سرویس موسیقی هنرآنلاین: تو تنها خاطرهای از آن موسیقی را به یاد داری، پس به سراغ بوم برو و دوباره گوش کن، ببین آنگونه هم که میگویم بوم را میشنوی؟!
آلبومی که تصورهای رایج قالبی را بهم میزند (اختلاف زمانها در قطعات، قطعههایی با اسمهای عجیب و نحوه متفاوت نوشتاری آنها، کنارهم قرار گرفتن سازهای ایرانی و کلاسیک و...)
اثری که برای بعضی از قطعههایش به سرعت تصویری در ذهنم مجسم میکردم و بعضی برایم معما بودند. میدانی اصلا جذابیت بعضی قطعههای آن برایم بخاطر همین بوده که دیر فهمیده میشدند و سخت، تصویری برای آنها پیدا میکردم، غریبههایی آشنا که تخیلم را تا مرزهایی از زندگی که ناشناخته است، میبردند. من آن را آلبومی دیدم که، هم هنر برای هنر و هم هنر برای زندگیست.
ملودیهای آن را دستهای سپیدی نوازشگر، به دنبال صلح و دوستی یافتم. گفته شده بود یکی از جرقههای تولید این آلبوم فروپاشی دیواربرلین بوده، دیواری که مرز بین قلبهایی تپنده بود. دیواری از جنس جدایی که شاید در سراسر دنیا حرکت میکند، گاهی در برلین، گاهی درفسطین و گاهی عراق و گاهی در ذهنهای ما به مجازیترین صورت!
در بوم گرایشهای هنر فردا را حس کردم، همین بیمرز بودن هنر در آن و آیینهای دیدمش که با نشان دادن فضای اجتماعی بزرگتر از بیگانگی فردی ما کم میکند. در آن اشاره به امیالی را دیدم که میل به سرکوبشان داریم مثل شیفتگی و شیدایی، مثل کودکیه معصومِ درونمان.
بوم گویی برای همه نوع مخاطبی، در هر زمانی، ساخته شده! تو در هر حال باشی ترک خود را برمی داری و گوش میدهی. بازنمایی احساسات درونی و طبیعت بیرونی را هم در آن دیدم. گویی هر ترک موجود اصیلی است که زمانی منفعل و زمانی روایتگر است، گاهی با تو درد و دل میکند و گاهی به حرفت گوش نمیدهد و از تو میخواهد تا پایان گفتن رازش صبوری کنی...!
پانزده وادی که با رسانه نتها و در فرم موسیقی به تصویر کشیده شدهاند و کیفیتی متفاوت و پیچیده از احساسات را درونشان دارند، بطوری که نمیدانم اگر خواب هر کدام از این ترکها را ببینم ِ فردا چه تعبیری باید برای آن داشته باشم؟!
طعنههای زیرکانهای هم در آن دیدم ِ همین که مخالف روالِ بازارِ خواننده زدهٔ ماست، همین که تخیل را از خواب سنگینش صدا میزند، همین که از طبیعتِ از یاد رفته، از آن مادر اصیل حرف میزند، همین که کودکیهامان را جدی گرفته.
راستی اگر از تو بخواهند آلبومی بیکلام تهیه کنی چه میسازی؟
گاهی فکر میکنم بوم آلبومی ناتمام است با آن سکوت معنا دار انتهایش، برای شنیدن آلبومی اینچنینی و کشف لایههای عمیقش باید باستانشناس بود و روزهای زیادی در مصاحبتش آرام و صبورانه پیش رفت.
تا به حال به این فکر کردهای، چه چیزی در بوم غایب است؟ به نظر من جای ترکی که سطحی باشد و بگذارد راحت از کنارش عبور کنیم!
اکثرما عادت کردهایم، پای گذشتههای خود را به حال بکشیم و دنبال غمها و شادیها و قهرمانها و خاطرات مشترکمان با خالق آثار بگردیم، اما اگر خالق اثر حرفی دیگر زد، نوع و کیفیتی دیگر از احساس را بیان کرد، چقدر حوصله میکنیم به حرفهایش گوش دهیم؟!
مخلوقات نشسته بر بوم همه دارای شعور و آگاهی هستند در اتاقم روی صندلی روبرویم مینشینند و با من وارد گفتگویی عمیق میشوند. چقدر خوب که مواظب تاثیر حرفهایشان بر من نیستند! میگویند زنده بودن یعنی تجربههای تلخ و شیرین یعنی سوال و جواب، یعنی سکوت و صدا، یعنی تناقض و همه اینها به زنده بودن میارزد! برایم معماهایی هستند که باید کشفشان کنم، مثلا «پل» چه ربطی دارد به خاک و باد و پرنده یا اصلا چرا «توهم جاده»؟
جنسِ غریب وچهره متفاوت آن، برایم ظرف سفالین عجیبی است که مرا دعوت به لمس و وا کاویاش میکند.
بوم مانند نجوای ممتدی از اعماق تاریخ، میگوید انعطاف برای بقا و نه تنازع برای بقا! گاهی آنچنان زوایای درونی را برایم روشن میسازد که میگویم، شاید بر مبنای اکسپرسیونیسم باشد و از ما میخواهد با هوش حسی دنیا را بشناسیم.
