سرویس تئاتر هنرآنلاین: با رسیدن تابستان و تعطیلی مدارس، پر کردن اوقات فراغت کودکان و نوجوانان به یکی از اصلیترین دغدغههای والدین تبدیل میشود. تئاتر کودک و نوجوان به عنوان یکی از بهترین و تاثیرگذارترین ابزار آموزشی و به عنوان هنری که میتواند افراد را از کودکی با تئاتر آشنا کند و مقدمات تاثیرگذاری این هنر را در جامعه فراهم کند، کمتر مورد توجه مسوولان و هنرمندان قرار گرفته است.
بر این اساس با حسن دادشکر و شهرام کرمی، دوتن از هنرمندان این رشته که خود به نوعی از مسوولان این رشته نیز محسوب میشوند به گفتوگو نشستهایم که در پی میآید:
به نظر میرسد که اگر افراد از کودکی به هنر آشنا شوند، در بزرگسالی نیز به نوعی مخاطب هنر خواهند بود. به عنوان مثال افرادی که در کودکی تئاتر میبینند در بزرگسالی نیز به تماشای تئاتر مینشینند. نظر شما در این باره چیست؟
دادشکر: کاملا درست است. تئاتر همچون ترازویی است که در یک کفه آن صحنه با همه مشتقاتش وجود دارد و کفه دیگر آن تماشاگر است. به این ترتیب، تئاتر بدون تماشاگر بیمعناست. نکته دیگر این که درد دنیای جدید، پدیدههای فرهنگی جزیی از زندگی افراد جامعه هستند، در نتیجه برای سلیقهها و سنین گوناگون تئاتر وجود دارد. یکی از فلسفههای پیدایش تئاتر کودکان همین است که پاسخگوی خواستههای بازی - نمایشی کودکان در سنین مختلف باشد. قدمت تئاتر کودکان حدود 180 سال است. هر جامعهای، تلاشی در جهت تولید خوراک فرهنگی برای ذائقههای گوناگون دارد و جامعه ما نیز از این قاعده مستثنی نیست. ما هم باید تلاش کنیم تا هم با تئاتر به کودکان خدمت کرده و هم ذهن آنها را با این پدیده دنیای جدید آشنا کنیم. در این صورت افراد در کودکی و نوجوانی از انواع تئاتر کودک و نوجوان استفاده خواهند کرد و در بزرگسالی متناسب با سلیقه خود و خانواده تئاترهایی را چه برای کودکان خانواده و چه برای خودشان انتخاب خواهند کرد. نکته مهمی که دوست دارم به آن اشاره کنم این است که در دنیای پست مدرن و تکنولوژیک امروز و در کنار پدیدههای الکترونیک، تئاتر هم جایگاه خود را دارد.
کرمی: من هم فکر میکنم که این موضوع بسیار تاثیرگذار است. امروزه اعتقاد بر این است که با توجه به فراگیر شدن تئاتر، برای رشد آن میتوان از گونههای مختلف تئاتر استفاده کرد. زمانی تئاتر تنها محدود به اجرا در یک سالن بود، اما امروزه انواع گونههای تئاتر را شاهد هستیم که برخی زاییده شرایط اجتماعی هستند. به عنوان نمونه تئاتر گذری یا مترویی، تئاتر آپارتمانی یا سایکودرام که مستقیما منجر به رشد و تغییر شخصیت میشود. تئاتر کودک و نوجوان هم همانگونه که اشاره شد عمر طولانی ای ندارد و در کشور ما عمر آن کوتاهتر هم هست. این گونه تئاتر در کشور ما در همین عمر کوتاه بسیار خوب رشد کرده است. از دلایل آن هم میتوان به نیاز مخاطب کودک به تئاتر و جذابیت تئاتر برای او اشاره کرد. در دنیای بزرگسالان فراغت زیادی وجود ندارد. این امر گاهی باعث میشود که بزرگسالان حتی در طول چند سال بیشتر از یک یا دو بار به دیدن تئاتر بنشینند، ولی کودکان همیشه شوق دارند و استقبال میکنند. بدیهی است کودکی که با تئاتر خو گرفته و تخیلش فعال شده و درگیر شده است، شخصیتش شکل گرفته و تئاتر بخشی از رفتار او خواهد بود. به این معنی که در بزرگسالی هم تئاتر بخشی از زندگی او خواهد شد. همه ما به تناسب دوران کودکی دارای علاقههایی هستیم. به عنوان مثال در جایی از "شهریار" شاعر پرسیدند که چطور با کتاب خو گرفته است. پاسخ او این بود که از بچگی که چشم باز کردم، روی طاقچه چند کتاب بود و این کتابها که در جای با ارزش و بلند خانه نگهداری میشدند در من شوق ایجاد کردند و در نهایت شیفته آنها شدم. اینجاست که اگر ما میخواهیم تئاتر را گسترش دهیم، میتوانیم از کودکی شوق را ایجاد کرده و کمک کنیم تا تئاتر به نوعی تبدیل به علاقه جامعه شود. معتقدم که در طول این چند سال، یکی از دلایل زنده ماندن تئاتر، همین تئاتر کودک و نوجوان بوده است. بسیاری از بچههای نسل دوم و سوم ما، خاطراتشان با تئاتر کانونی شکل میگیرد.
کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان پس از تاسیس در دهههای پنجاه و شصت شمسی، فعالیتهای بسیاری داشت و یکی از نتیجههایی که این فعالیتها در برداشت، ایجاد تعریفهای تخصصی بود. به عنوان مثال کارگردان فیلم یا تئاتر کودک یا نویسنده نمایشنامه کودک تربیت شدند. این امر باعث شد که مخاطب کودک و نوجوان ارتباط بیشتری با تئاتر یا سینمای کودک برقرار کرده و به آن جذب شود. اما به نظر میرسد که اخیرا به شکل جدی و مشخصی با این تعریفها رو به رو نیستیم و تعریف تخصصها در این زمینه دقیق نیست. دلیل این امر از نظر شما چیست؟
دادشکر: این موضوع از چند جنبه قابل بررسی است که اگر بخواهیم درباره همه این جنبهها صحبت کنیم به درازا خواهد کشید. اما به طور خلاصه ما برای این که تئاتر روتین داشته باشیم، باید از مدرسه شروع کنیم. یعنی مخاطب کودکان و نوجوانان. در کنار آن سازمانهایی همچون کانون پرورش فکری و سازمان بهزیستی و دیگران، ارگانهایی هستند که اوقات فراغت بچهها را پر میکنند. این موضوع به سیاستگذاری کلان فرهنگی دولت بازمیگردد. اگر دولت در سیاستگذاریهای کلان فرهنگی، به این امر اندیشیده باشد، در اجرا هم باید تلاش کند. اگر نیندیشیده باشد، با تغییر یک مدیر چیزهایی تغییر نخواهد کرد و با یک گل بهار نمیآید. در دهههای 50 و 60 تخصص، اندیشه و سیاستگذاری کانون پررش فکری بر اساس این بود که فرهنگ و هنر را به محل زندگی بچهها ببرند. برای همین در سراسر ایران مراکز فرهنگی به نام کتابخانه ایجاد شد که در این کتابخانهها علاوه بر کتاب، تئاتر، سینما، فیلمسازی، موسیقی، تحلیل شخصیت، روزنامهنگاری و رشتههای دیگر آموزش داده میشد. آین آموزشها برای این نبود که بچهها در آینده نویسنده یا هنرمند شوند. بلکه همه این فعالیتها در خدمت بارورسازی شخصیت و خلاقیت کودکان و نوجوانان بود. یعنی این آموزشها کاتالیزوری برای آموزشها در مدرسه محسوب میشد. اما در اواسط دهه 60 و پس از جنگ تا سیاستگذاریها روشن شود، ما در فضایی مانند خلاء به سر بردیم. البته ارگانها تلاش کردند و هنرمندان هم زحمت کشیدند. ولی موضوعی که مطرح شد موضوعی بسیار اساسی است. ما امروز نیروی انسانی لازم و متخصص را در اختیار داریم و میتوانیم برنامه ریزی کنیم. ما نیازمند حمایت و برنامه مستمر هستیم. این که یک سال یا دو سال فعالیت کنیم و سپس با تغییر مدیر یا رییس جمهور فعالیتها متوقف شود، چاره کار نیست. فعالیت پرورشی و تربیتی باید دایمی باشد. این فعالیتها در ذهن و خاطره عمیق کودکان و نوجوانان جا باز میکند و کمترین فایده آن این است که