به گزارش هنرآنلاین، این روزها موزه هنرهاى معاصر تهران میزبان نقاش پرآوازه جهانى ست که یک سال قبل از مرگش، آثارش را براى تماشاى هنردوستان ایرانى مهیا کرده بود؛ اتوپینه آلمانى از تاثیرگذار‌ترین هنرمندان دهه ۲۰ و ۳۰ اروپا و یکی از بنیانگذاران هنرهای نوری و حرکتی و عضو گروه ZERO است گروهی که علاوه بر پینه "هاینز ماک" و "گونتر اوکر" اعضای دیگر آن بودند و ردپاهاى ماندگارى به جاى گذاشت؛ تنوع رنگ و بازى با نور اتمسفرى ست که نوعى نشاط و سرزنده گى را به مخاطب بازتاب مى دهد؛ جالب است که گویا تلقین این شادى و حال خوب از آرزوهاى این هنرمند خوش قریحه است که سال پیش در ٨٦ سالگى در برلین حیات را بدرود گفت، خواندن این جملات معروف از او بازگو کننده بینش خاص اوست، آنجا که در قالب یک شعر سرود :" بله، من رویاى جهان بهترى را دارم. آیا باید رویاى جهان بدترى را داشته باشم؟ / بله آرزوى جهانى بکرتر را دارم؛ آیا باید انتظار جهانى تنگ و کوچک را داشته باشم؟ "

- خالق رنگین کمان در تهران

اتوپینه یک نقاش معمولى نیست از این نظر که قلم موى او متفاوت تر از دیگر نقاشان است: او علاوه بر روش سنتى نقاشى، از نور و آتش بهره هاى جالب توجهى گرفت که در همین نمایشگاه موزه هنرهاى معاصر تهران مى توانید نشانه هاى شاخصى از آن را ملاحظه کنید؛ "رنگین کمان" عنوان این نمایشگاه است که اتفاقا عنوان به جایى ست زیرا "پینه" بعد از نور و آتش به عنصر باد دقت نظر خاصى داشت و آثار چیدمانى او که با باد شکل گرفته اند شهرت بسیار دارند؛ از جمله "رنگین کمان" بسیار بزرگ و عظیم ٤٠٠ مترى او در المپیک ١٩٧٢ که بر فراز ورزشگاه مونیخ به پرواز درآمد و شاید بزرگترین رنگین کمان در تاریخ هنر را ارائه داد؛ همین رنگین کمان تاریخى سبب شد آسمان را بوم این هنرمند بدانند؛ و اتفاقا ردى از همین رنگین کمان هاى معروف هم در همین نمایشگاه به تماشاست. حضور تنها چند دقیقه اى رنگین کمان واقعى در آسمان که همین کوتاهى عمرش یکی از ویژگی‏های ذاتى و شاید مضاعف شدن جذابیتش شده سبب شده بازآفرینى آن توسط یک هنرمند براى مردم جاى جاى دنیا اهمیت یابد؛ رنگین کمان یک پرفورمنس طبیعى از نور و آب است که در آسمان شکل مى گیرد و اینکه یک هنرمند توانسته به روش‏های دیگری آن را در آسمان اجرا کند موضوعی جالب توجه است.رنگ و فرم‏های رنگین‌کمان در طبیعت همیشه یک نواخت هستند اما این رنگ‎‌ها برای هنرمندان دارای اهمیت بسیاری هستند زیرا از خالص‎‌ترین رنگ‏‌ها هستند و تنها بر اثر شکست نور ایجاد شده‌‏اند. رنگین‏کمان در حقیقت کاری عظیم و پیچیده است و پینه به خوبى از عهده القاى این نکات مهم برآمده است.

- اتو پینه نقاشى که در تاکسى مرد

اتو پینه در سال ۱۹۲۸ در باد لاسفه آلمان به دنیا آمد. در فاصله سال های ۱۹۴۹ تا ۱۹۵۳ به تحصیل در رشته های نقاشی و آموزش هنر در آکادمی هنرهای مونیخ و آکادمی هنرهای دوسلدورف پرداخت. در سال های ۱۹۵۳ تا ۱۹۵۷ نیز در دانشگاه کلن، تحصیلاتش را در رشته فلسفه ادامه داد. اتو پینه در سال ۱۹۵۷ گروه صفر را به همراه هاینس ماک و بعدها گونتر اوکر در دوسلدورف آلمان بنیانگذاری کرد. نام این گروه از لحظه پرتاب در شمارش معکوس یک موشک گرفته شده است. از این گروه، به عنوان اولین حرکت گروهی آوانگارد در آلمان پس از جنگ جهانی دوم یاد می شود اتو پینه در سال ۱۹۶۴ به عنوان استاد مدعو تدریس در دانشگاه پنسیلوانیا را آغاز کرد. از سال ۱۹۶۸ به تدریس در دانشگاه ماساچوست پرداخت و از سال ۱۹۷۴ تا ۱۹۹۳ مدیریت مرکز هنرهای تجسمی پیشرفته در این دانشگاه را بر عهده داشت. او البته بزرگترین اثر هنری خود را پیش از شکل دادن این گروه و در سال ۱۹۷۲ در ابعادی ۴۰۰ متری با عنوان "رنگین کمان المپیک" ساخت. این اثر بعدها به نماد صلح تبدیل شد. اتو پینه در ۱۷ جولای ۲۰۱۴ در یک تاکسی و زمانی که در حال رفتن به موزه ملی نو برلین برای تدارک افتتاح یک نمایشگاه اسکای آرت بود، درگذشت. او نقاشی است که بوم و قلم مو را کنار می گذارد اما جوهره و ذات نقاشی را با نور و رنگ و حرکت نگه می دارد. به این ترتیب نقاشی هایش به همان اندازه که سیال می شوند، ناب هم می شوند. تخیل مهارناپذیر و جهان رویایی اتو پینه در محدوده قاب یک تابلو نمی گنجید. استفاده از نور، آتش و دود و سایه، به او این امکان را می داد که ابعادی تازه به تصاویر بدهد، بعد سوم آنها را در شکست نور هویدا کند و جلوه هایی از جهان شاعرانه و شگفت انگیز ذهنی اش را به نمایش بگذارد. شبکه های پیچیده نور، رنگین کمان ها، لامپ ها، چلچراغ ها و ... در بیشتر آثار او تنها زیبایی هایی تجریدی نیستند و اغلب همچون اشاراتی به روشنایی، صلح، رویا و آزادی درک می شوند.

