سرویس تئاتر هنرآنلاین: بهرام بیضایی برای اولین بار از نمایش " مرگ یزد گرد" در سال 58 در تالار چهارسوی مجموعه تئاتر شهر رونمایی کرد. دو سال بعد بهرام بیضایی با ساخت فیلم "مرگ یزدگرد" ابعاد مختلف و بزرگ این نمایش نامه تاریخی و ترآژیک را به مخاطبان گستردهتری نشان داد هر چند که فیلم بعد از نمایش در جشنواره فیلم فجر به دلیلی مجال اکران را پیدا نکرد اما نسخ ویدیویی آن دست به دست علاقمندان استاد گشت. فیلمی درخشان با بازی مهدی هاشمی، سوسن تسلیمی و امین تارخ.
بعد از گذشته سه دهه رضا بهارلوی جوان و جسور به سراغ اقتباس کمدی از نمایشنامه بزرگ و سترگ در تاریخ ادبیات نمایشی ایران می رود که کاری چالش برانگیز و جسارت آمیز به نظر می رسد.
رضا بهارلو نمایشش را بر پایه عناصر بومی نمایشی ایرانی و مشخصا مضحکه قرار می دهد. در نمایش انواع و اقسام ویژگیهای نمایش ایرانی مثل تخت روحوضی دیده میشود. فضای نمایش میان لودگی و مضحکه در نوسان است و بهارلو با آشنا زدایی از متنی که بسیار تلخ و تراژیک است میکوشد با نگاهی متفاوت آن را برای مخاطبش روایت کند و در نمایش شخصیت دختر آسیابان حذف شده است. نمایش تقریبا بدون هیچ دکوری ساده و روان روی صحنه اجرا میشود و لباس بازیگران هم تشکیل شده از چند تکه پارچه سفید کتانی کهنه و مندرس که شاید مناسب حال آسیابان و زن فقیر و مفلش باشد.
رضا بهارلو میکوشد با به کار بردن جملاتی از دهان بازیگران نمایش جنبه امروزی به نمایشش بدهد. عباراتی مثل "روغنهای این دوره و زمانه با پالم قاطی شده است". سندیت اجتماعی و به روز به آن بدهد. که به نظر نگارنده با توجه به ساختار نمایش که بر اساس کهن الگوهای نمایشی ایرانی اجرا می شود چندان مناسب حس و حال فضای نمایش نیست.
ساختار بازی گونهای که در فضای نمایش مورد استفاده قرار گرفته است جذابیتهای زیادی دارد و سه شخصیت نمایش (آسیابان، زنش و یزدگرد) در فضای طنز با یکدیگر بازی میکنند و یا با زبانی نیشدارو کنایه آمیز سعی میکنند همدیگر را تخریب شخصیتی کنند. گویی شخصیتهای نمایش در فضای سنگین و پر از سوظن و شک و تردید میکوشند با دروغ گویی و بازی کردن با یکدیگر موقعیت خودشان را تثبیت کنند. حتی زن آسیابان بعد از عمری زندگی کردن با همسرش موقعی که وسوسههای یزدگرد را میشوند. تن به این وسوسهها میدهد و با او همراه میشود. تمام خصلتهای بشری اعم از حرص، طمع، زیاد خواهی و ... در فضای نمایش دیده میشود و انگار آدمها موقعی که در شرایط مختلف قرار میگیرند، همه عواطف بشری را بروز میدهند.
نمایش مضحکه "مرگ یزدگرد" یک نمایش ساده و روان است که با زمان مناسبش میتواند تا به انتها مخاطب را با خودش نگه دارد. بازیهای نمایش هم به خصوص بازی تارا ارژنگی و فرشید سعیدی خوب و درست است. در فضای نمایشی ما که عمدتا با اقتباسهای غیرخلاقانه به خصوص از متون خارجی انجام میشود باید از کوشش کارگردانهای جوان که به سراغ استفاده خلاقانه و جذاب و توام با شناخت میروند باید حمایت کرد و به آنها بها داد. کارگردانهایی که از تکنیکهای نمایشهای روایی، نقالی و روحوضی استفادههای درستی انجام میدهند.
نکته آخری که درباره نمایش مضحکه مرگ یزدگرد قابل اشاره است عدم تبلیغات و اطاعرسانی کافی برای جذب مخاطبان است و البته دوری تماشاخانه سه نقطه از فضای تئاتری که عمدتا حول و حوش چهارراه ولیعصر است مزید بر علت چنین موقعیتی شده است و باید حالا که بخش دولتی تئاتر به خصوصی سازی تئاتر توجه دارد. با تبلیغات مناسب از این نوع کارها حمایت های لازم را انجام داد. انتهای پیام/