سرویس تئاتر هنرآنلاین: تماشاخانه باران این روزها میزبان نمایش "زبان اصلی" نوشته رسول کاهانی است. بهرنگ علوی، آزاده صمدی و سعید زارعی در این نمایش به ایفای نقش میپردازند و کاهانی خود آن را کارگردانی میکند. "زبان اصلی" روایت خورده درگیریهای زن و شوهری است. اختلافات کوچکی که به دلیل عدم تفاهم و عدم ایجاد رابطه درست و منطقی میان زوجها در نهایت تبدیل به یک اختلاف بزرگتر شده و زوجها در اولین گام نه آخرین گام، اقدام به جدایی از هم میکنند. کاهانی به همراه تیمش سعی دارد طی مدت 60 دقیقه به بخشی از این اختلافات با زبان طنز اشاره کند. در این نمایش آزاده صمدی به همراه بهرنگ علوی زوجی را تشکیل میدهند که براثر اختلافات به وجود آمده میانشان، به دادگاه مراجعه کرده و حال قصد جدایی از یکدیگر را دارند، اما ... . به بهانه اجرای موفق نمایش " زبان اصلی " با این کارگردان و بازیگرانش به گفتگو نشستیم که ماحصل آن را در زیر میخوانید:
آقای کاهانی موضوع نمایش زبان اصلی درباره اختلاف بین زوجهاست، یک موضوع اجتماعی و به روز. چه شد که به سراغ این موضوع رفتید؟
رسول کاهانی: من همیشه به سراغ سوژههای خانوادگی میروم و شیوه کارم نیز همیشه رئال است. شکلگیری نمایش "زبان اصلی" هم به اتفاقی که برای یکی از دوستانم افتاد بر میگردد که من را بسیار درگیرخود کرد. دوست داشتم روزی شرایط فراهم شود تا بتوانم این کار را انجام داده و این نمایش را به روی صحنه ببرم. در نتیجه شروع کردم به نوشتن، تا این که به مرحلهای رسید که باید گروه شکل میگرفت، پس از انتخاب بازیگران تمرین را آغاز کردیم و بعد شروع به گپ و گفت درباره خود کار کردیم تا نتیجه و حاصل این گفتگوها آن چیزی شد که شما امروز بر روی صحنه میبینید.
در بسیاری از صحبتهایی که پیش از این داشتید به مستند بودن این نمایش اشاره کردید. در حالی که شرایط تئاتر مستند متفاوت از آنچیزی است که ما روی صحنه از "زبان اصلی" میبینیم. به نظر میرسد "زبان اصلی" یک تئاتر رئال است تا مستند. نظر شما دراین باره چیست؟
رسول کاهانی: من بارها گفتهام که برخورد و نگاه ما کاملا با قصه مستند است و صحنه دادگاه را بازسازی میکنیم، اما شیوه کارمان مستند نیست بلکه رئال است.
این روزها اغلب کارگردانان تئاتر به سراغ بازیگران چهره میروند تا کارشان بیشتر دیده شود. حضور بازیگران سینمایی چقدر برای شما در اولویت قرار داشت؟
رسول کاهانی: چهره بودن بازیگران بیتاثیر نیست، از آنجایی که کار ما باید دیده شود تا تاثیرخودش را در جامعه بگذارد بنابراین حضور بازیگران چهره باعث بیشتر دیده شدن کار میشد. من نیز سعی کردم از این ترفند استفاده کنم. ضمن این که سعی کردیم که تاثیر خوبی روی مخاطب بگذاریم، سعی کردیم از بازیگرانی استفاده کنیم که تماشاچی را به سالن بکشانند.
و در این راه موفق بودید ؟
رسول کاهانی: بله تا حدودی این اتفاق افتاده است و هنوز زمان برای اجرا داریم.
در بروشور نمایش "زبان اصلی" نوشته شده "با احترام به سکانس دادگاه فیلم ارزشمند جدایی نادر از سیمین" انتخاب این جمله بیشتر یک شیطنت برای جذب مخاطب بود یا دلیل دیگری داشت؟
رسول کاهانی: نه اینطور نیست، چرا که بروشور زمانی به دست مخاطب میرسد که او به سالن میآید و ما جای دیگری از این ترفند استفاده نکردیم. مخاطب به سالن آمده برای دیدن نمایش و بعد با این جمله روبه روست. ما چه بخواهیم چه نخواهیم میزانسنی که داریم ما را یاد فیلم "جدایی نادر از سیمین" میاندازد، بنابراین ما بخاطر این که جلوی هر حرفی گرفته شود این کار را انجام دادیم. البته در انتخاب میزانسن از طرف خود من این فیلم بی تاثیر نبوده است.
