سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: مصطفی رحماندوست در این گفت‌و‌گو به ما می‌گوید:" به گذشته که رجوع میکنم یاد شهرم میافتم. روزها و ماهها از پس هم میگذشتند و خبری از زمین خالی نبود. همدان پر بود از برف. برفی که به ندرت زمین را خالی از خود میگذاشت. چشم‌مان به برف و زمین مانده بود تا روز نو بالاخره بیاید و شادمان‌مان کند با تغییر. بوی این تغییر در همراهیاش با رایحه امید، بوی بهبود و سامان، باز هم با بهار امسال آمد و حالا روز تولد من اولین روز تابستان هم رسیده است."

مشروح گفت و گوی ما را بخوانید:

یکم تیر ماه روز تولد شماست. بنابراین تولدتان مبارک! از بودن در این روز چه حسی دارید؟

اینجا خورشید طلوع می‌کند و عصر که کم کم دارد میرود خبر از غروب میآورد. روز عید هم مثل همه روزها چنین است، با این وجود نامش روز تولد من است. تولد و میلاد برای همه ما یعنی از نبود، بود شدن. یعنی تغییری در دل این نبودن برای شدن، برای بودن، برای وجود. همه ما آدمیان به تغییر دلبستهایم و آن را زیبا میدانیم. همه ما به دنبال زیبایی و تقدیری که در میانه زیبایی نهفته است در حرکتیم. راه را میپیماییم تا شاید با امیدی که در دل داریم با تقدیر محتوم اما شاید زیبای‌مان مواجه شویم. روزی از پس روز قبل و سالی از پس سال قبل میآید و باز هم تغییر در پیش است. زمستان میرود و بهاری در پیش است.

به گذشته که بر می گردید چه چیزی ذهن‌تان را تسخیر می‌کند؟

به گذشته که رجوع میکنم یاد شهرم میافتم. روزها و ماهها از پس هم میگذشتند و خبری از زمین خالی نبود. همدان پر بود از برف. برفی که به ندرت زمین را خالی از خود میگذاشت. چشم‌مان به برف و زمین مانده بود تا روز نو بالاخره بیاید و شادمان‌مان کند با تغییر. بوی این تغییر در همراهیاش با رایحه امید، بوی بهبود و سامان، باز هم با بهار امسال آمد و حالا روز تولد من اولین روز تابستان هم رسیده است.

دوست دارید آرزو کنید در روز میلادتان؟

حتما. آرزویم آن است که این امیدها و نویدهایی که در دل من و ماست، تحققی واقعی بیابد. منظورم صرفا روز تولد خودم نیست. چه خوب است حال و روز همه ما اهل ایران، با این امید تغییر کند و تنها تغییری که اتفاق میافتد گذر از یک سال به سال بعدی زندگی‌مان نباشد. امیدوارم من و ما به آن سوتری برویم که هوا واقعا خوب است.

این روزها بیشتر ذهن شما مشغول چیست؟

به قاعده و طبق یک روند بسیار معمولی که برای همه افراد وجود دارد، وقتی برای هر فرد این سوال مطرح شود باید به صندوقچه ذهن مراجعه کرد و در آن جستجو؛ تا در لایه‌های مختلف ذهن، در لابه‌لای آن همه داده، آن همه گرفتاری‌های روزمره که بخشی از توان آدم‌ها را می‌گیرد، به سطحی از دغدغه‌ها و دل‌مشغولی‌ها دست یافت و یکی از آنها که فکر آدمی را به خود مشغول داشته، برگزید تا بتوان پاسخ این سوال را داد. با این حال در این لحظه که با سوال شما برخورده‌ام، پاسخ لحظه‌ای که به این سوال می‌دهم، "بدهکاری" است. امروز به بدهکاری‌هایم فکر می‌کنم.

واقعا دارید به بدهی‌هایتان فکر می‌کنید؟!

بله چراکه نه. تعجب ندارد که! به طور معمول برداشت عمومی درباره آدم‌هایی که در زمینه‌های هنری، ادبی و زمینه‌های نزدیک فعال هستند، طور دیگری است و این تصور وجود دارد که این گروه از افراد جامعه مشکل ویژه و خاصی ندارند اما اینطور نیست؛ درباره خود من اینطور است که کلی قول و قرار گذاشته‌ام؛ کلی قرارداد دارم که با تاخیر مواجه شده‌اند. طبق این قول و قرارها و قراردادها، باید کارهایی را تحویل می‌دادم که انجام نشده‌اند و حالا همه موسسات طرف قراردادم، طلبکارند. دلیل این عقب افتادگی هم چیزی نیست الا اینکه کارهایم کُند پیش می‌رود. طی این مدت که کار با تاخیر مواجه شده، به منشی می‌گویم وقتی طرف قراردادها تلفن می‌زنند و سراغ کارها را می‌گیرند به نحوی "سر آنها را شیره بمال" تا فرصت کنم و بتوانم ادامه کار را بنویسم.