گمان میکنم در آن به صورتی حساب شده، هیچ چیز سر جایش نیست و میخواهد دنیا را هم با همین مفهوم مبهم بشناسیم.
بوم عزیزی که از وحدت صرف نظر کرده و خواستار تنوع است و میدانیم که تنوع موطن هنر است.
برایم این جمله از بتهون را به معنای واقعی تداعی کرد که: هیچ قاعدهای نیست که نتوان آن را برای ساختن اثری زیباتر زیر پا نهاد.
در بوم آثار و ردپای طوفان در «سمفونی شش بتهون» و «هلندی سرگردانِ» واگنر را دیدم، به راستی آیا جز این است که آهنگسازان بزرگ با اشاره هوشمندانه به مکانهایی از طبیعت که در آنها عظمت و شکوه و حتی بیرحمی میبینیم، میخواهند انسان را از موقعیت خود در هستی، آگاه سازند و بدین شیوه او را برای پذیرش محدودیتهایش در زندگی و سختیهای ناگزیر آماده کنند.
سفر پر فراز و نشیب در بوم شعر شاملو را پیش چشمانم آورد: «خدای را مسجد من کجاستای ناخدای من؟!؟»
تصویری به ذهنم میداد از چرخشها و قوصها و پیچ و تابها (شاید هنر معماری ایرانی) مانند هستی، مانند دنیای بیثبات ما که مدام در حال حرکت است و اینکه نمیتوان در حرکتِ هستی ساکن ماند.
راستی بوم را از آخر به اول شنیدهای؟
اول سکوت در «بوم»، بعد کودکانههایمان در «کودکانه»، بعد دچار شدن به «ویروس» بعد کنتر پوان صنعتی «یا شاید زندگی صنعتی، بعد» فریاد «فوژان» و بعد «پل» به گذشتهای اصیل و بعد «به سپیدی صلح» و...
میبینی اینطور در ترک هفت، که عددی است دارای مفاهیم بسیار در همه دنیا، «به سپیدی صلح» میرسیم!
از تو چه پنهان این سه نقطهها... در بوم مرا بد جوری به فکر فرو برده. براستی چه میگویند این...ها؟
بیا تخیل از بین رفتهمان را، با بوم باز یابیم و پنجاه سال جلوتر برویم، با آن گوشهای ۵۰ سال بعد چه میشنویم از این اثر و آن را چطور داوری میکنیم؟
این آلبوم حس غریبی را به یادم میآورد، گویی هنر پیشهای هستم که بدون تمرین مرا به صحنه فرستادند و نگفتند چه کنم...!؟
گاهی به این میاندیشم که به راستی خالق این اثر چقدر از احساساتش را در بوم به تجلی رسانده، چون کالینگود میگوید «اثر هنری واقعی ایده و احساسی است که در ذهن هنرمند شکل گرفته.»
با این همه لبه و عمق، خلاقانه تعالیم و قالبهای رایج قبلی با آن ترک خورده.
اثری که بدون استفاده از مفاهیم و به اعتبار صورت نابش باعثِ بازی آزادانهٔ قوای حسی ما میشود و بدون اینکه از شرط خاصی پیروی کند، با آن سرشت ترکیبی خاص خودش پیش میرود.
به درون مایههای بوم توجه کردهای؟ صلح، دوستی، احترام و قدردانی و بسیاری از نکات اخلاقی، آیا این نگاه نو به این مفاهیم کافی نیست که اثری جهانی شود؟ تازه این فقط یکی از ویژگیهایش است!
اینکه برای همه حالات ما قطعهای دارد که میتواند در ما ته نشین شود، اینکه مفهوم و موقعیتهای جدیدی پدید آورده که ما خودمان را در آن بهتر بشناسیم.
به راستی چقدر طول میکشد تا جای زخم روی بوم خوب شود! ما تلاش خودمان را انجام میدهیم. در این عصر تنهایی و تفرقه، اثری از جنس صلح ما را به گفتمان دعوت کرده. سازهای ایرانیاش حرفهای جدیدی میزنند ولی خودشان هستند، گویی راه دیگری هم هست برای ارتباط، اگر خودمان باشیم!
ادای دین با هر قطعه به گروهی هم در آن برایم جالب بود و یک نکته دیگرِاخلاقی که همین قدردانیها باعث دوستی هاست.
میخواستم عکس یا یک نقاشی ازتصورم راجع به بوم اینجا بگذارم نشد! خواستم راجع به یک قطعه از آن عکسی را بگذارم باز هم چیزی که آن کلیت را در برگیرد نیافتم! فقط میتوانم از تو بخواهم به سراغِ آینه بروی و خود را تماشا کنی. چشم در چشمان آینه، آیا بوم را در خود میبینی؟
من تناقضی نمیبینم در اینکه کسی چون من سالها ترانه بسراید و خمیر مایهٔ کارش واژهها باشد، اما وقتی به بوم و ملودیهای بیکلامی لبالب از واژه میرسد، آن را آگاهانه تحسین کند و از تو هم میخواهم بیایی تا تکههای پازل را در کنار هم قرار دهیم!
و کاش فرصتی بود که با هم بنشینیم و تو برایم از سفرت به این اقیانوس بگویی و من با چشمها و گوشهایی خالی از قضاوت، دل به دیدهات بسپرم.
انتهای پیام/ زهره زمانی