اشاره به میزانسن کردید کمی درباره این چینش و انتخاب میزانسن و همچنین دکور کار توضیح دهید؟ نمایش شما به جز دو صندلی چوبی فاقد هرگونه دکوری است.
رسول کاهانی: چینش و میزانسن کار کاملا سلیقهای است. آنچه که من در "زبان اصلی" استفاده کردم برگرفته از دوشخصیت اصلی متن است، ضمن این که زبان اصلی یک نوع تئاتر کوچک محسوب میشود. ما میتوانستیم از یک سری المانها در دکور استفاده کنیم برای کمک به روند قصه، اما من ترجیح دادم تنها از صندلی برای دکور استفاده کنم تا صحنه کاملا تهی باشد و هیچ شی یا وسیلهای در عمق فضا دیده نشود. به نظرم خالی بودن صحنه بهترین شیوه اجرایی بود که به آن رسیدیم.
و موسیقی که برای "زبان اصلی" ساخته شد بر چه مبنایی بود؟
رسول کاهانی: ما در بخش ابتدایی کار بیشتر به دنبال این بودیم تا موسیقی بتواند در همان چند ثانیه اول ورود مخاطب، او را سرحال و سرزنده کند. از سوی دیگر نمیخواستیم خیلی براساس قصه با موسیقی پیش برویم.
عمدهترین ویژگی این نمایش از دیدگاه شما چیست؟
رسول کاهانی: بحث کلی ما با دوستان از ابتدا این بود که مشکل رابطه بین زوجین را بررسی کنیم. اینکه آدمها چرا نمیتوانند با هم حرف بزنند درحالی که به راحتی در جای دیگر حرفهایشان را میزنند، اما با هم در محیطی دیگر نمیتوانند مکالمه کنند، درحالی که بسیاری از این مشکلات قابل حل هستند. ما یکسری مشکلات جزیی را مطرح میکنیم بعد که جلوتر میرویم، مشکلات بزرگتر پیش رو میآید که تازه موضوع را جدی میکند در حالی که قبلا این گونه نبوده است و دلیلش عدم مکالمه با یکدیگر است که حالا تبدیل به یک مشکل شده و خود را نشان میدهد. تلنگری که به مخاطب میزنیم در واقع مهمترین ویژگی این نمایش است.
چه شد که در این نمایش مخاطب را در جایگاه قضاوت قرار دادید؟
رسول کاهانی: ما درابتدا برای کاراکتر قاضی قصد داشتیم از بازیگر استفاده کنیم و تمرین هم کردیم، اما بعد آمدیم این موضوع را مطرح کردیم که اگر قاضی نباشد چه اتفاقی رخ میدهد و تماشاگر چه واکنشی نشان میدهد. احساس کردیم که با حذف کاراکتر قاضی تماشاچی بیشتر با کار دخیل میشود و ارتباط مستقیمتری میگیرد و این به نظرمان بهتر آمد و آرام آرام در اواخر تمرینها به این موضوع رسیدیم.خوشبختانه در طول اجرا نیز نتیجه آن را میبینیم. دوستانی که با تماشاچیان درگیر هستند بهتر میتوانند این نظرات را منتقل کنند. از سوی دیگر این یک خلاقیت است. مخاطب ما مردم هستند که قضاوت میکنند و ما هم دراین جا مخاطب را قاضی کردیم و در بخش پایانی نیز به احترام مردم نشستیم، تا آنها رای نهایی را صادر کنند.
خانم صمدی شما طی یکی دوسال اخیر بیش از اینکه در سینماو تلویزیون حضور داشته باشید در صحنه تئاتر دیده شدید.