وقتی وضعیت به این شکل پیش می‌رود، طبیعی‌ترین سوال این است، چه باعث می‌شود کسی نتواند بنویسد؟

پاسخ این سوال سخت نیست و آنها که با این روند آشنا هستند کاملا موضوع را درک می‌کنند اما در مجموع باید گفت نوشتن فرآیندی است که گاهی خوب پیش می‌رود و گاهی هم خوب پیش نمی‌رود و اوضاع بد است. در مورد من اینگونه است که دو-سه ماهی هست که کارها خوب پیش نمی‌رود؛ یعنی روند کار کند است.

کند نوشتن به حال و هوای خودتان ربط دارد یا نه به مشکلات بیرونی و اجتماعی و چه و چه؟

دقیقا دلیلش را نمی‌دانم چون گاهی اوقات اتفاق افتاده که با مشکلات بسیار و با حجم فراوان از آنها، خوب نوشته‌ام اما گاهی هم در زمان کم‌مشکلی و با وجود اینکه اوضاع آرام بوده، خوب ننوشته‌ام. توضیحی که درباره کارهای فعلی باید بدهم این است که در اصل بسته‌هایی هستند که هر کدامشان دو- سه ماهی طول می‌کشد و سابقه کندی کار را هم در گذشته داشته‌ام. در حال حاضر سه کار در دست دارم که همه را با هم انجام می‌دهم، همه قول و قرارهایشان را هم پیش از این داده‌ام و قراداهایش را هم بسته‌ام اما متاسفانه روند طوری است که کند پیش می‌روم، در این اندیشه‌ام که خیلی وارد جزئیات نشوم و بگذارید آبروی خودم را هم درباره این کارها حفظ کنم و اسامی آنها را هم پیش خودم نگه می‌دارم اما امیدوارم تا آخر تابستان بتوانم کارها را جمع و جور کنم. در حال حاضر در وضعیتی هستم که کار می‌کنم اما راضی نمی‌شوم و دوباره آنها را کنار می‌گذارم و گاهی هم دوباره‌نویسی می‌کنم.

بالاخره مشکل از کجاست؟

در کارهای اینچنین، برخی اینگونه هستند که اگر وضع اقتصادی قراردادها، نامناسب و آورده آنچنانی نداشته باشد، برای برخی انگیزه‌ها را کم می‌کند اما من معمولا سفارش کار نمی‌گیرم؛ کاری را خودم انجام می‌دهم و بعد ناشران از منابع مختلف مطلع می‌شوند و سراغش می‌آیند؛ اما تاخیر در کارهای فعلی به این موضوع ربطی ندارد و برای من تنها دلیل تاخیر این است که از کار راضی نمی‌شوم و وقتی راضی شوم کارم به اتمام خواهد رسید.

خیلی سخت است که امروز از شما بخواهم یک خاطره تلخ هم برایمان تعریف کنید. از شهر و مردم و برخی آدم‌ها...

چند وقت پیش داشتم در پیاده رو قدم می زدم. ناگهان موتور سواری آمد و خواست با بوق زدن و سر و صدا عبور کند. به او گفتم: آقا اینجا پیاده رو است. جای عبور وسایل نقلیه نیست. در کمال تعجب و با لاقیدی تمام گفت: آقا موتوره دیگه! شنیدن این جمله مرا به این فکر فرو برد که ظاهرا رعایت کوچک‌ترین موضوعات عرفی و مسائل قانونی در جامعه ما در هاله‌ای از ابهام هستند. عبور از چراغ قرمزها، حرکت در خیابان‌های یک طرفه و انواع دیگری از تخلفات رانندگی از برخی موتورسوران سر می زند. می‌خواهم در اینجا مثالی عینی بیاورم. دخترم درصدد پیگیری کارهای خارج شدن از کشور بود تا بتواند در یکی از کشورهای خارجی تحصیل کند. یک روز قبل از خروج از کشور، توسط یکی از موتورسواران پیاده رویی! آسیب دید. او نقش بر زمین شده بود و تا یک ماه نتوانست به حالت عادی بازگردد. نمی توانست درست راه برود، در تمام این مدت درد داشت. او با یک تخلف خطرناک از سوی شخصی که احترام به حقوق دیگران را نیاموخته بود به "حبس پویایی" دچار شد. او یک سال از درسش ماند. اما مهمترین اتفاق این بود که یک جوان بدون هیچ گونه تقصیری یکی از حس های پنجگانه‌اش را از دست داد. دخترم از آن روز به بعد دیگر حس بویایی ندارد.

انتهای پیام/