این فرد در آینده با نگاهی سخیف به تئاتر نگاه نمیکند؛ آنگونه که تئاتر را مطربی میدانستند. آن طربی که ارسطو در تعریف تئاتر از آن نام میبرد به معنای لذتی است که کاتارسیست به دنبال دارد. یعنی تئاتر انسان را به نقطهای میرساند که با شخصیتهای نمایش هم ذات پنداری کرده و تخلیه روانی میشود. به عنوان مثال در تعزیه، همه ما داستان واقعه کربلا را میدانیم؛ با این حال هرجایی که تعزیه اجرا میشود، با آن هم دردی میکنیم. این لذتی است که به ارتقاء روح و تزکیه نفس میانجامد. پس ریشه تئاتر ارتقای روح است. وقتی به این قضایا اندیشیده شود، فعالیت تئاتر سیتماتیک خواهد شد و کانون در کنار آموزش و پرورش و سایر ارگانها به فعالیت خواهد پرداخت. اما درباره موضوعی که شما به آن اشاره کردید، وقتی فعالیت های تئاتر کودک را پس از انقلاب مرور میکنیم، میبینیم که در برخی دورهها در اوج بودیم و سپس به ته دره رسیده و دوباره اوج گرفتهایم. این فرودها و دوباره برخاستنها سخت است. چرا برخی کارگردانهای دیگر فیلم کودک نمیسازند؟ آقای کیارستمی که در کانون تربیت شد الان کجاست؟ شما فعالیتهای دهه شصت در تلویزیون را ببینید. چقدر برنامه عروسکی و سریال ویژه کودک و نوجوان ساخته میشد؟
و چقدر کودکان را پای تلویزیون مینشاند.
دادشکر: بله. خود من ده یا پانزده سال است که برای کودکان بازی نکردهام. وقتی زمینه کار وجود ندارد من چه باید بکنم؟ وقتی از هر دری وارد شدم با دیوار مواجه میشوم، خود به خود فعالیتم در این زمینه ضعیف و ضعیفتر خواهد شد. از سوی دیگر ما نیروهای جوانی داریم که بسیار خوب فعالیت میکنند. اما تنها یک سالن در شهر دوازده میلیونی پاسخگو نخواهد بود. ما باید پنجاه سالن تئاتر کودک داشته باشیم. جاهایی مانند کانون هم باید تکلیف روشنتری داشته باشند. با تغییر یک مدیرعامل یا هیات امنا، نباید کل سیاستهای فرهنگی کانون تغییر کند. من روی کانون بسیار تعصب دارم چون بنیانگذار تئاتر حرفهای کودکان در ایران است. این ارگان در حال حاضر هم تلاش میکند و شاید به نسبت پیش از انقلاب بیش از چهار برابر توسعه یافته؛ اما بودجهاش از آن دوران هم کمتر است. فراموش نکنیم که فرهنگ هزینهبر است. هزینهای که مسولان کشور باید به آن به عنوان سرمایه گذاری نگاه کنند. اگر هزینهای برای فرهنگ سازی 9 میلیون کودک ایرانی صورت بگیرد، پانزده سال دیگر به بهره برداری خواهد رسید. درست مانند ساختن یک پالایشگاه یا مدرن کردن سیستم کشاورزی. ما همه چیز در اختیار داریم و میتوانیم پیش برویم، اما متاسفانه فعالیت هایمان به صورت مقطعی انجام میپذیرد.