آزاده صمدی: موقعی شما تصمیم میگیرید که بیشتر در یک عرصه کارکنید، موقعی اصلا دلت نمیخواهد کار کنید، گاهی برنامهریزی دارید برای این که دریک عرصه حضور داشته باشید و گاهی پیشنهادات خوبی میشود. من سالها دلم میخواست در تئاتر تجربی فعالیت داشته باشم، اما پیشنهاداتی که میشد اغلب برایم جذاب نبودند. دلم میخواست موضوعات جدید و تازهای را تجربه کنم، ضمن اینکه من این کار را صرفا به جهت تجربه کردن انجام میدهم و اگر روزی احساس کنم که کلا بازیگری جایی است که نمیتوانم آنچه را که میخواهم تجربه کنم، کلا ترجیح میدهم به سراغ کار دیگری بروم. در واقع سعی کردم همیشه روحیه دانشجویی را حفظ کنم. تا سال گذشته پیشنهاد خوبی درعرصه تئاتر دریافت نکرده بودم، اما از سال گذشته با یکسری از دوستان جوان، خوش فکر و خوش قریحه کار کردم و احساس کردم تازه اتفاقاتی در حال رخ دادن است و دارم اتفاقاتی را تجربه میکنم که تاکنون تجربه نکردهام و این خیلی برای من خوب بود. دوست دارم همیشه کاری را انجام دهم که برایم تازه و جذاب است. سال گذشته کار "p2" و "این زندگی مال کیه؟" با توجه به فرم میزانسن و فیزیکالی که داشتند برایم
بسیار دلچسب بودند و جزو تجربههای خیلی خوب من شدند و خودم از خودم راضی بودم.
چه شد که به گروه "زبان اصلی" پیوستید؟
آزاده صمدی: این روزها کارگردانان جوان بسیاری به عرصه تئاتر وارد شدهاند که پر از شور و انگیزه هستند و بسیار اهل تعامل و همفکری؛ برای این کار هم آقای کاهانی به من زنگ زدند، متن را خواندم و برایم جذاب بود. از سوی دیگر حضور رسول کاهانی به عنوان نویسنده و کارگردان و بهرنگ علوی باعث شد تا بپذیرم و از دید و زاویهای دیگر این کار را تجربه کنم.
بازی شما اغلب تک پرسوناژ است و باید با تصور اینکه در مقابل یک قاضی ایستادهاید بازی کنید. این کار برایتان سخت نبود؟
آزاده صمدی: در تمرینها گپ و گفت بسیاری داشتیم و اتودهای بسیاری زدیم و با هم به این نتیجه رسیدیم که اگر قاضی نباشد، مخاطب بیشتر درگیر میشود و این تجربه جذابی بود. چرا که باید قاضی را تصور میکردی و از تخیل استفاده میکردی. همین که مستندوار به این موضوع نگاه کردیم برایم جذاب بود.
شخصیت پریسا چقدر ما به ازای بیرونی دارد؟
آزاده صمدی: از این آدمها کم نیستند و با یک نگاه گذرا در راهروهای دادگاه خانواده با بسیاری از پریساها و مهدیها برخورد میکنید. آدمهایی که پر از مشکل رابطه هستند و میخواهند از هم جدا شوند. مابه ازای بیرونی بسیاری دارند. مشکلاتی که ما دراین نمایش مطرح کردیم اغلب مشکلاتی است که آدمها به راحتی با آن همذات پنداری میکنند و بسیاری از جاها از واکنش تماشاگر میفهمم که مخاطب با این بخش همذات پنداری کرده است.
شما تاکنون نقشهای مختلفی در سینما وتلویزیون بازی کردهاید. پریسا چه تفاوتی با این نقشها داشت که باعث شد آن را بازی کنید در واقع مهمترین ویژگی شخصیت پریسا چیست؟
آزاده صمدی: این اجرا برای من جذاب بود و تمام تلاشم را کردم تا این شخصیت متفاوت از تمام شخصیتهایی باشد که تاکنون بازی کردهام. یک ته لهجهای برای پریسا تعبیه کردیم که نشان دهد او متعلق به تهران نیست. در تمام مدت تمرین به این موضوع فکر میکردم و درنهایت نیز به این چیزی رسیدم که شما در اجرا میبینید و این ویژگی برایم مهم بود. اینکه پریسا را به گونهای بازی کنم که مخاطب باور کند. یکی از مشکلاتی که جامعه ما با آن روبه روست مشکل رابطه در بین زوجین است. رسول کاهانی دست روی موضوع حساسی گذاشته است. اگر نگاهی به آمار طلاق بیندازید، میبینید که نسبت به چند سال قبل این آمار خیلی بالاتر رفته است و بیشتر این اختلافات نیز به خاطر عدم تفاهم با یکدیگر است. من فکر میکنم ما در یک دوره گذار به سر میبریم، چرا که نه به شکل قدیمی و سنتی زندگی میکنیم و نه کاملا مدرن شدهایم. ما یکسری امکانات داریم که هنوز فرهنگ استفاده از آن را پیدا نکردهایم. مانند اینترنت؛ با یک نگاه کاملا معمولی میبینید که چقدر شاکی در این زمینه وجود دارد و هیچ کاری هم نمیشود کرد. یک اتفاقی افتاده است، اما هنوز فرهنگ استفاده از آن جا نیفتاده است. همیشه با یکسری مسائل روبه رو هستیم که یا باید کنترل شود و یا فرهنگسازی شود و متاسفانه اتفاقی که نمیافتد، همین فرهنگسازی است. ما در مدارس و یا حتی خانواده این فرهنگسازی را نداریم و فکر میکنیم چطور شد که به اینجا رسیدیم، چرا جامعهمان پر از مشکلات است. به نظر میرسد تا زیربنا درست نشود، نمیتوان کاری پیش برد. باید طرح مشکل کرد و کاهانی دقیقا این کار را انجام داده است. این نمایش شاید 20 سال آینده جواب ندهد و یا 10 سال پیش هم همینطور بود، اما الان آدمها دچار مشکل هستند و باید این موضوع مطرح شود و "زبان اصلی" به خوبی این موضوع را مطرح کرده و مخاطب پس از دیدن این نمایش با آن همذات پنداری میکند ودرگیر میشود.
