سرویس تئاتر هنرآنلاین: اولین چیزی که حتی قبل از اجرای نمایش "عمو نوروز و حاجی فیروز" جلب توجه میکند، طراحی و چیدمان هفتسین و سبزه بر لبه سن است که در میان آن عروسک حاجی فیروز هم دیده میشود و همزمان آهنگ "گل اومد، بهار اومد" هم بدون کلام با موسیقی زنده اجرا میگردد و المانهایی تصویری هم در انتهای صحنه دیده میشوند و تماشاگر میفهمد که همگی این ترفندها مقدمهای برای ورود به اجرای نمایش است. این صحنه قبل از اجرا، از نظر فضاسازی کارکرد نمایشی نسبی پیدا کرده و بر "محل نمایش بودن" مکان نیز به طور مضاعفی تاکید دارد.
نمایش "عمو نوروز و حاجی فیروز" به نویسندگی و کارگردانی جواد انصافی موضوعی را که ظاهرا در زمان تقویمی معینی از سال جذابیت بیشتری دارد، بهانه یک نگاه جامع به عید نوروز و منشاء روایی و آداب آن قرار داده است و برای آن که موضوع برای مخاطب جذابتر و شادیآورتر باشد، یک بهانه مضاعف عاشقانه هم در شاکله داستانگونهای کوتاه در بطن دادهها و داشتههای شادی آور آن جای داده است.
این اثر جزو نمایشهای "تخت حوضی" یا "روحوضی" است و از همه ترفندهای ساختاری و حتی موضوعی (به طور ضمنی) این نمایش بهره میگیرد. جواد انصافی همه ریزهکاریهای تجربی خودش را که طی سالها در رابطه با نمایش سیاهبازی و ایفای نقش "سیاه" آموخته است، به نمایش میگذارد. این نمایش بازیگران زیادی دارد و انصافی برای هرکدام آنها حرکات و جلوههای کمیک معینی در نظر گرفته است. برخی از نابازیگران هم بر اساس تجربیاتی که در نمایشهای تخت حوضی قبل داشتهاند، از تواناییها و قابلیتهای خود به خوبی مایه گذاشتهاند.
اشعار هجایی ریتمیک و حرکات موزون و کوریوگرافیک و ترانهها و تصنیفهای سنتی در این نمایش زیاد و قابل توجه است و به دلیل شادیافزا بودن آنها تماشاگر واقعا سرگرم و شاد میشود. نمایش عمدتا و به اقتضاء ژانر آن سرگرم کننده، شادیآور و کمیک است و جواد انصافی موفق شده تا آخرین لحظه اجرا، تماشاگران را با همان حال و هوای شادی بخش آغازین، روی صندلیها به وجد آورد.
در اجرای نمایش "عمو نوروز و حاجی فیروز" ویژگی خاصی هم به چشم میخورد. جواد انصافی در کنار دیالوگهای معمولی و مزهپرانیهای مرسوم در این نوع نمایشها، از دو نوع دیالوگ موزون هم استفاده مینماید؛ اول آن که از اشعار هجایی مناسب با ریتم و مضمون ترانههای سنتی و در وهله دوم از دو بیتیهای فولکوریک و غنایی عروضی محلی بهرههای فراوانی گرفته و به نمایش "عمو نوروز و حاجی فیروز" محتوای خاصی هم بخشیده است.
ترفندهای مرسوم در بازیگری این نوع نمایش، مثل اشتباهگویی لغات یا عبارات، تغییر در لحن و صدا، حرکات ناگهانی، در جایی و گاه شتابزده و حرکات موزون و نیز حرکاتی که به دلیل الزامات ژانر نمایش نشانگر نامحدود بودن حوزه اعمال و کردار هم هست و صرفا برای خنداندن تماشاگر کاربری دارد و یا حرکاتی که جنبه بداههنمایی دارند؛ همگی به اضافه دیالوگهایی که بداههگویی به نظر میرسند در این اجرا زیاد و قابل توجه است.