آقای کرمی! زمانی که ما کودک بودیم، فعالیتهای کانون پرورش فکری بیشتر بود و علاوه بر آن در صدا و سیما هم تولیدات بیشتر و با کیفیت بهتری وجود داشت. اما در حال حاضر به نظر میرسد که کمتر کودکی کانون را میشناسد یا برنامههای تلویزیون را دنبال میکند یا حتی میداند که تئاتر کودک و نوجوان وجود دارد. فکر میکنید آسیبها کجا هستند؟
کرمی: بیایید یک بررسی تاریخی داشته باشیم. در این که کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در معرفی تئاتر کودک و نوجوان نقش داشت هیچ شکی نیست. این کانون متولی تئاتر کودک و نوجوان بوده و هنوز هم باید باشد. چه، هدف و فلسفه وجود آن کمک به رشد فکری و فرهنگ کودکان بوده است. کسانی که جذب کانون شدند و نسلی که امروز از آن ها به عنوان نسل پیشکسوت نام میبریم، افراد تحصیلکرده و باسواد همچون حسن دادشکر، رضا بابک، قطب الدین صادقی، مرضیه برومند، بهروز غریب پور و دیگران، در کانون رشد کردند و موجب گسترش تئاتر در کشور شدند. تئاتر کودک و نوجوان از نیمه های قرن نوزدهم به بعد آغاز شد؛ دورانیکه در آن کسی در ایران با تئاتر کودک و نوجوان آشنا نبود. اما همین افراد در کل کشور این گونه تئاتری را گسترش دادند. در آن دوره تاریخی جمعیت کم و امکانات به نسبت جمعیت مناسب بود. یعنی مرکز تولید تئاتر عروسکی در پارک لاله یک مرکز بود در تهران با جمعیتی کم و میتوانست تاثیر فرهنگی لازم را داشته باشد. آن امکانات، آن بضاعت و آن برنامه ریزی در آن مقطع پاسخگو بود. اما اکنون پس از بیش از سی سال، شاید هنوز هم کانون همان فعالیت ها را داشته باشد، ولی آن اتفاق شکل نمی گیرد. چون امکانات ما رشد نکرده و حتی همان سالنی هم که داشته ایم به مشکلاتی دچار شده است. بودجه رشد نکرده و از سویی تغییر مدیریت های گوناگون که در عرصه فرهنگ و هنر بسیار لطمه وارد میکند، باعث شده که به تدریج کانون پرورش فکری نقش اثرگذار خود را از دست بدهد. هرچند که من معتقدم هنوز هم اثرگذار است. کافی است که با یک برنامه گذاری اصولی دوباره به دوران شکوفایی خود بازگردد. پس از آن ما نسل دوم را داریم که بیشتر تربیت شده همین نسل اول بودند. ولی تربیت یافته سیستم کانونی نبودند. نسل سوم هم تقریبن رابطه اش با کانون قطع شده است. در نتیجه نقش آموزشی مرکزی که میتوانست متولی تئاتر کودک و نوجوان باشد کمرنگ شده است. بنابراین اتفاقی که باید رخ دهد شکل نگرفته است. فاصله آموزشی لطمه بزرگی به این هنر زده و بیشتر کسانی که امروز جذب تئاتر کودک و نوجوان میشوند، یا بر حسب علاقه شخصی است و یا این که فکر میکنند این هنر بسیار سهل و ساده است. چون سیستمی تعریف نشده که برای ورود افراد به درستی عمل کند.
در حال حاضر شما یکی از مدیران شهرداری در حوزه فرهنگ هستید و یکی از وظایف شهرداری تربیت فرهنگی شهروندان است که باید از کودکی آغاز شود. حتی شهرداری در حوزه فرهنگ جشنواره های گوناگونی از جمله میثاق، مشکات و شمسه را برگزار میکند. اما تجربه کانون در دهه شصت یا پنجاه صورت نمی گیرد. اشکال کار کجاست؟
کرمی: چون این فعالیت ها با برنامه ریزی سیستماتیک صورت نمی گیرد. کانون با تخصص تعریف شده و با یک برنامه سیستماتیک، به دنبال هدف مشخصی بود. اکنون بیشتر فعالیت های هنری و فرهنگی، فعالیت های تبلیغاتی است. خیلی ها با جشنواره ها مخالفت میکنند. در حالی که جشنواره ها در طول تاریخ و در همه کشورها وجود داشته اند. جشنواره تئاتر به خودی خود اتفاق مبارکی است. اما ایرادی که به جشنواره ها وارد است این است که این جشنواره ها چقدر موثر و سازنده هستند؟ ما جشنواره هایی داریم که موضوعی و تخصصی هستتند. از جمله جشنواره تئاتر عروسکی یا خیابانی یا کودک و نوجوان. این جشنواره ها باید مقدماتی را ایجاد کنند که آن هنر رشد کند. ولی چقدر کار کارشناسی در این مورد میشود؟ آیا تنها ایجاد فرصت برای آن گروه کافیست؟ من فکر نمی کنم. به نظر میرسد که این رویدادها به جای آن که به رشد کمک کنند، بیشتر مسکن هایی کوتاه مدت و یک فعالیت تبلیغاتی هستند. در بسیاری از این جشنواره ها استعدادهایی شکوفا میشوند که هدایت نمی شوند. بنابراین این هزینه ها، نتیجه ای که باید را ندارند.