به نظر میرسد ته لهجهای که شما برای شخصیت پریسا از آن استفاده کردید در بعضی از دیالوگها از یاد میرود و یک روند دائمی ندارد.
آزاده صمدی: نه اینطور نیست. به این دلیل که آدمها در بعضی مواقع مانند زمانی که عصبانی هستند گاها نمیتوانند رفتار و لهجه خود را کنترل کنند، اما وقتی آرام هستند به راحتی صحبت میکنند و مشکلی نیست. ته لهجه همین است. شما وقتی با یک نفر صحبت میکنید حس میکنید که گویشش متفاوت است و ذهنتان به این سمت میرود که این گویش متعلق به کجاست. ما میخواستیم فقط نشان دهیم که پریسا یک گویشی دارد که متعلق به پایتخت نیست. گاهی آدمهایی که به نوعی ساکن پایتخت شدهاند زمانی که حواسشان نیست یا عصبانی هستند افعال وجملات را به زبان مادری خودشان بیان میکنند، ولی در زمانی که حواسشان هست سعی میکنند بدون لهجه و با گویش پایتخت نشینان صحبت کنند.
به نظر شما استقبال از این سبک کارها به چه شکل است و مخاطب چقدر با این شخصیتها همذات پنداری میکند؟
آزاده صمدی: تنها میتوانم امیدوار باشم، چرا که دیده شدن این نمایش به خیلی از مسائل بستگی دارد. امیدوارم مخاطب عام بیاید و این کار را ببیند. چرا که ما به عنوان آدمهایی که طرح موضوع کردیم به اندازه اندکی میتوانیم روی میزان آگاهی جامعه تاثیر بگذاریم. اگر ما به اندازهای اندک این رسالت را داشتیم خوشحال میشوم که این کار را انجام دادهام.
شما در این نمایش با بهرنگ علوی همبازی هستید که میشود گفت اولین حضور جدی خود را روی صحنه تئاتر تجربه میکند بازی در مقابل او چگونه بود؟
آزاده صمدی: بهرنگ علوی از دوستان خوب من است و با این که اولین حضور جدی خود را روی صحنه تئاتر تجربه میکند، اما پارتنر خوبی است و بسیار خلاق و بداههپرداز است و من را به عنوان بازیگر مقابل خود به هیجان وا میدارد تا هم طراوت و تازگی را حفظ کنم و هم اینکه در حین اجرا در مقابل بداهههای او کم نیاورم.
آقای کاهانی اشاره به بداهه گویی شد. چقدر در طی نمایش دست بازیگران را باز گذاشتید برای این که بتوانند از بداهه استفاده کنند؟
رسول کاهانی: به نظر من هر کاری یک جنسی دارد و جنس این کار این بود که میشد از بداهه استفاده کرد و نباید با صد درصد متن پیش رفت. به این دلیل که این جنس کار خیلی زود بیات میشود و برای تازه نگه داشتن آن به بداهه نیازمندیم و باید این طراوت وجود داشته باشد و میطلبد که بازیگران از این فرصت استفاده کنند. ضمن این که نگران نیستم و میدانم که بازیگرانم میدانند که چگونه این روند را پیش ببرند.