جواد انصافی از آهنگهایی مثل "کیه کیه در میزند"، "عمو سبزی فروش" و چندین آهنگ ابتکاری دیگر که همگی ریتم و ملودی محلی و سنتی دارند و تداعیکننده اصناف و شغلهای گوناگوناند و مضامین مناسب و تربیتی خاص هم در آنها لحاظ شده است، به خوبی بهره میگیرد و میکوشد به کمک موسیقی و حرکات ضربی و موزون ضرباهنگ شاد و مفرح نمایش را تا آخر حفظ نماید.
در این اجرا پیرامون عید نوروز و آداب و عادات اجتماعی منتسب به آن که حتی غذاهای معینی را هم بر اساس تعابیر و تاویلهای عامه مردم در بر دارد، اطلاعاتی الزامی بر حسب موضوع محوری نمایش به تماشاگر داده میشود. انصافی به "میرنوروزی" هم به شکلی گذرا و بنا به الزامات کامل کردن اطلاعاتدهی مربوط به عید نوروز، اشاره می نماید. او موضوعات گوناگونی را که برخی حتی به هم ربط ندارند، با ابتکار و بنا به شیوه متننویسی رایج نمایش تخت حوضی به آن ربط میدهد و به بهانه آن متلکها، شوخیها و انتقادات مستقیم و تلویحی و نیز زخم زبانهای کنایی را که چاشنی لازم و ضروری این نوع نمایش است، وارد اثر خود میکند. او با آن که خودش به عنوان "سیاه" یا همان حاجی فیروز بازیگر محوری اجرا به حساب میآید، اما به همه بازیگرانش فرصت میدهد که بازی کنند و تواناییهای نسبیشان را به نمایش بگذارند.
در جاهایی نیز همانگونه که در این نوع نمایش مرسوم است، از ترفند فاصلهگذاری استفاده میشود و پرسوناژ سیاه دیالوگهای معینی را که گاه کنایی هستند خطاب به تماشاگران بیان میکند. در این اجرا به شکل کوتاه و داستانگونهای به بیماری یک شاهراده خانم اشاره میشود که بیماری او عشق و جدایی از یار است؛ جواد انصافی در پایان نمایش با به هم رساندن این عاشقان همانند همه نمایشهای تخت حوضی، اجرایش را با پایان خوش به آخر میرساند.
کارگردانی نمایش نیز با توجه به آن که خود کارگردان بازیگر اصلی نمایش هم هست، ماهرانه و حساب شده انجام گرفته است. همه بازیگران خوب بازی میکنند، اما جواد انصافی، حمید رئوفتبار، احمد آهسته، رضا معراجی، امیرمحمد انصافی، محمدرضا لوانی و نیلوفر سیاری، به تناسب فرصتهای بیشتر و ارتباط محوریترشان به موضوع، بازیهای چشمگیرتری دارند.
جواد انصافی در جایگاه بازیگری که نقش سیاه را ایفا مینماید از صدای رسا و مناسبی هم برخوردار است و علاوه بر حرکات بدنی، توانایی تغییر صدا را هم دارد و برای نقش "سیاه" گزینه بسیار مناسبی به شمار میرود. او شیرین، شوخ، بامزه، و دوست داشتنی است.
نمایش "عمو نوروز و حاجی فیروز" جواد انصافی نمایشی نه تنها سرگرمکننده و شادی آور، بلکه به طور خلاقانهای آموزنده هم هست، به همین دلیل و نیز به سبب آن که از دوبیتیهای پر محتوای خوبی هم در آن استفاده شده و نیز از لحاظ کارگردانی، بازیگری، طراحی حرکات کوریو گرافیک و نیز طراحی لباس و موسیقی تاثیرگذار آن، نمایشی جذاب و دیدنی است. انتهای پیام/