دادشکر: در برنامه های تلویزیونی هم با مشکلاتی همراه هستیم. چرا برنامه های دهه شصت تلویزیون جای خود را به برنامه هایی با یک مجری و دو عروسک داده که هیچ محتوایی ندارد؟ اگر مجری آن برنامه برداریم و به جایش یک بقال بگذاریم چه اتفاقی میافتد؟ هیچ. هنر جاییست که خلاقیت و تحول در جامعه ایجاد میکند. ناگهان حمایت تلویزیون از نمایش و سریال کودکان قطع میشود. در حال حاضر تنها یک شبکه ویژه کودکان در صدا و سیما وجود دارد. اما تا چند سال عمو پورنگ میتواند یک بار با سبیل و یک بار بدون سبیل جلوی دوربین بیایدبدون آن که حرف تکراری برای مخاطب داشته باشد؟ هنر که سری دوزی نیست. هنرمند که تولید کننده پفک نیست. هنرمند پروسه ای را طی میکند تا بتواند بیندیشد و یک کار را تولید کند. حال سیاست گذاران کلی تلویزیون و در مقیاسی بزرگ تر سیاست گذاران کلان کشور در زمینه فرهنگ کودک و نوجوان چه برنامه ای دارند؟
آقای دادشکر! شما سابقه مدیریتی داشته اید و آقای کرمی هم در حال حاضر مدیر مرکز هنرهای نمایشی سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران هستند. در حال حاضر هم ما با بحث نبود برنامه ریزی درست مواجه شده ایم. راه های برون رفت از این آسیب را چطور ارزیابی میکنید؟ چطور میتوان این برنامه ریزی را به شکلی درست تغییر داد و تئاتر کودک و نوجوان را بهتر هدایت کرد تا به مخاطب بیشتری ارایه شود؟
دادشکر: از موضوع تعداد کم سالن ها و فرسوده گی آن ها که بگذریم، در دوران اوایل انقلاب، مدیران سازمان ها با هم ارتباط هماهنگ کننده داشتند. مدیران کانون با مدیران آموزش و پرورش و مدیران کودک صدا و سیما هماهنگ بودند و بالعکس. این هماهنگی ناگهان قطع شد. در آن دوران مهم نبود که ما کانون بودیم و دیگری تلویزیون و دیگری آموزش و پرورش یا ارشاد. مهم این بود که سیاست های فرهنگی هماهنگ با هم پیش بروند. در این ارتباط ها اتفاقات خوبی رخ میداد. سه - چهار تئاتر خود من از سوی تلویزیون ضبط شد. ولی الان نامه هم مینویسیم و درخواست هم میکنیم، اما انگار ما را نمی شناسند. علت چیست؟ بیایید توان من را محک بزنید، ببینید میتوانم یا نه. بارها گفته ام؛ به جای این که به من بگویید استاد، به من کار بدهید. من چهل سال در این زمینه تجربه دارم. اجازه بدهید در کنار جوانان قرار بگیرم تا این تجربه در خدمت آن انرژی باشد. مدت هاست که شاهد این رویدادها نیستیم. چرا در مجموعه تئاتر شهر با هفت سالن، تئاتر کودک و نوجوان اجرا نمی شود؟
کرمی: من یادم هست روزی یکی از دوستانم درباره یکی از مدیران بهداشتی میگفت که خودش مسئول است و خودش میگوید که باید این کارها صورت گیرد. چه کسی باید این کارها را انجام دهد؟ در حال حاضر هم مسئولیت یک مرکز را دارم. ولی نهادهای ما در حال حاضر خیلی با هم فاصله دارند و آقای دادشکر به درستی به این موضوع اشاره کردند. ما در عرصه فرهنگ و هنر نهادهای گوناگونی داری و این امر جای خوشحالی دارد که ارگانهای گوناگون برای فرهنگ و هنر بودجه تعیین میکنند. به عنوان مثال شهرداری تا ده سال گذشته هزینه چندانی را به این عرصه اختصاص نمی داد، اما در ده سال اخیر این کار را میکند. امروز هم اگر شهرداری در این زمینه کار نکند، مردم انتظار دارند؛ تا جایی که شهردار در سال گذشته اولویت کار شهرداری را فرهنگ شهروندان تعیین کرد.