آقای علوی چه شد که بعد از سالها حضور در سینما و تلویزیون تصمیم گرفتید وارد عرصه تئاتر شوید؟
بهرنگ علوی: من بازیگری را با تئاتر شروع کردم، اما نکتهای که وجود داشت این بود که بیشترین پیشنهادات تئاتری من بعد از فیلم سینمایی "دربند" شکل گرفت. دوست داشتم که در این عرصه نیز کار کنم اما پیشنهاد خوبی نشده بود، تا اینکه رسول کاهانی با من تماس گرفت و موضوع را مطرح کرد، من شیوه اجرایی مورد علاقهام را به او گفتم و دیدم او نیز همین نظر را دارد و خیلی زود به تعامل رسیدیم. من شیوه اجرای تئاتر رئال را که تئاتر نوین نامیده شده و تئاتر مدرن در دنیاست دوست دارم. اصولا پروسه تمرین پیش از اجرا طولانی و فرسایشی است، اما ما خیلی زود به جمعبندی رسیدیم و همه این زبان مشترک را داشتیم که این کار باید رئال اتفاق بیفتد. به نظرمن نمایش "زبان اصلی" جزو معدود آثاری است که تلاش کرده تا فاصله بین تئاتر و سینما را کم کند.
دقیقا این نزدیکی به سینما باعث شد که با این نمایش مجدد به صحنه تاتر بازگردید؟
بهرنگ علوی: اینهم یکی از دلایلش بود، به نظرم هر کسی یک سلیقهای دارد و من نیز این را انتخاب کردم. من بازیگر بداهه گو و بداهه پردازی هستم و این سلاح و ویژگی من است و کارگردانانی که این ویژگی من را دریافت میکنند، میتوانند از آن به درستی استفاده کنند و من هم اصولا تحت پوشش کار و درخدمت کار قرار میگیرم.
پس از مدت طولانی با "زبان اصلی" به تئاتر بازگشتید نظر مخاطبان در برخورد با بازی شما چگونه بود؟
بهرنگ علوی: نظرات ضدونقیضی وجود داشت. من بعد از 10 سال آمدم و حالا یکسری چیزهای خوب میبینم و یکسری چیزهای بد. برخی میآیند و به راحتی میگویند از تئاتر متنفرم به این دلیل که برخی در سالهای گذشته به دلیل بردن یک سری کارهای نخ نما شده مخاطب را دلزده کردند. در کشورهای دیگر نیز همچنان تئاترهای خاص به روی صحنه میرود اما به شیوه مدرن تا مخاطب پس زده نشود. اما متاسفانه ما مداوم در حال تکرار هستیم و هیچ اتفاق جدیدی در این عرصه رخ نمیدهد. از سوی دیگر متاسفانه ما مدام درحال نالیدن هستیم که امکانات نداریم. درست است که امکانات نداریم اما باید دید خودمان چکار میکنیم و این تیری که قرار است از چله کمانمان رها شود، به کدام سمت نشانه گرفته شده است. باید دید ما چقدر در کارمان موفق بودهایم. ما بردمان این اندازه بود که مخاطب کار را درک کند و با آن همذات پنداری داشته باشد. در واقع ما برای همه اقشار کار را به روی صحنه بردیم. مخاطب عام با کار ما ارتباط برقرار کرده است. حتی مخاطب خاص نیز کار را دیده و با آن همذات پنداری کرده است. یکسری از مخاطبان نیز هستند که کارشان این است که مدام در سالنهای تئاتر هستند
نمایشهای مختلف را میبینند و در نهایت هم در کافه تریاها مینشینند و کارها را مورد نقد و بررسی قرار میدهند و بسیار خوشحالم که این دوستان نیز کار را دیدهاند و خوشبختانه ارتباط برقرار کردهاند.