- سلام هفت ستاره

وارد موزه هنرهاى معاصر مى شوید چندین اثر چند مترى بادى چشمانتان را خیره مى کند، چهار پنج ستاره رنگین که پایه شان در طبقه زیرین موزه است سر به سقف و طبقه هم کف ساییده اند؛ انگار این آثار همچون گیاهانى تنومند ریشه در خاک موزه دارند و گل هاى شان را به مخاطبان هدیه مى دهند؛ رنگ هاى قرمز، آبى و زرد آنها جلوه اى جذاب دارند و به یقین کنجکاوى هر بیننده اى را نه تنها جلب مى کند بلکه اشتیاقش براى تماشا را بیشتر مى کند؛ این چیدمان که در عین سادگى با عنوان " هفت ستاره" گفتگویى تعاملى با محیط اطرافش پدید مى آورد حتى مى تواند بیانى معاصر از رنگین کمان باشد.رنگ هاى پرانرژى و غلیظ همین هفت ستاره هاست که به اتوپینه آلمانى،هنرمند غربى شرقى لقب داده اند؛ تلفیق نگاه مینیمالیستى و رنگ ها و ایده هاى هستى شناسانه این عنوان را مناسب نشان مى دهد.

- اتاق نور در گالرى

نمایشگاه با آثار چاپ هاى دستى آغاز مى شود و با نقاشى هاى این هنرمند ادامه مى یابد اما با سرامیک هاى نقره اى و طلایى که حاوى رنگین کمان هاى برجسته اند پایانى درخشان دارند؛ این میان اما اثر "اتاق نور" پینه جلوه دیگرترى دارد؛ یکى از گالرى هاى میانى موزه تاریک شده تا کار شاخص و شهیر این هنرمند امکان نمایش یابد:"اتاق نور" که چیزى شبیه یک کهکشان واقعى ست؛ از لکه ها و نقطه هاى نورى گرفته تا حلقه هاى دایره وار نور؛ در این فضاى بسیار متفاوت هر بیننده بر مبناى ذهنیات و نیز تجربه زیسته اش دنیایى خیالى براى خود مى سازد؛ دنیایى که در آنها جدال نور و تاریکى محوریت دارند و زیبایى هایى مى سازند که ممکن است براى هر کسى منحصر به فرد باشد.

- نقاش آتش

پینه همیشه به این فکر می‌کرد که چطور می‌‏تواند نقاشی را از قاب‏‌ها آزاد کند. او نیم قرن پیش دست به ابتکار شایان توجهى زد و نقاشى هاى آتشین را پدید آورد: او با استفاده از دود حاصل از نور شمع تصاویری را شکل داد، سپس به این دوده‌ها رنگ اضافه کرد و آن‌ها را آتش زد تا به این ترتیب نقاشی‏های آتیشن را به نام خود به ثبت رساند.

- اثرى ملهم از مسجد امام اصفهان

در این نمایشگاه یکصد اثر از اتوپینه به نمایش است؛ تعدای از مهم ترین آثار هنری او با عنوان رنگین کمان در کنار مجموعه های متفاوت دیگری نظیر آثار گرافیکی، سرامیکی، شیشه ای و بادکنکی؛ اما در میان آثار نوری پینه یک اثر اصلی وجود دارد که "فضای نوری پراگ" نام دارد. این اثر در شهر پراگ خلق شده و در اروپا هم به نمایش درآمده که اکنون در تهران به تماشاست؛ در کنار این اثر سه کار به نام "ارواح نور" نیز ارائه شده که پینه آن را با الهام از رنگ‌های مسجد امام اصفهان ساخته است. این اثر فرمی شیشه‏ای دارد و تحت تاثیر رنگ أبى فیروزه اى ویژه این نمایشگاه ساخته شده است.

اگر در طول تعطیلات عید نوروز نتوانستید نمایشگاه آثار هنرمند آلمانی اتو پینه را تماشا کنید، تا ۲۸ فروردین ماه سال نو هم این فرصت گرانبها را دارید تا با حضور در موزه زیبا هنرهای معاصر تهران از این آثار تماشایى را از نزدیک ببینید.

گفتنى ست این گزارش پنجشنبه ٢٠ فروردین در روزنامه همشهرى به چاپ رسیده است