار جوانتر است، طول میکشد تا در ایران هم این اتفاق بیافتد. ولی ممکن است این جذابیت با فرمتهای جدیدی که میآیند عوض شوند، ممکن است که این روند خیلی سریع پیش برود و اصلاً نمیتوان پیشبینی کرد که چه پیش میآید.
استفادهای که الان دارد از دوربین گوشیهای همراه میشود صرفاً عکاسی خیابانی نیست، یعنی استفاده از این ابزار گستردهتر شده. مثلاً کارهای بسیاری از عکاسان را میبینید که الان دارند کار هنری میکنند، و عکسهایشان را با گوشی همراه میکنند. یا مثلاً سلف پرترهها که خیلی با موبابل انجام میشوند و عکاسان ایرانی هم شروع کردهاند و دارند کارهای خیلی خوبی ارائه میدهند. شروع کار با گوشی همراه شاید با عکاسی خیابانی بوده، ولی الان دارد تأثیرش را در ژانرهای مختلف عکاسی نشان میدهد. الان بسیاری از هنرمندان دارند با موبایل عکس میگیرند که تعدادشان در خارج از ایران بهتبع بیشتر هم هست. فکر میکنم که این فضا از این هم گستردهتر خواهد شد. به این خاطر که وسیلهای است دمدست که هنرمند میتواند ایدههایاش را خیلی سریع با آن اجرا کند و بعد به نمایش بگذارد. یکی از مشخصههای خیلی مهم اینستاگرام قطع کار است. در این نمایشگاه هم میبینید که قطع عکسها کوچک است، این خصیصهی خاصی است که به اینستاگرام تعلق دارد، شما کار را بر روی موبایل یا تبلت کوچک میبینید. اگر بخواهید این عکسها را در ابعاد بزرگ به نمایش بگذارید، به نظر من جذابیت و خوبی اندازهی کوچک را ندارد. یعنی ما از این خاصیت اینساگرام و موبایل هم استفاده کردیم و اندازهی کارها را کوچک چاپ کردیم که همان حالت دیدن را زمانی که دارید عکس را روی گوشی میبینید را در گالری هم به بیننده القا کنیم. من فکر میکنم که اندازههای خاص اینستاگرام در همین حد است، مگر اینکه کسی بخواهد کار هنری خاصی بکند و بخواهد آن را بزرگتر کار کند.
اثر محمد امیر صفری
الان هر بنیاد، مکان یا سازمانی که دارد روی عکاسی کار میکند، باید اینستاگرام را به عنوان یکی از مکانهای اصلی انتشار عکس در نظر بگیرد و به آن رجوع کند. شما هم برای جمعآوری عکسهای این نمایشگاه از همین شیوه استفاده کردید؟ یعنی اینستاگرام را دیدید و عکاسان از روی عکسهایشان در ایستاگرام انتخاب شدند تا به این نمایشگاه برسند؟
دقیقاً. برای اینکه هر کس که عکاسی میکند در اینستاگرام گالریای دارد و این گالری دارد کارش را نمایش میدهد. خیلی از این عکاسان را از قبل میشناختم و توانستم از این طریق کل کارهایشان را مرور کنم. سعی کردم که از بین کارهایشان، کارهایی را انتخاب کنم که یک انسجام داشته باشد و در کلیت هم کل نمایشگاه یک انسجام داشته باشد، یعنی هم در جزء که کارهای هر عکاس به تنهایی است و هم در کل که کل نمایشگاه را شامل میشد. سعی بر این بود که تمام جنبههای عکاسی خیابانی که ما داریم را در نمایشگاه به نمایش بگذاریم. از مناظر شهری گرفته تا پرترههای خیابانی، تا عکاسی خیابانی فرمالیستی و مینیمالیستی و بعد زندگی که مستندتر است و همهی چیزهایی که در ژانر عکاسی خیابانی جای میگیرد که مسلماً کامل هم نبوده، ولی انتخاب به همین شکل بوده و گاهی اوقات مجموعهی عکسهای اینستاگرامی عکاس را دیدهام، بعد با هم گپ زدیم و او چیزهای دیگری هم داشته، ماحصل این گفت و گو این بوده که کارها کاملتر شده و این چیزی است که ارائه شده. ولی قطعاً ایستاگرام محیطی بود که باعث شد تا این نمایشگاه شکل بگیرد.