نمایش "زبان اصلی" فارغ از بازیهای معمول تئاتری و بسیار رئال، چقدر از آدمهایی که مانند مهدی بودند الگوبرداری کردید؟
بهرنگ علوی: درست است، بازی ما فرم نیست بلکه ایستاست. برخی از دوستان نقد کردند که این نمایش بیشتر خوانش است تا اجرای تئاتر. من میگویم مگر در فیلم "جدایی نادر از سیمین" که اسکار هم گرفت، چه اتفاق عجیبی در سکانس دادگاه رخ داد. همین بود و اتفاق عجیبی در آن رخ نداده است. روانشناسان میگویند آدمها به سه دسته تقسیم میشوند کسانی که بصری، شنوایی و یا لمسی هستند. آدمهای بصری بیشتر در رفتارشان حرکت دارند و مثلا اگر بخواهند فیلمی را تعریف کنند، بیشتر آن را بازی میکنند. مهدی برای من اینگونه بود چرا که با دنیای فیلم و گیم عجین است و خودش است. شاید به لحاظ ظاهری تیپیکال شده اما کاراکتر است و ما به ازای بیرونی دارد. در فیلم "دربند" نیز کاراکتری را که بازی کردم به نوعی جنسی دیگر از مهدی بود. مهدی یک ریشه سنتی دارد و از طیفی آمده که عقبه دارد و به منطقه خودش و دنیای خودش اهمیت میدهد و متعصب است. آدم رفیق بازی است که بعد از ازدواج هنوز هم آن زندگی پیشین را دنبال میکند و همین امر نیز زندگیش را دچار مشکل کرده است. اتفاقاتی که در روند داستان بیان میشود جزیی است، اما مهم. در زمان قدیم موضوع طلاق گل درشت بود اما الان اینگونه نیست. ما پیش از اجرا از کانون وکلا مهمانان بسیاری داشتیم و سعی کردیم طبق استانداردهایی که وجود دارد پیش برویم. ما حتی مدت زمان دادگاه را در پارت اول که نشان میدهیم، دقیقا ما به ازای بیرونی آن وجود دارد. در دادگاه نیز شما 10 دقیقه زمان دارید تا بتوانید طرح موضوع و مشکل کنید. این زمان کاملا استاندارد است. در واقع همه جزییات دست به دست هم داد تا کار رئال و باورپذیر باشد.
اتفاقی که در "زبان اصلی" افتاد این بود که فارغ از فرمهای خاص، بازیها کلاسیک بود؟
آزاده صمدی: من با این موضوع که برای بازی از اصطلاح فرم استفاده میکنند مشکل دارم. هر جنس کاری بازی خاص خودش را میطلبد و این یک فلسفه اشتباه است که در بین اهالی هنر به خصوص در سینما جا افتاده است. من خودم تاکنون نشده است که کاری را بازی کنم که از باورم به عنوان بازیگر دور باشد. حتی در سینما نیز جنس بازی مختلفی را میطلبد. مگر میشود که در فیلم آقای کیمیایی باشی و جنس بازی اصغر فرهادی را داشته باشی؟ کسانی که وارد این عرصه میشوند باید کاملا اشراف به این مقوله داشته باشند. این اصطلاح غلط شیوه معمول بازیگری در تئاتر را نمیپذیرم چرا که سالهاست که در دانشگاهها نیز تدریس نمیشود اما همچنان باقی مانده است. ممکن است من ریچارد سوم را بازی کنم و احتیاج باشد که جنس بازیم را متفاوت کنم. هر کاری بازی خودش را میطلبد.
اقای کاهانی چقدر از نظرات مشاورین حقوقی برای این نمایش بهره گرفتید؟
رسول کاهانی: چند جلسه در سر تمرینات از حضور مشاورین استفاده کردیم و حتی اصلاحیههایی به کار وارد کردند که آنها را برطرف کردیم و سعی کردیم آنچه که ارائه میکنیم در حد توانمان بی نقص باشد.
در نمایش زبان اصلی علاوه بر کاراکتر مهدی و پریسا در مدت زمان کوتاهی ما با شخصیت سعید آشنا میشویم. آقای زارعی به عنوان کسی که این نقش را ایفا کردید درباره حضورتان در این نمایش توضیح دهید؟
سعید زارعی: ویژگی نمایش "زبان اصلی" این است که اینجا تنها جایی است که آدمها درباره یک موضوع با هم حرف میزنند و در بخشهایی از نمایش انگار کاراکترها تک صدایی میشوند و هر کدام بهم یک شبه مونولوگ میگویند، حتی وقتی با هم حرف میزنند انگار مونولوگ میگویند. قاضی وجود ندارد که ایجاد دیالوگ کند و وقتی شبه مونولوگ تبدیل به تک صدا میشود، پس کار درستی انجام دادیم که قاضی را حذف کردیم. ویژگی دیگر این نمایش، این است که "زبان اصلی" نمایش شریفی است و دغدغهمند است اگر الان به سالنهای نمایشی در حال اجرا نگاه کنیم، فارغ از کیفیت، صحنههای عظیم و چهرهها، باید به این بیندیشیم که چرا در تهران امروز سال 94 ، اجرا میشوند و این آرتیست به چه فکر کرده و چه دغدغهای را در جامعه مشاهده میکند که فکر میکند ضرورت دارد، مردمانش بروند و کار را ببینند. از این نظر کار ما شریف است، چرا که امروز ازدواج و طلاق موضوعی است که مردم ما با آن درگیر هستند. مخاطب ما جوان است بنابراین امیدواریم که نسل جوان بیایند و کار را ببینند، کما این که تا الان هم آمدهاند و به همان سوتفاهمهایی که در زندگی خودشان مشابه سازی کردیم
میخندند، این کمدی تلخ را میسازد. در واقع ما شرایطی را نشان آدمی میدهیم که خودش درگیرآن موضوع است و خودش از جنس همان سوتفاهمها را در زندگی دارد و وقتی توسط شما نشان داده میشود به آن میخندد. سه کاراکتر داریم که هر سه به شدت ما به ازای بیرونی دارند. یکی از اینها از جنس نسل دهه 70 است که من آن را بازی میکنم. نسلی که درگیر یکسری اتفاقات است که از زندگیش عقب مانده است.