بگذریم. با وجود اینکه نهادها و ارگان های بسیاری در زمینه فرهنگ و هنر فعالیت میکنند، اما در عرصه سیاست گذاری تابع قواعد و نگاه هم سو نیستیم و چون عرصه فرهنگ و هنر باز بوده و فرمول و قاعده ندارد، فکر میکنیم که برنامه ریزی در این زمینه هم نیازی به فرمول و قاعده ندارد. در صورتی که این گونه نیست. همین موضوع باعث میشود که افراد بسیاری بدون تخصص لازم به عرصه فرهنگ و هنر ورود میکنند. در حالی که در عرصه های دیگر این ورود و خروج های بدون تخصص صورت نمی گیرد. چند نفر از افرادی که در حال حاضر در زمینه فرهنگ و هنر فعالیت میکنند، به این عرصه اشراف دارند؟ بنابراین هماهنگی های لازم بین مدیران صورت نمیگیرد. از سوی دیگر ما هنوز از امکانات سه دهه پیش استفاده میکنیم. بنابراین حتی اگر یک نهاد بخواهد رخدادی را برنامه ریزی کند، به تنهایی نمی تواند آن را عملی کند. به عنوان مثال در حال حاضر آموزش و پرورش به دانش آموزان اجازه نمی دهد تا به سالنی وارد شوند که وابسته به خودشان نیست. دانش آموزان برای تماشای تئاتر اجازه ورود به تالار هنر یا فرهنگسراها را ندارند. ما هنوز همین مورد ساده را نتوانسته ایم با هم هماهنگ کنیم. بنابراین نمی توانیم از ظرفیت های یکدیگر استفاده کنیم. از سوی دیگر از نظر سخت افزاری هم با مشکل کواجه هستیم. در سطح تهران 198 سالن با قابلیت فنی اجرای نمایش شناسایی شده که در اختیار نهادهای گوناگون بوده و بدون استفاده رها شده اند. مگر هر چند وقت برای اجتماعات از آن ها استفاده شود. بنابراین بخشی از مشکلات موجود به دلیل ناهماهنگ بودن نهادهای فرهنگی و هنری است و یک نهاد به تنهایی نمی تواند برای آن برنامه ریزی کند و این موضوع در همه زمینه های فرهنگ و هنر به چشم میخورد.
دادشکر: نکته دیگری که به مقوله فرهنگ و هنر لطمه وارد میکند این است که در تغییر مدیرت ها، مدیر جدید همه سیایت گذاری ها را تغییر میدهد و پیش از آن که سیاست های جدید به بار بنشیند دوباره مدیر عوض میشود و روز از نو. در حالی که باید یک سیاست کلان وجود داشته باشد و سیاست های کوتاه مدت و میان مدت مدیران هم بر اساس آن پایه ریزی شود. بودجه ها صرف سیاست گذاری ها میشود و در تغییر مدیریت ها نباید نادیده انگاشته شود. نکته دیگر این است که امروز یک خانواده یک سی دی میخرد و همه آن را تماشا میکنند. اما برای دیدن تئاتر باید انواع هزینه های رفت و آمد و هزینه هایی از این دست را بپردازد. بنابراین تئاتر تا اندازه ای دور از دسترس است.
یعنی با فعال کردن سالن های غیر فعال، به جای کشاندن مخاطب به مرکز شهر، تئاتر را به محل زندگی مردم ببریم؟
دادشکر: بله. نمایشی که در تالار هنر اجرایش تمام میشود میتواند به سالنی در جنوب شهر منتقل شود و سپس به جایی دیگر. این موضوع هم برای تئاتری ها ایجاد شغل میکند و هم تئاتر را در دسترس مخاطب قرار داده و هم بستری برای فعالیت مستمر فرهنگی ایجاد میکند.
در این تغییر مدیریت ها تا چه اندازه تجربه های مدیران پیشین به میران جدید انتقال پیدا میکند؟
کرمی: در عرصه فرهنگ و هنر، این نگاه به هیچ عنوان وجود ندارد. مدیریت بر اساس سلیقه های شخصی مدیران پایه ریزی میشود. این یکی از معضلات ماست. چون سیستم و الگوی مشخصی وجود ندارد. به عنوان مثال چند سال پیش الگویی برای جشنواره تئاتر فجر تعریف شد که همچون جشنواره های بزرگ دنیا، از تئاترهای اجرا شده برای شرکت در جشنواره دعوت شد. اما با تغییر مدیریت دوباره این الگو از بین رفت. یکی از مشکلات ما، همین نگاه سلیقه ای به جای نگاه سیستماتیک است.
انتهای پیام/
ساسان پارسی