یعنی از پیشتر این فکر را داشتید که نمایشگاهی از عکسهای ایستاگرامی بگذارید یا با تماشای عکسها در اینستاگرام به این فکر افتادید؟
نه، اینستاگرام دلیل اصلی این نمایشگاه بود. راه ابریشم میخواست که وارد این فضا بشود و میخواست که از فناوریهای روز هم استفاده کند و آنها را هم به فضای نمایشگاه بیاورد و در حال حاضر، اینستاگرام بهترین جایی است که میتوان این کارها را دید.
جمعآوری آثار چقدر طول کشید؟
شاید دو سه ماه، یا شاید هم بیشتر. دو سه ماه پیش بود که نگارخانه پیشنهادی داشت و از من خواستند که چنین نمایشگاهی را با گوشی همراه برایشان جمع کنند که از نظر من فکر خیلی جالبی بود، چون نشان میدهد که این گالری دارد بهروز پیش میرود و میخواهد از امکانات و فناوریهای روز استفاده کند. موضوع ما عکاسی خیابانی بود و در این مدت که خود من هم دارم با دوربین گوشی همراه عکاسی میکنم با آدمهای مختلف و کارهایشان در اینستاگرام آشنا شدم و چند نفر را هم دوستان پیشنهاد دادند. فکر میکنم که کارهای حدود پنجاه تا شصت عکاس را دیدیم و گزیدهای را از بین کارهایشان انتخاب کردیم و بعد مدام به مرور زمان با عکاسها کلنجار رفتیم و نظرات خود خانم قبائیان هم در این مرحله خیلی خوب بود و به انتخاب عکسها کمک کرد و بعد به یک جمعبندی با ۱۴ عکاس رسیدیم. فکر میکنم چیزی حدود ۳۰۰۰ عکس دیدیم که به یک چنین جمعبندیای رسیدیم. نتیجه هم خیلی خوب بود، باخوردهایی که من خودم داشتم بسیار خوب بود و همه از انسجام کلی نمایشگاه و کارها تعریف میکردند. فکر میکنم همین انسجام به کل داستان کمک میکند، به نظرم یک نمایشگاه گروهی زمانی موفق است که خطی داشته باشد و این خط درست انجام و اجرا شود. از بین این ۱۴ نفر خیلیها شناخته شده نیستند و خیلی در فضای حرفهای حضور ندارند. فکر میکنم که تلفیق بین عکاسان شناخته شده و عکاسان کمتر معروف خوب بود، چون از یک طرف عکاسان حرفهای که کارهایشان معروف است وارد عکاسی با گوشی همراه شدهاند، مثل مجید سعیدی که عکاس مشهوری است، ولی وارد کار با گوشیهای همراه شده و دارد کار میکند. از طرف دیگر هم عکاس دیگری است که شهرتی ندارد، ولی وارد این فضا شده و دارد عکاسی میکند، این دو گروه تجربیاتشان را با هم به اشتراک میگذارند و حتی عکاسهای حرفهای از تجربیات آن عکاس جوان استفاده میکنند و آن عکاس جوان هم در کنار این عکاسان مشهور شناخته میشود. این تلفیق فضا را خیلی متعادل کرد. فکر میکنم این تلفیق در نهایت بیشتر به نفع آن عکاسان جوانی است که تازه کارشان را شروع کردهاند و کارهایشان بر دیوارهای چنین نگارخانهای به نمایش درآمده است. انتهای پیام/
حافظ روحانی