شخصیت سعید ما را با خود همراه میکند و به گونهای است که انگار هیچ چیز حتی دادگاه و قاضی برایش اهمیتی ندارد. او حتی در بخشی از صحبتهایش در دفاع از مهدی بر میخیزد. سعید نماینده چه گروهی از آدمهای جامعه است و چرا؟
سعید زارعی: ویژگی سعید این است که برخلاف دوکاراکتر دیگر اتفاقا رو بیان نمیشود، کاراکتر سعید دائما از مهدی دفاع میکند، تا او خواهرش را طلاق ندهد، چرا که میداند حق طلاق با مهدی است فارغ از اینکه دروغ میگوید یا راست میگوید و این بازی است که در کل متن جریان دارد تا شما هیچوقت نتوانید فکر کنید که چه کسی راست میگوید.
رسول کاهانی: اگر ما سعید را در پارت آخر فرض کنیم ممکن است که بیاید به سمت پریسا، اما او دقیقا موقعی میآید که باید طرف مهدی باشد.
سعید زارعی: دور تا دور من بچههای دهه 70 هستند و مشکل اصلی آنها این است که هیچ چیز برایشان جدی نیست، چرا که یک بلوغ زودرس برایشان اتفاق افتاده است و هیچ چیزی برایشان ابهت و وقار خود را ندارد. برای همین سعید نیز نشان دهنده همین شخصیت است به نوعی این راحتی را قصد دارد نشان دهد.
نقش شما در این نمایش بسیار کوتاه است و برخلاف دیگر بازیگران زمان کمی دارید برای این که بتوانید نقش را بر ذهن مخاطب بنشانید. دراین باره بگویید؟
سعید زارعی: درست است، نقش کوتاه بازی کردن بسیار سختتر است. چرا که شناسنامه کاراکتر موقعیت و وضعیتش و همه آنچه که بازی میکنید در طی آن مدت زمانی که ارائه میدهیم اهمیت دارد. کاراکتر مهدی و پریسا میتوانند عمق بیشتر و انسجام بیشتری داشته باشند، اما من باید سعید را در یک تایم کوتاه فشرده به مخاطب نشان دهم. به همین دلیل سعی کردم بخشهایی را به نمایش بگذارم که مرتبط با آن نسل است، سعی کردیم فشرده اما کامل آنها را نشان دهیم.
با توجه به اینکه شما بیشتر درعرصه سینما و تلویزیون فعال هستید وضعیت این روزهای تئاتر را چگونه ارزیابی میکنید؟
بهرنگ علوی: روی سخنم به دوستانی است که تئاتر دوست ندارند، امیدوارم که بیایند کار را ببینند شاید نظرشان درباره تئاتر تغییر کرد. نکته بعدی این است که تئاتر امروز احتیاج به یک سبد کالا دارد. که در آن امکانات، بودجه و بخش خصوصی حضور پررنگ داشته باشند، تا یک خون تازهای وارد رگهای تئاتر شود. سالنهای ما بسیار محدود و اشتیاق زیاد است، اما امکانات کمی داریم. حضور بخش خصوصی بسیار در این زمینه تاثیرگذار است. سرمایهگذاران اغلب فکرشان این است که تئاتر بازگشت مالی ندارد، درحالی که ما میتوانیم از المانهای جذاب استفاده کنیم برای جذب حامی مالی؛ امروز شرایط برای جذب مخاطب بسیار سخت است، جذب کردن مخاطبی که سریالهای ترکیهای را نگاه میکند، سخت است باید او را مشتاق به دیدن برنامههای شبکههای خودمان کنیم. ما او را با ترفندهای خودمان میکشانیم به سالن تئاتر در بدترین ساعت و شرایط ممکن در حالی که نباید اینطور باشد بلکه باید شرایط برای مخاطب کاملا فراهم باشد تا او جذب شود، بنابراین من فکر میکنم همه چیز دست دولت نیست و بخش خصوصی هم باید حضور داشته باشد تا این اشتیاق برای مخاطب فراهم
شود.
آزاده صمدی: اوضاع تئاتر ما را بسیار غمگین میکند. الان ما یک پروسه عصبانیت و شوک را پشت سر گذاشتیم و به همین دلیل هر اتفاقی که برایمان میافتد به آن میخندیم، مانند همین جوکهایی که امروز برای همه مسائل ساخته میشود و دست به دست میچرخد و همه به آن لبخند میزنند. تمامی اهالی تئاتر با تمام توانشان سعی میکنند که تئاتر سرپا بماند. فرهنگ یک کشور را میتوان از روی میزان آدمهای کتابخوان، تئاتر بین و سینما رو آن سنجید و ما در این زمینه بسیار فقیر هستیم، و من نگران نسل آینده هستم. چرا که ما از نسلی هستیم که کانون پرورش فکری کودکان ونوجوانان بسیار فعال بود و بسیاری از چهرههای درخشان هنر ما از همین کانون پرورش فکری آمدند، ما نسلی هستیم که کتابهای قصه میشنیدیم و تبدیل شدیم به این که امروز هستیم، اما سوال من این است که بچههای نسل جدید که هیچ یک از اینها را ندارند قرار است به کجا برسند. من آینده بدی را برای این نسل ترسیم میکنم چرا که هیچ اتفاق خوشایندی نمیافتد.
سعید زارعی: باید وضعیت تئاتر امروز را در دو بخش سخت افزاری و نرم افزاری آسیب شناسی کرد. تئاتر در حال گذر از قرون وسطی است و اولین ضربه را به لحاظ اقتصادی میخورد نه از جای دیگر، مشکل سخت افزاری داریم که ما الان در یک سالن سه سانسه اجرا میرویم و این مشکل در دیگر سالنهای تئاتر نیز وجود دارد. وقتی این مشکل حل شد، بحث کیفی پیش میآید. من در دوران نوجوانی خودم بهترین کارها را دیدم، اما امروز یک دانشجو به چه کار درخشانی میتواند اشاره کند. نسل بعدی تئاتر، ما هستیم، که تبدیل به یک مشت آدم بیزینسمن میشویم نه هنرمند.
و به عنوان سوال آخر این روزها مشغول چه فعالیتی هستید؟
بهرنگ علوی: دو فیلم سینمایی دارم که اگر مورد توجه هیات انتخاب جشنواره فیلم فجر قرار بگیرد به جشنواره میآید. یک فیلم اولی هم دارم کار آقای امید نگارشی، همچنین "لانتوری" رضا درمیشیان را نیز در دست دارم. نوبت اکران فیلم سینمایی "مرگ ماهی" روحالله حجازی را پیش رو دارم و یک فیلم نیز برای اکران در گروه هنر و تجربه در نوبت دارم. سریال "معمای شاه" هم مهر ماه از تلویزیون پخش میشود.
آزاده صمدی: درحال مذاکره برای یک فیلم سینمایی و سریال هستم. فیلم "ارغوان" را هم در نوبت اکران دارم. برای تئاتر هم پیشنهاداتی دارم که هنوز درحال مطالعه روی طرحها هستم.
و صحبت پایانی درباره این نمایش؟
بهرنگ علوی: این تئاتر حال من را بسیار خوب کرد و از همه دوستانی که در این نمایش ما را همراهی کردند تشکر میکنم به خصوص از مونا فرجاد که زحمت کشید و در ابتدای اجرا چند روزی همراه ما شد.
آزاده صمدی: من هم از این فرصت استفاده میکنم و همین جا از مونای فرجاد عزیز تشکر میکنم که سه روز به جای من در نمایش "زبان اصلی" حضور یافت و جلوی تعطیل شدن کار ما را گرفت. او در حق ما بسیار لطف کرد و آمد و امیدوارم که بتوانم لطف او را جبران کنم.
رسول کاهانی: من نیز از تمام کسانی که ما را در اجرای این نمایش همراهی کردند تشکر میکنم، ضمن این که از این تریبون استفاده میکنم و این نمایش را به روح جاویدان شهدای غواص هدیه میکنم.
انتهای پیام/
زینب السادات افتخاری